Không phải chuyện gì của con cũng cần hỏi, cần góp ý hay cần phân xử. Có những điều nếu biết mà bỏ qua đúng lúc, cả cha mẹ lẫn con cái đều nhẹ lòng hơn.
1. Làm ngơ chuyện con tiêu tiền thế nào
Khi con đã trưởng thành, có công việc và gia đình riêng, cách con sử dụng tiền là vấn đề thuộc về trách nhiệm của con. Cha mẹ có thể lo lắng khi thấy con mua sắm nhiều, đầu tư vào những thứ mình không hiểu hoặc lựa chọn cách chi tiêu khác với suy nghĩ của mình.
Nhưng nếu con không hỏi, việc liên tục nhận xét “sao tiêu hoang thế”, “kiếm được bao nhiêu mà mua thứ này” dễ khiến khoảng cách giữa hai thế hệ lớn thêm. Cha mẹ từng trải qua thời kỳ khó khăn nên thường có một thước đo riêng về tiết kiệm, trong khi hoàn cảnh sống của con có thể đã khác.
Điều nên giữ lại là sự quan tâm, không phải quyền kiểm soát. Nếu con gặp khó khăn thực sự và chủ động tìm đến, cha mẹ có thể góp ý hoặc hỗ trợ trong khả năng. Còn khi con đang tự chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình, đôi khi im lặng lại là sự tôn trọng.
2. Làm ngơ chuyện con nuôi dạy con cái
Đây là một trong những vấn đề dễ gây bất hòa nhất giữa cha mẹ và con cái. Ông bà có kinh nghiệm, nhưng cách chăm sóc và giáo dục trẻ ngày nay đã thay đổi rất nhiều. Không phải phương pháp nào từng đúng trong quá khứ cũng còn phù hợp với hoàn cảnh hiện tại.
Những câu như “Ngày xưa mẹ nuôi con có sao đâu”, “Phải đánh mới biết sợ” hoặc “Để ông bà dạy cho” có thể xuất phát từ tình thương nhưng lại dễ khiến cha mẹ của đứa trẻ cảm thấy bị phủ nhận vai trò. Càng tranh luận, không khí gia đình càng căng thẳng.
Nếu con không làm điều gây nguy hiểm rõ ràng cho trẻ, ông bà có thể lựa chọn quan sát và góp ý khi được hỏi. Yêu thương cháu không nhất thiết phải giành quyền quyết định thay cha mẹ của cháu. Biết lùi một bước đôi khi lại giúp ông bà được con cái tin tưởng hơn.
3. Làm ngơ chuyện con không thường xuyên về thăm nhà
Cha mẹ về già thường mong con cái gọi điện, về nhà hoặc dành nhiều thời gian cho mình. Mong muốn ấy hoàn toàn dễ hiểu. Nhưng khi con đã có gia đình, công việc và những trách nhiệm riêng, việc con không thể về thường xuyên chưa chắc đồng nghĩa với việc con không quan tâm cha mẹ.
Có người con bận rộn với công việc, có người phải chăm con nhỏ, có người sống xa nhà. Nếu mỗi lần con về đều nghe trách móc “cả tháng chẳng thấy mặt”, “có việc mới nhớ đến bố mẹ”, niềm vui đoàn tụ rất dễ biến thành áp lực.
Thay vì đếm số lần con về, cha mẹ có thể quan tâm đến chất lượng của những lần gặp gỡ. Một cuộc điện thoại ngắn nhưng chân thành đôi khi đáng quý hơn một lần về nhà trong tâm trạng căng thẳng. Tình cảm gia đình không nên biến thành một cuốn sổ ghi nợ.
4. Làm ngơ những khác biệt trong cách sống của con
Con cái có thể chọn công việc khác cha mẹ mong muốn, sống theo cách khác, ăn uống khác, trang trí nhà cửa khác hoặc có những sở thích mà cha mẹ không hiểu. Khi còn trẻ, cha mẹ thường quen với việc định hướng cho con. Nhưng khi con đã trưởng thành, vai trò ấy cần thay đổi.
Không ít mâu thuẫn bắt đầu từ những câu tưởng như rất nhỏ: “Nhà phải thế này mới đúng”, “Ăn uống như vậy sao được”, “Sao không sống giống người ta”. Những lời nhận xét lặp đi lặp lại khiến con cảm thấy dù đã lớn vẫn bị xem như một đứa trẻ.
Cha mẹ không cần đồng tình với mọi lựa chọn của con. Chỉ cần phân biệt được đâu là vấn đề nguyên tắc, đâu đơn giản là khác biệt sở thích. Những chuyện không ảnh hưởng đến đạo đức, sức khỏe hay an toàn của gia đình, nếu có thể bỏ qua thì nên bỏ qua.
5. Làm ngơ chuyện con không nghe theo lời mình
Đây có lẽ là điều khó nhất. Cha mẹ dành cả đời nuôi con nên rất dễ hình thành cảm giác rằng lời mình nói có trọng lượng đặc biệt. Nhưng trưởng thành cũng có nghĩa là con phải tự quyết định và tự chịu trách nhiệm với cuộc đời mình.
Con không làm theo lời cha mẹ không đồng nghĩa với việc con bất hiếu. Có thể con đã cân nhắc theo hoàn cảnh riêng, có thêm thông tin hoặc đơn giản là muốn tự trải nghiệm và chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình.
Điều cha mẹ có thể làm là nói điều mình nghĩ một lần, rõ ràng và chân thành. Sau đó, nếu con vẫn lựa chọn khác, hãy để con có không gian của riêng mình. Khi cha mẹ không còn cố thắng trong từng cuộc tranh luận, gia đình thường có thêm rất nhiều bình yên.
Về già, điều cha mẹ cần giữ không phải là quyền quyết định mọi chuyện của con, mà là tình cảm giữa những người thân.
Có những chuyện cần lên tiếng, nhất là khi liên quan đến an toàn, pháp luật, sức khỏe hoặc những nguy cơ nghiêm trọng. Nhưng cũng có vô số chuyện chỉ là khác biệt giữa hai thế hệ. Biết điều gì cần nói và điều gì nên làm ngơ chính là một dạng khôn ngoan.
Con cái trưởng thành cần tự do, còn cha mẹ về già cần sự thanh thản. Khi mỗi người biết giữ đúng khoảng cách, gia đình không phải lúc nào cũng giống nhau mới có thể êm ấm.
