Tía tô vốn quen thuộc trong bữa cơm gia đình, nhưng nhiều người lại băn khoăn nên ăn cả lá hay nấu thành nước uống. Hai cách này không hoàn toàn tương đương và lựa chọn phù hợp còn tùy mục đích sử dụng.
1. Ăn tía tô giúp tận dụng cả phần xơ trong lá
Lá tía tô chứa chất xơ cùng nhiều hợp chất thực vật như polyphenol và flavonoid. Khi ăn trực tiếp, cơ thể không chỉ nhận phần chất có thể hòa tan mà còn sử dụng cả phần lá và chất xơ.
Đây là ưu điểm đáng chú ý của cách ăn tía tô trong bữa cơm. Có thể dùng lá tía tô như rau gia vị, ăn kèm món cuốn, thái nhỏ cho vào cháo hoặc kết hợp với các món ăn phù hợp.
Nếu mục tiêu đơn giản là bổ sung thêm rau và đa dạng hóa khẩu phần, ăn tía tô có lợi thế hơn so với việc chỉ uống phần nước rồi bỏ lá. Tuy nhiên, tía tô vẫn nên được xem là một loại thực phẩm chứ không phải thuốc chữa bệnh.
2. Uống nước tía tô tiện lợi hơn
Nước tía tô thường được nấu từ lá tươi hoặc lá khô. Trong quá trình nấu, một số hợp chất có khả năng hòa tan trong nước sẽ đi vào phần nước uống. Cách này phù hợp với người không thích ăn trực tiếp lá tía tô.
Một ưu điểm khác là nước tía tô có thể được dùng như một loại đồ uống không đường. Nếu nấu vừa phải và bảo quản đúng cách, đây có thể là một lựa chọn đơn giản để thay đổi khẩu vị thay vì sử dụng các loại nước uống nhiều đường.
Tuy nhiên, uống nước tía tô không có nghĩa là cơ thể nhận được toàn bộ thành phần dinh dưỡng của lá. Phần lá bị bỏ đi đồng nghĩa với việc một lượng chất xơ và các thành phần không tan trong nước cũng không được sử dụng.
3. Nếu cần chất xơ, ăn lá có lợi thế hơn
Chất xơ là một điểm khác biệt quan trọng giữa hai cách sử dụng. Khi ăn cả lá, cơ thể tiếp nhận chất xơ từ thực vật. Trong khi đó, nước tía tô sau khi lọc hoặc bỏ bã sẽ chứa rất ít chất xơ so với phần lá ban đầu.
Vì vậy, nếu mục tiêu là bổ sung rau xanh và chất xơ trong chế độ ăn, ăn tía tô trực tiếp là lựa chọn hợp lý hơn. Đây cũng là cách sử dụng gần với vai trò vốn có của tía tô trong bữa ăn hàng ngày.
Ngược lại, nếu chỉ muốn một thức uống có hương vị nhẹ từ lá tía tô, nước tía tô có thể đáp ứng nhu cầu này. Hai cách không nhất thiết phải loại trừ nhau, miễn là sử dụng ở mức vừa phải và không xem nước tía tô như một thức uống điều trị.
4. Đừng nghĩ uống nước tía tô càng nhiều càng tốt
Tía tô được nhắc đến trong nhiều kinh nghiệm dân gian và cũng chứa các hợp chất thực vật đang được nghiên cứu. Tuy nhiên, những thông tin này không có nghĩa uống nước tía tô với lượng lớn sẽ mang lại hiệu quả sức khỏe cao hơn.
Đặc biệt, không nên tự gán cho nước tía tô những tác dụng như giảm cân nhanh, chữa bệnh hoặc thay thế thuốc điều trị. Một loại nước nấu từ thực vật không thể thay thế chế độ ăn cân bằng hay phương pháp điều trị được bác sĩ chỉ định.
Nếu sử dụng tía tô như thực phẩm, cách đơn giản nhất vẫn là đưa vào khẩu phần ăn phù hợp. Không cần ép bản thân uống một lượng lớn nước tía tô mỗi ngày chỉ vì kỳ vọng nhận được nhiều lợi ích hơn.
5. Cách dùng nào phù hợp hơn với từng mục đích?
Nếu muốn tận dụng cả lá, chất xơ và các thành phần thực vật trong tía tô, ăn lá trực tiếp có ưu thế. Có thể dùng tía tô với lượng vừa phải trong các bữa ăn thông thường, kết hợp cùng nhiều loại rau và thực phẩm khác để tạo khẩu phần đa dạng.
Nếu muốn sử dụng tía tô dưới dạng đồ uống, có thể nấu nước từ lá sạch, không cần cho nhiều đường. Nên dùng lượng vừa đủ và bảo quản hợp vệ sinh, đặc biệt khi nước được nấu từ nguyên liệu tươi.
Nhìn chung, không có cơ sở để khẳng định nước tía tô luôn tốt hơn ăn lá hoặc ngược lại trong mọi trường hợp. Nếu xét riêng việc bổ sung chất xơ và tận dụng cả phần lá, ăn tía tô có lợi thế rõ ràng hơn. Còn nước tía tô phù hợp với nhu cầu sử dụng như một loại đồ uống đơn giản.
