Vú sữa hoàng kim gây chú ý ngay từ vẻ ngoài với lớp vỏ vàng óng, bóng mịn, khác hẳn những giống vú sữa quen thuộc thường có màu xanh hoặc tím khi chín. Bổ ra, quả có phần thịt trắng kem mềm mượt, mọng nước, vị ngọt thanh và thơm nhẹ. Từ một giống cây ngoại lai còn ít người biết đến, loại quả này dần được trồng tại nhiều nhà vườn miền Tây và trở thành mặt hàng được tìm mua trên thị trường.
Loại quả này có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới châu Mỹ. Từ khu vực này, cây được đưa đến nhiều quốc gia có khí hậu nhiệt đới. Tại Việt Nam, giống cây được đưa về trồng thử nghiệm rồi dần phát triển tại một số nhà vườn, đặc biệt ở khu vực miền Tây Nam Bộ, nơi có điều kiện nóng ẩm phù hợp với đặc tính sinh trưởng của cây.
Tên gọi “vú sữa” của loại quả này phần nào xuất phát từ đặc điểm thịt quả mềm, mọng và nhiều nước, gợi liên tưởng đến các giống vú sữa vốn quen thuộc với người Việt. Còn “hoàng kim” được dùng để mô tả sắc vàng nổi bật của quả khi chín. Dù có nhiều điểm khác biệt với vú sữa Lò Rèn hay Bắc Thảo, cách gọi này khiến giống quả ngoại lai trở nên dễ nhớ và tạo sự tò mò trên thị trường. Tên “vú sữa hoàng kim” cũng là một điểm khiến loại quả này dễ được nhớ đến. Cụm từ “vú sữa” vốn đã gợi một liên tưởng khá đặc biệt, đôi khi khiến người nghe có chút ngượng khi nhắc đến.
Quả vú sữa hoàng kim thường có dáng bầu hoặc hơi thuôn, phần đáy có một núm nhỏ nhô lên. Khi còn non, vỏ mang màu xanh; càng gần chín, màu sắc chuyển dần sang vàng chanh rồi vàng óng. Những quả đạt độ chín đẹp thường có lớp vỏ căng, bóng và màu tương đối đồng đều. Đây cũng là đặc điểm khiến chúng nổi bật khi được đặt cạnh các loại trái cây khác.
Nếu chỉ nhìn bên ngoài, khó hình dung phần ruột bên trong lại có màu trắng kem. Khi bổ dọc, lớp thịt mềm mượt hiện ra, mọng nước và khá dày. Thịt quả ít xơ, kết cấu mịn, khi ăn có cảm giác tan nhẹ trong miệng. Hạt tương đối nhỏ, một số quả chỉ có một hạt nên phần thịt ăn được khá nhiều.
Hương vị cũng là yếu tố khiến vú sữa hoàng kim được chú ý. Quả có vị ngọt thanh, thơm nhẹ và hậu vị khá đặc trưng. Một số người ăn nhận thấy vị ngọt có nét giống caramel hoặc vani, trong khi mùi thơm vẫn phảng phất đặc trưng của nhóm quả nhiệt đới. Quả chín thường được ăn trực tiếp, không cần chế biến cầu kỳ.
Để giữ được độ ngon, vú sữa hoàng kim có thể được để chín tự nhiên rồi bảo quản trong ngăn mát. Khi được đóng gói và bảo quản phù hợp, quả có thể giữ được gần một tuần mà không ảnh hưởng nhiều đến hương vị. Những quả được thu hoạch khi vừa đạt độ già thường thuận tiện hơn cho việc vận chuyển và bán lẻ.
Không chỉ khác biệt ở màu sắc và hương vị, vú sữa hoàng kim còn có đặc điểm khá đáng chú ý về mùa vụ. Cây có thể cho trái nhiều đợt trong năm thay vì chỉ tập trung vào một vụ chính. Nếu điều kiện chăm sóc thuận lợi, mỗi năm cây có thể cho khoảng 3 đợt thu hoạch, mỗi đợt kéo dài gần một tháng.
Cây khoảng 2-3 năm tuổi bắt đầu bước vào giai đoạn cho quả, tùy cách nhân giống và điều kiện chăm sóc. Không chỉ được trồng tập trung trong các vườn cây ăn trái, cây còn có thể tận dụng khoảng đất quanh nhà, ven bờ rào để trồng.
Khi mới xuất hiện trên thị trường, vú sữa hoàng kim từng được bán với giá rất cao do nguồn cung ít. Có thời điểm, loại quả này đạt mức khoảng 200.000 đồng/kg, khách muốn mua phải đặt trước tại vườn. Sự lạ mắt của quả cùng số lượng hạn chế khiến giá từng cao hơn nhiều so với các giống vú sữa phổ biến.
Sau khi ngày càng có nhiều nhà vườn nhân giống và mở rộng diện tích, nguồn cung tăng lên, giá bán cũng dần hạ nhiệt. Hiện vú sữa hoàng kim thường có giá khoảng 40.000-60.000 đồng/kg, tùy thời điểm, kích thước và chất lượng quả. Vào dịp cận Tết, giá có thể tăng lên khoảng 70.000-80.000 đồng/kg khi nhu cầu mua trái cây màu vàng để làm quà biếu hoặc bày mâm ngũ quả tăng.
