Giữa những món rau rừng đặc trưng của miền núi phía Bắc, rau sau sau gây ấn tượng bởi hương vị rất riêng. Những ngọn lá non có vị chát, đắng nhẹ nhưng thanh mát, khi ăn sống chấm cùng sốt mẻ cà chua và thịt hộp lại tạo nên sự hòa quyện vừa lạ miệng vừa hấp dẫn. Chỉ xuất hiện trong một thời gian ngắn vào đầu xuân, rau sau sau trở thành món đặc sản được người dân địa phương và du khách tìm mua.
Sau sau còn có nhiều tên gọi khác như sau trắng, phong hương, bạch giao hương, cây thau hay cổ yếm. Đây là loại cây thân gỗ, có thể cao hàng chục mét và thường mọc tự nhiên trên các sườn đồi, sườn núi. Loài cây này phân bố ở một số tỉnh miền núi phía Bắc như Lạng Sơn, Cao Bằng, Điện Biên...
Tại Lạng Sơn, cây sau sau xuất hiện nhiều ở xã Tân Đoàn, Văn Quan, Bình Gia. Cây mọc tự nhiên, thân cao nên việc thu hái lộc non không phải công việc dễ dàng. Người dân thường phải vào rừng, lựa những cành vừa bật chồi để hái phần lá non mềm nhất.
Mùa rau sau sau thường bắt đầu vào khoảng tháng Giêng, khi tiết trời đầu xuân còn se lạnh, có những cơn mưa phùn khiến cây cối bật lộc. Những chồi non vừa nhú có màu tía khá đẹp mắt, nổi bật giữa màu xanh của núi rừng. Ở Lạng Sơn phổ biến hai loại sau sau với lá xanh và lá tím, trong đó lá tím được nhiều người ưa chuộng hơn bởi có vị đắng nhẹ đặc trưng.
Điểm khiến rau sau sau trở thành đặc sản không nằm ở vẻ ngoài mà chính ở hương vị. Lá non khi ăn sống có vị chát nhẹ, pha chút đắng, sau đó để lại cảm giác thanh mát. Với người lần đầu thưởng thức, vị này có thể khá lạ, nhưng khi ăn cùng nước chấm đặc trưng của người Lạng Sơn, vị đắng lại trở thành điểm nhấn.
Lá sau sau ngon nhất khi ăn sống chấm sốt mẻ. Đây là cách thưởng thức được người dân địa phương yêu thích và cũng khiến nhiều du khách nhớ mãi sau khi thử. Rau sau sau chỉ cần rửa sạch, để ráo là có thể dùng. Khi ăn, người ta cuốn hoặc gắp từng lá non rồi chấm đẫm vào bát sốt. Vị chát, đắng nhẹ của rau hòa cùng vị chua thanh của mẻ, vị ngọt của cà chua và béo thơm của thịt hộp tạo nên một tổng thể rất đặc biệt.
Ngoài ăn sống, lá sau sau non còn có thể dùng để nhúng lẩu. Khi gặp nước lẩu nóng, lá mềm hơn nhưng vẫn giữ được vị đặc trưng, góp thêm hương vị lạ miệng cho món ăn. Tuy nhiên, với người Lạng Sơn, chấm sốt mẻ vẫn là cách ăn được yêu thích nhất.
Mùa lá non khá ngắn, thường chỉ kéo dài khoảng 2-3 tuần. Khi lá bắt đầu già, người dân không còn sử dụng nhiều để ăn sống mà tận dụng cho những món ăn khác. Đặc biệt, khoảng tháng 2-3 âm lịch, lá sau sau già được dùng để làm xôi đen – một món ăn mang nét đặc trưng trong ẩm thực của người dân địa phương.
Trước đây, sau sau chủ yếu mọc hoang và người dân hái về sử dụng trong gia đình. Những năm gần đây, khi rau rừng ngày càng được thực khách quan tâm, lá sau sau trở thành một mặt hàng đặc sản theo mùa. Vào đầu xuân, người dân ở những khu vực có nhiều cây sau sau lại vào rừng hái lộc non, bó thành từng mớ rồi mang xuống các khu chợ hoặc bán dọc đường. Trên chợ mạng, rau sau sau được bán với giá khoảng 65.000 đồng/kg.
Vốn là cây mọc hoang, sau sau hiện vẫn được khai thác chủ yếu từ nguồn tự nhiên. Tuy nhiên, cây cũng có thể được nhân giống và trồng ở những khu vực có điều kiện sinh thái phù hợp. Đây là cây thân gỗ nên cần diện tích đủ rộng, đất thoát nước tốt và thời gian sinh trưởng tương đối dài. Nếu được quy hoạch trồng lấy lộc non, người dân có thể chủ động nguồn nguyên liệu thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào việc khai thác cây mọc tự nhiên.
