Mít quê là loại quả quen thuộc trong những khu vườn nông thôn, thường được trồng ven ao, quanh nhà hoặc dọc bờ vườn, bờ rào. Đến mùa hè, những quả mít già bắt đầu chín, tỏa mùi thơm đặc trưng và được đưa ra chợ bán. Mít quê phổ biến với 2 loại là mít dai và mít mật, mỗi loại có một kiểu hương vị riêng nhưng đều mang nét đặc trưng của những giống mít truyền thống.
So với nhiều giống mít mới được trồng để cho quả quanh năm, mít quê thường gắn với mùa vụ rõ rệt. Cây có thể cao, thân gỗ lớn, tán rộng và nếu được trồng ở khu vực đất rộng có thể cho quả nhiều năm. Quả mít thường khá lớn, có quả chỉ vài kg nhưng cũng có những quả nặng hàng chục kg. Khi chín, lớp vỏ chuyển màu xanh vàng, gai nở và mùi thơm lan tỏa rõ rệt.
Mít dai thường được nhiều người ưa chuộng bởi phần múi dày, màu vàng đẹp, ít xơ, khi ăn có độ giòn, dai và ngọt. Múi mít không quá mềm nên dù ăn trực tiếp vẫn giữ được độ chắc, càng nhai càng cảm nhận rõ vị ngọt và hương thơm đặc trưng. Đây cũng là loại phù hợp để làm các món như chè, hoa quả dầm, kem hoặc xôi mít.
Mít mật lại có kết cấu khác. Khi chín, múi thường mềm, mọng và nhiều nước hơn, vị ngọt đậm, thơm rõ. Nếu mít dai hấp dẫn bởi độ giòn chắc thì mít mật lại được yêu thích nhờ phần thịt mềm, dễ ăn. Tùy sở thích, người mua có thể chọn loại mít phù hợp thay vì cho rằng loại nào cũng có chất lượng giống nhau.
Mùa mít quê thường rơi vào những tháng hè. Đây là thời điểm các cây mít trong vườn bước vào giai đoạn cho quả chín rộ, vì vậy tại các chợ dân sinh thường xuất hiện nhiều hàng bán mít nguyên quả hoặc đã bổ sẵn. Mít nguyên quả được bán khoảng 25.000-40.000 đồng/kg, trong khi mít đã bổ và tách múi sẵn có giá khoảng 70.000-90.000 đồng/kg.
Ngoài ăn trực tiếp, mít quê còn có thể được dùng trong nhiều món ăn quen thuộc. Múi mít chín có thể cho vào chè, sữa chua, kem, hoa quả dầm hoặc xôi. Hạt mít sau khi lấy múi cũng có thể luộc, rang hoặc chế biến thành món ăn dân dã. Phần xơ mít thường bị bỏ đi nhưng thực tế cũng có thể tận dụng để xào, chiên giòn hoặc chế biến thành một số món ăn khác.
Cây mít tương đối dễ thích nghi, thích khí hậu ấm, nhiều ánh sáng và phát triển tốt trên đất tơi xốp, thoát nước. Theo hướng dẫn kỹ thuật trồng, cây mít có thể trồng quanh năm nếu chủ động được nước tưới, nhưng thời điểm đầu mùa mưa thường thuận lợi hơn vì cây có đủ độ ẩm để bén rễ.
Với những người muốn trồng mít tại nhà, có thể mua cây giống tại các cơ sở cây giống thay vì gieo hạt. Mít có thể nhân giống bằng hạt, chiết cành hoặc ghép, trong đó cây ghép và cây chiết được sử dụng phổ biến vì có thể giữ được đặc tính của cây mẹ và cho quả sớm hơn so với cây gieo hạt. Khi chọn cây giống, nên ưu tiên cây đúng giống, thân khỏe, bộ rễ phát triển, vết ghép liền tốt, lá xanh và không có dấu hiệu sâu bệnh.
Tùy loại giống và nguồn cây, giá cây mít giống trên thị trường có thể dao động. Một số cơ sở hiện bán cây mít giống với giá vài chục nghìn đồng/cây; cây lớn hoặc cây đã phát triển hoàn chỉnh sẽ có giá cao hơn. Tuy nhiên, nếu mục đích là trồng mít quê để giữ giống truyền thống, người trồng nên tìm cây giống có nguồn gốc rõ ràng từ cây mẹ cho quả ngon, múi dày, ít xơ và ổn định về chất lượng thay vì chỉ lựa chọn theo giá. Các tài liệu kỹ thuật cũng khuyến cáo cây giống phải đúng giống, khỏe mạnh và không nhiễm sâu bệnh.
Để chọn được một quả mít quê ngon, người mua có thể quan sát từ hình dáng đến phần gai. Nên chọn những quả có dáng tương đối đều, đầy đặn, không bị lõm hoặc thắt eo bất thường. Quả có gai nở, khoảng cách giữa các gai tương đối thưa, đầu gai không quá nhọn thường là những quả đã già. Ngược lại, mít còn non thường có gai nhọn, dày và cứng.
Một cách khác là nhấc quả lên để cảm nhận độ nặng, sau đó vỗ nhẹ vào vỏ. Quả đã già thường cho tiếng trầm, đục, trong khi quả còn xanh có âm thanh thanh và chắc hơn. Nếu mua quả đang chín, có thể ấn nhẹ vào vỏ để kiểm tra độ mềm và ngửi mùi. Mít chín thường mềm hơn, đồng thời tỏa mùi thơm đặc trưng. Tuy nhiên, không nên chỉ dựa vào một dấu hiệu mà nên kết hợp nhiều đặc điểm để lựa chọn.
