Mối quan hệ giữa bố mẹ và con cái vốn là một trong những mối quan hệ gần gũi và thiêng liêng nhất. Thế nhưng, đôi khi một câu nói tưởng như vô tình cũng có thể khiến trẻ tổn thương, dần khép lòng và làm khoảng cách giữa bố mẹ với con ngày một xa hơn.
Đặc biệt, có 4 vấn đề riêng tư của trẻ mà bố mẹ không nên tùy tiện nhắc đến, dù trong lúc vui vẻ hay khi đang tức giận. Những vấn đề tưởng chừng rất bình thường ấy nếu lặp lại nhiều lần có thể khiến trẻ cảm thấy xấu hổ, mất tự tin và tổn thương sâu sắc. Bố mẹ càng yêu thương con, càng cần cẩn trọng với những điều mình chia sẻ.
Đừng biến những khoảnh khắc xấu hổ của con thành câu chuyện để mua vui
Trong quá trình lớn lên, trẻ khó tránh khỏi những khoảnh khắc khiến mình xấu hổ, chẳng hạn như vô tình tè dầm, làm đổ thức ăn, vấp ngã trước mặt mọi người hay bật khóc giữa nơi đông người.
Với người lớn, những chuyện ấy đôi khi là kỷ niệm nhỏ và có thể khiến chúng ta bật cười khi nhớ lại. Nhưng với trẻ, đó có thể là những khoảnh khắc riêng tư không muốn người khác biết đến.
Tuy nhiên, một số bố mẹ vô tình biến những trải nghiệm ấy thành câu chuyện hài hước để kể cho người thân, bạn bè.
Chẳng hạn, khi có khách đến nhà, bố mẹ vui vẻ kể: “Hồi nhỏ nó từng tè dầm giữa trung tâm thương mại, lúc đó ai cũng nhìn mà buồn cười lắm!”
Nếu những câu chuyện như vậy thường xuyên được nhắc lại, trẻ có thể dần ngại chia sẻ với bố mẹ, thu mình hoặc cảm thấy khó thoải mái.
Chuyên gia gợi ý cách thay đổi
Tôn trọng cảm xúc và sự riêng tư của con
Trẻ nhỏ cũng có lòng tự trọng. Một chuyện người lớn thấy bình thường chưa chắc trẻ cũng cảm thấy như vậy. Khi con gặp tình huống đáng xấu hổ, điều con cần trước tiên là sự cảm thông.
Đừng biến sự cố của con thành chuyện để kể
Nếu đó là một câu chuyện riêng tư khiến con ngượng ngùng, bố mẹ nên giữ lại cho con. Thay vì kể cho người khác, hãy nhẹ nhàng nói: “Không sao đâu, ai cũng có lúc mắc lỗi. Con đang lớn lên và những chuyện như vậy hoàn toàn có thể xảy ra.”
Nếu lỡ làm con xấu hổ, hãy xin lỗi
Bố mẹ không phải lúc nào cũng tránh được mọi sai sót. Nếu vô tình kể một chuyện khiến con khó chịu, đừng gạt đi bằng câu “Có gì đâu mà xấu hổ”. Hãy thành thật xin lỗi và nói với con rằng: “Mẹ/bố xin lỗi vì đã kể chuyện đó trước mọi người. Bố/mẹ hiểu con không thích điều đó và lần sau bố/mẹ sẽ chú ý hơn.”
Đừng biến điểm số và thứ hạng thành áp lực của trẻ
Trong nhiều gia đình, điểm số dường như đã trở thành tiêu chuẩn quan trọng để đánh giá thành tích của trẻ. Nhiều bốmẹ đặc biệt quan tâm đến kết quả học tập và thường muốn chia sẻ, khoe về điểm số hoặc thứ hạng của con trước người thân, bạn bè.
Khi đạt kết quả tốt, trẻ có thể lo lắng rằng lần sau nếu không làm tốt, mình sẽ khiến bố mẹ thất vọng. Khi kết quả không như mong đợi, trẻ dễ cảm thấy mình kém cỏi, vô dụng hoặc bị người khác xem thường.
Theo thời gian, áp lực ấy có thể khiến trẻ sợ thất bại, dần mất hứng thú với việc học và thậm chí nảy sinh sự khó chịu, oán trách đối với cách bố mẹ nhìn nhận thành tích của mình.
