Nhiều người mua cá về chỉ giữ lại phần thịt, còn da, đầu hoặc một số phần phụ bị bỏ ngay khi sơ chế. Trong đó, da cá là phần đáng chú ý bởi chứa collagen và protein, nhưng không phải cứ ăn càng nhiều càng tốt.
1. Da cá – phần thường bị bỏ nhưng có collagen
Da cá là lớp mô liên kết nằm bên ngoài cơ thể cá, chứa collagen – một loại protein cấu trúc quan trọng trong cơ thể. So với nhiều loại thịt thông thường, da cá được quan tâm bởi hàm lượng collagen tương đối cao, đặc biệt ở một số loài cá có lớp da dày.
Khi nấu chín, collagen trong da cá có thể chuyển thành gelatin, tạo cảm giác mềm, dẻo và hơi dai đặc trưng. Đây cũng là lý do các món cá kho, cá nấu canh hoặc hầm thường có phần da mềm, béo và đậm vị.
Tuy vậy, collagen trong thực phẩm không đồng nghĩa với việc ăn da cá sẽ giúp collagen đi thẳng vào da. Sau khi tiêu hóa, protein được phân giải thành các axit amin và peptide. Cơ thể sử dụng chúng theo nhu cầu, vì vậy da cá chỉ nên được xem là một nguồn protein trong chế độ ăn đa dạng.
2. Không phải loại da cá nào cũng nên ăn
Da cá có thể ngon và giàu dinh dưỡng, nhưng yếu tố quan trọng nhất vẫn là nguồn cá. Cá cần được mua từ nơi đáng tin cậy, còn tươi, không có mùi bất thường và được bảo quản đúng cách.
Một số loài cá có thể tích lũy các chất ô nhiễm trong môi trường, đặc biệt nếu sống lâu hoặc ở vị trí cao trong chuỗi thức ăn. Vì thế, việc chọn cá phù hợp và ăn đa dạng nhiều loại cá sẽ hợp lý hơn so với chỉ tập trung vào một loại với kỳ vọng bổ sung collagen.
Ngoài ra, da cá nằm ở bề mặt nên cần được làm sạch kỹ trước khi chế biến. Không nên ăn da cá đã có dấu hiệu hư hỏng, nhớt bất thường hoặc mùi lạ. Cá sống, tái hoặc chế biến chưa chín kỹ cũng tiềm ẩn nguy cơ nhiễm vi sinh vật và ký sinh trùng.
3. Cách chế biến quyết định món da cá có thực sự đáng ăn
Nếu muốn giữ da cá trong bữa ăn, có thể ưu tiên các cách chế biến đơn giản như hấp, kho, nấu canh hoặc áp chảo với lượng dầu vừa phải. Những phương pháp này giúp tận dụng phần da mà không làm món ăn trở nên quá nhiều chất béo.
Da cá chiên giòn thường rất hấp dẫn nhưng có thể hút nhiều dầu, đặc biệt khi chiên ngập dầu. Với người đang kiểm soát năng lượng khẩu phần, đây không phải lựa chọn tối ưu nếu ăn thường xuyên.
Một điểm cần nhớ là collagen chịu tác động của nhiệt và có thể biến đổi trong quá trình nấu. Điều này không khiến da cá mất hoàn toàn giá trị dinh dưỡng. Phần da vẫn cung cấp protein và một số chất dinh dưỡng khác, nhưng lợi ích không nên bị thổi phồng thành tác dụng làm đẹp hay chống lão hóa trực tiếp.
4. Ăn da cá nhưng đừng bỏ qua phần thịt
Nếu mục tiêu là một chế độ ăn giàu protein, không nên chỉ chú ý đến da cá. Thịt cá mới là phần cung cấp lượng protein đáng kể, đồng thời nhiều loại cá còn giàu các chất béo omega-3, vitamin và khoáng chất.
Đặc biệt, các loại cá béo như cá hồi, cá mòi, cá trích có thể cung cấp EPA và DHA – những axit béo omega-3 được nghiên cứu nhiều về vai trò đối với sức khỏe tim mạch và não bộ. Thành phần dinh dưỡng thay đổi tùy từng loài cá và cách chế biến.
Vì vậy, nếu da cá sạch, tươi và được nấu chín kỹ, không nhất thiết phải bỏ đi. Có thể giữ lại để tăng thêm độ ngon và tận dụng nguồn protein từ thực phẩm, thay vì xem đây là một “thực phẩm collagen” có tác dụng đặc biệt.
5. Những người này nên chú ý khi ăn da cá
Người có cơ địa dị ứng với cá cần tránh phần da cũng như các bộ phận khác của cá. Khi xuất hiện những biểu hiện như nổi mề đay, sưng môi hoặc khó thở sau khi ăn cá, cần ngừng ăn và tìm kiếm hỗ trợ y tế khi triệu chứng nghiêm trọng.
Người đang cần kiểm soát chất béo hoặc năng lượng khẩu phần cũng nên chú ý cách chế biến. Da cá bản thân không phải lúc nào cũng chứa quá nhiều chất béo, nhưng khi chiên rán hoặc kết hợp với nhiều dầu, bơ, sốt béo thì tổng năng lượng của món ăn có thể tăng đáng kể.
Điều quan trọng nhất vẫn là nguồn nguyên liệu và vệ sinh thực phẩm. Da cá sạch, cá tươi, nấu chín kỹ có thể là phần hoàn toàn có thể tận dụng. Ngược lại, nếu không chắc chắn về nguồn gốc hoặc chất lượng cá, bỏ phần da không đáng tin cậy vẫn là lựa chọn an toàn hơn.
