Hiện nay, vấn đề “Làm thế nào để nuôi dạy một đứa trẻ mạnh mẽ về mặt tinh thần” được nhiều bậc bố mẹ quan tâm.
Nhiều người cũng dần nhận ra rằng, so với những con số trên bảng điểm, điều thực sự quan trọng hơn là sự tự tin, khả năng giao tiếp xã hội và năng lực điều chỉnh cảm xúc của con. Đây là hành trang giúp trẻ vững vàng trong suốt cuộc đời.
Vậy một đứa trẻ như thế nào có thể được xem là “mạnh mẽ về tinh thần” và sống hạnh phúc?
Nếu nhận thấy trẻ có 3 biểu hiệ, đó là dấu hiệu cho thấy con đang phát triển rất tốt, với nội tâm khỏe mạnh và đầy đủ.
Không lo lắng khi bộc lộ bản thân trước đám đông, dũng cảm tự giải quyết vấn đề
Một cậu bé lớp Một sau khi vào học một thời gian, em cảm thấy không thoải mái khi ngồi cùng bạn cùng bàn.
Nhưng cậu bé này lại chọn cách khác. Ngày hôm sau, em chủ động đến gặp cô giáo và nói: “Cô ơi, con muốn đổi chỗ ngồi.” Cô giáo khá bất ngờ, nhưng sau khi hiểu rõ mong muốn của em là tìm một bạn cùng bàn phù hợp hơn, cô đã đồng ý sắp xếp lại chỗ ngồi.
Trẻ dũng cảm tự giải quyết vấn đề.
Với một đứa trẻ 6 - 7 tuổi, việc dám nói ra nhu cầu của mình và tự tìm cách giải quyết những vấn đề nhỏ là biểu hiện của sự tự tin và độc lập. Trong tâm lý học, đó được gọi là khả năng “tự chủ”, một yếu tố quan trọng giúp nuôi dưỡng động lực bên trong của trẻ.
Khi trẻ có thể tự đưa ra lựa chọn, các em thường cảm thấy mình có năng lực. Ngược lại, nếu trẻ quen dựa dẫm, không dám lên tiếng, lâu dần có thể hình thành tâm lý “bất lực”, nghĩ rằng nói ra cũng không thay đổi được gì, nên chờ người lớn giải quyết giúp.
Những đứa trẻ dám bày tỏ thường có ý thức rõ ràng về bản thân. Và điều nàythường được hình thành qua nhiều lần trẻ được tự mình thử sức.
Trẻ đa tài, có năng khiếu ở nhiều lĩnh vực
Trẻ có thể tham gia vào mọi hoạt động: Ví dụ bóng rổ, bóng đá, đánh cờ… Giờ ra chơi, em có thể xếp hình, chơi cờ, làm thủ công và hòa nhập với nhiều nhóm bạn khác nhau. Trong thế giới của em, hiếm khi có sự “lạc lõng”, bởi tìm được niềm vui từ nhiều sở thích khác nhau.
Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng, việc vui chơi phù hợp với lứa tuổi đóng vai trò rất quan trọng trong sự phát triển toàn diện của trẻ, từ cảm xúc, kỹ năng xã hội, ngôn ngữ cho đến khả năng tư duy và tự kiểm soát.
Thông qua việc chơi, trẻ học được cách hợp tác với bạn bè, hiểu quy tắc, biết chia sẻ và giải quyết mâu thuẫn. Khi sáng tạo trong trò chơi, như xây dựng, tưởng tượng hay đặt ra luật chơi riêng, não bộ của trẻ cũng không ngừng hình thành những kết nối mới.
Quan trọng hơn, khi trẻ làm điều mình thích, sự hứng thú sẽ tạo nên động lực tự nhiên. Chính động lực này, khi được chuyển sang việc học, sẽ giúp trẻ chủ động và kiên trì hơn.
Bên cạnh đó, các hoạt động vận động cũng mang lại nhiều lợi ích cho não bộ. Khi trẻ vận động, cơ thể sản sinh những chất giúp cải thiện cảm xúc, tăng khả năng tập trung và hỗ trợ học tập hiệu quả hơn..
Trẻ đa tài, có năng khiếu ở nhiều lĩnh vực.
Tính cách lạc quan, vui vẻ
Có những đứa trẻ khiến bố mẹ vừa yên tâm lại vừa… băn khoăn. Khi gặp tình huống bị làm phiền, trẻ bình tĩnh lên tiếng bảo vệ mình.
Đằng sau vẻ “bình thản” là khả năng phục hồi tâm lý, hay còn gọi là sự dẻo dai tinh thần. Đây là năng lực giúp trẻ thích nghi và đứng vững trước áp lực hay khó khăn. Điều đáng mừng là khả năng này có thể rèn luyện theo thời gian, giống như một “cơ bắp” của tâm trí.
Những đứa trẻ có nội tâm vững vàng có thể bình tĩnh nhìn nhận: “Việc này mình chưa làm tốt, lần sau mình sẽ làm khác đi.”
Nhiều nghiên cứu cho thấy khi trẻ bị chỉ trích, cảm giác tổn thương trong não bộ có thể mạnh mẽ như đau về thể chất. Nhưng những đứa trẻ có nội tâm vững vàng lại biết tách biệt giữa “hành vi” và “giá trị bản thân”.
Tính cách lạc quan, vui vẻ.
Vậy khả năng này đến từ đâu?
Phần lớn được hình thành từ môi trường gia đình. Khi bố mẹ biết cách thể hiện cảm xúc một cách bình tĩnh, sẵn sàng đối diện và giải quyết vấn đề, trẻ sẽ dần học theo cách đó. Vì vậy, sau những lần vấp váp, trẻ vẫn có thể nhẹ nhàng chia sẻ, xem đó là trải nghiệm để trưởng thành.
Không có một công thức hoàn hảo cho việc nuôi dạy con. Nhưng có điều chắc chắn, một đứa trẻ hạnh phúc và phát triển lành mạnh không phải là đứa trẻ luôn “vâng lời” hay “hoàn hảo”.
Điều thực sự quan trọng là bên trong con có một nội tâm đủ mạnh, dám nói lên suy nghĩ, hào hứng khám phá thế giới và đủ kiên cường để đứng dậy sau những va vấp.
Nếu trẻ đã có những biểu hiện như vậy, dù chỉ là rất nhỏ, hãy ghi nhận và khích lệ. Bởi chính những phẩm chất ấy sẽ trở thành “hành trang quý giá” giúp con tự tin bước đi trên con đường của mình trong tương lai.