Chuyên gia gợi ý cách thay đổi
Giảm nhẹ tầm quan trọng của điểm số và thứ hạng
Hãy để trẻ hiểu rằng học tập là để phát triển và tiến bộ mỗi ngày, không phải dùng để so sánh mình với người khác.
Đừng quá nhấn mạnh kết quả
Thay vì chỉ chú ý đến kết quả cuối cùng, hãy quan tâm nhiều hơn đến nỗ lực, thái độ học tập và sự tiến bộ của con trong suốt quá trình.
Cùng con phân tích kết quả
Khi nhận được điểm số, hãy cùng con xem lại bài, tìm ra điểm mạnh, điểm còn hạn chế và cùng xây dựng hướng cải thiện. Đồng thời, giúp con nhìn nhận kết quả như một cơ hội để hiểu mình và tiến bộ hơn.
Chê bai khuyết điểm ngoại hình hoặc vấn đề sức khỏe của trẻ
Mỗi đứa trẻ đều có thể gặp một số vấn đề về thể chất hoặc sức khỏe như cận thị, thừa cân, nói lắp... Những điều này vốn đã có thể khiến trẻ tự ti và buồn phiền. Nếu bố mẹ tùy tiện đem ra kể với người khác, trẻ có thể càng cảm thấy tổn thương và mặc cảm hơn.
Chẳng hạn, khi trò chuyện với người khác, bố mẹ nói: “Con tôi béo quá, tôi cố gắng thế nào cũng không giảm được cân.” Hoặc: “Con tôi hơi nói lắp, lúc nào nói chuyện cũng rất chậm.”
Khi nghe những lời như vậy, trẻ có thể cảm thấy mình không hoàn hảo, lo sợ bị người khác chú ý, phân biệt đối xử hoặc chế giễu.
Chuyên gia gợi ý cách thay đổi
Bảo vệ sự riêng tư của trẻ
Với những trẻ có vấn đề về thể chất hoặc sức khỏe, bố mẹ cần dành cho con sự thấu hiểu và hỗ trợ đầy đủ. Không nên tùy ý bàn luận những vấn đề này trước mặt người khác.
Khuyến khích trẻ đối diện tích cực với vấn đề
Bố mẹ nên giúp trẻ hình thành cách nhìn đúng đắn và chủ động đối mặt với những khó khăn của mình.
Chẳng hạn, với trẻ thừa cân, bố mẹ có thể khuyến khích con xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh và duy trì vận động phù hợp. Với trẻ nói lắp, có thể hỗ trợ con thông qua các phương pháp luyện tập ngôn ngữ phù hợp.
Những bí mật cảm xúc của trẻ
Khi lớn lên, trẻ dần có một thế giới cảm xúc riêng, có thể là cảm giác thích một người bạn cùng lớp, mâu thuẫn với bạn bè...
Những bí mật cảm xúc ấy thường là phần riêng tư nhất trong tâm hồn trẻ. Vì vậy, nếu bố mẹ tự ý kể lại cho người khác mà chưa được con đồng ý, trẻ có thể cảm thấy mình bị phản bội và dần mất đi niềm tin vào bố mẹ.
Chuyên gia gợi ý cách thay đổi
Giữ kín những điều con tin tưởng chia sẻ
Khi trẻ kể cho bố mẹ những bí mật hoặc cảm xúc riêng tư, hãy tôn trọng và giữ kín, không tùy tiện tiết lộ cho người khác.
Đồng hành và hướng dẫn phù hợp
Khi trẻ gặp những vấn đề về cảm xúc, bố mẹ nên lắng nghe, đưa ra lời khuyên và hướng dẫn phù hợp để giúp con hiểu và quản lý cảm xúc của mình.
Mối quan hệ cha mẹ - con cái cần được xây dựng bằng sự chân thành và tôn trọng. Tôn trọng quyền riêng tư của trẻ cũng chính là tôn trọng tính cách, lòng tự trọng và phẩm giá của con.
Nếu bố mẹ từng vô tình mắc phải những sai lầm này, cũng không cần quá tự trách mình. Điều quan trọng là nhận ra, sửa chữa kịp thời và từng bước lấy lại niềm tin của con bằng những hành động chân thành.
