Cà phê có thể liên quan đến hệ vi sinh vật đường ruột
Các nhà khoa học tại Đại học Cork, Ireland, tập trung tìm hiểu mối liên hệ giữa cà phê và trục ruột - não, hệ thống giao tiếp hai chiều giữa đường tiêu hóa và não bộ thông qua nhiều cơ chế sinh học.
Nghiên cứu được công bố trên Nature Communications, với 62 người trưởng thành khỏe mạnh trong độ tuổi 30-50. Một nửa thường xuyên uống khoảng 3-5 tách cà phê mỗi ngày, trong khi nhóm còn lại không sử dụng cà phê.
Các nhà nghiên cứu đánh giá nhiều yếu tố ở người tham gia, bao gồm hệ vi sinh vật đường ruột, tâm trạng, mức độ căng thẳng, khả năng nhận thức và một số chỉ dấu liên quan đến chức năng miễn dịch.
Ngay từ đầu, nhóm thường xuyên uống cà phê đã có thành phần hệ vi sinh vật đường ruột khác biệt so với nhóm không uống. Điều này gợi ý cà phê có thể liên quan đến môi trường vi sinh vật trong đường tiêu hóa, dù chưa thể khẳng định đây là quan hệ nhân quả.
Đáng chú ý, hai nhóm cũng cho thấy một số khác biệt trong các bài kiểm tra tâm lý và nhận thức. Tuy nhiên, kết quả này không đồng nghĩa với việc uống cà phê trực tiếp làm tăng hay giảm khả năng ghi nhớ, bởi nhiều yếu tố khác trong lối sống có thể ảnh hưởng đến kết quả.
Điều gì xảy ra khi người uống cà phê ngừng sử dụng?
Để tìm hiểu sâu hơn, nhóm thường xuyên uống cà phê được yêu cầu ngừng sử dụng thức uống này trong 2 tuần.
Sau giai đoạn này, những người tham gia được phân ngẫu nhiên thành hai nhóm: một nhóm uống cà phê có caffeine và nhóm còn lại sử dụng cà phê khử caffeine trong 3 tuần.
Kết quả cho thấy việc ngừng uống rồi sử dụng cà phê trở lại đi kèm với những thay đổi nhất định trong hệ vi sinh vật đường ruột cũng như nồng độ một số chất chuyển hóa.
Một điểm đáng chú ý là một số thay đổi xuất hiện ở cả hai nhóm, bất kể họ sử dụng cà phê có caffeine hay cà phê đã khử caffeine. Điều này cho thấy caffeine có thể không phải yếu tố duy nhất tạo nên những tác động sinh học của cà phê.
Nói cách khác, các hợp chất khác trong hạt cà phê cũng có thể đóng vai trò và đây là hướng cần tiếp tục được nghiên cứu.
Cà phê có liên quan đến tâm trạng và căng thẳng?
Sau khi uống cà phê trở lại, cả hai nhóm ghi nhận mức độ căng thẳng chủ quan, các triệu chứng trầm cảm và tính bốc đồng giảm so với thời điểm cuối giai đoạn ngừng uống.
Tuy nhiên, đây là điểm cần được hiểu thận trọng.
Nghiên cứu chỉ cho thấy mối liên hệ giữa việc sử dụng cà phê và những thay đổi được quan sát, chứ chưa chứng minh rằng cà phê trực tiếp làm giảm căng thẳng hoặc các triệu chứng trầm cảm.
Tâm trạng của một người có thể chịu ảnh hưởng bởi rất nhiều yếu tố như giấc ngủ, công việc, chế độ ăn, hoạt động thể chất, môi trường sống và thói quen sử dụng caffeine trước đó.
Vì sao đường ruột lại được quan tâm khi nghiên cứu về não bộ?
Ngày càng có nhiều nghiên cứu tập trung vào trục ruột - não bởi hệ tiêu hóa và não bộ không hoạt động hoàn toàn tách biệt.
Hệ vi sinh vật đường ruột có thể tham gia vào quá trình chuyển hóa nhiều chất và tương tác với cơ thể thông qua các tín hiệu miễn dịch, thần kinh và chuyển hóa. Vì vậy, những thay đổi trong môi trường vi sinh vật có thể là một trong các yếu tố được nghiên cứu khi tìm hiểu mối quan hệ giữa chế độ ăn uống và sức khỏe não bộ.
Trong trường hợp của cà phê, nghiên cứu mới cung cấp thêm một mảnh ghép cho câu hỏi vì sao thức uống này có thể tạo ra những phản ứng khác nhau trong cơ thể.
Tiến sĩ John Cryan, tác giả chính của nghiên cứu, cho rằng kết quả giúp làm rõ hơn mối quan hệ phức tạp giữa cà phê, hệ vi sinh vật đường ruột và não bộ.
Tuy nhiên, quy mô nghiên cứu chỉ gồm 62 người và thời gian can thiệp tương đối ngắn. Vì vậy, chưa thể dựa vào kết quả này để khẳng định cà phê trực tiếp cải thiện sức khỏe đường ruột, tâm trạng hay khả năng nhận thức trong thời gian dài.
Uống cà phê nên nhìn vào tổng thể thói quen
Kết quả nghiên cứu đáng chú ý ở chỗ nó cho thấy tác động của cà phê có thể liên quan đến nhiều thành phần chứ không đơn thuần là caffeine.
Với người khỏe mạnh, việc uống cà phê cần được xem xét trong tổng thể chế độ ăn uống và lối sống. Lượng đường, sữa hoặc kem thêm vào đồ uống, thời điểm uống và khả năng dung nạp caffeine của từng người cũng có thể tạo ra khác biệt.
Những người nhạy cảm với caffeine có thể gặp tình trạng khó ngủ, bồn chồn hoặc tim đập nhanh nếu sử dụng quá nhiều hoặc uống quá muộn trong ngày.
Do đó, nghiên cứu mới không phải lời khẳng định rằng càng uống nhiều cà phê càng có lợi. Giá trị đáng chú ý của công trình nằm ở việc mở rộng hiểu biết về mối liên hệ giữa cà phê - hệ vi sinh vật đường ruột - não bộ, đồng thời đặt ra thêm những câu hỏi cho các nghiên cứu quy mô lớn và dài hạn hơn.
