Nhắc đến những loại quả gắn với ký ức tuổi thơ, tầm ruột là cái tên quen thuộc với nhiều người. Những chùm quả nhỏ, tròn, mọc dày trên cành, khi non có màu xanh, đến lúc già chuyển vàng hoặc phớt hồng. Quả tầm ruột có vị chua đặc trưng, khi chín dịu hơn, pha chút ngọt nên có thể ăn tươi hoặc chế biến thành nhiều món hấp dẫn.
Tầm ruột còn được yêu thích bởi đặc điểm rất sai quả. Cây có tán xanh tốt, lá ít rụng nên ngoài cho quả còn tạo bóng mát cho sân vườn. Cây không quá khó trồng, có thể trồng trực tiếp xuống đất hoặc trồng trong chậu, đặt ở góc sân, đầu cổng, quanh vườn, thậm chí tận dụng làm hàng rào xanh.
Quả tầm ruột có hình tròn nhỏ, trên bề mặt chia thành nhiều múi dọc, nhìn giống những quả cầu có khía. Quả non thường xanh, giòn và có vị chua gắt. Khi chín, vỏ chuyển sang vàng nhạt hoặc hồng tùy giống và độ chín. Lúc này, phần thịt vẫn giữ vị chua nhưng dịu hơn, có thêm vị ngọt nhẹ, thích hợp để ăn trực tiếp.
Với nhiều người, cách ăn tầm ruột đơn giản nhất cũng là cách dễ gây "nghiện" nhất: rửa sạch, để ráo rồi chấm muối ớt. Vị chua giòn của quả kết hợp với vị mặn, cay khiến món ăn vặt này rất bắt miệng. Tầm ruột xanh còn có thể đem dầm với đường, muối, ớt hoặc trộn cùng các loại gia vị để tạo thành món ăn vặt có đủ vị chua, cay, mặn, ngọt.
Khi quả vào độ chín, tầm ruột có thể được ngâm đường hoặc sên thành mứt. Một số người còn làm si rô tầm ruột để dùng giải khát, tạo vị chua ngọt tự nhiên. Quả xanh cũng thường được sử dụng để nấu canh chua, giúp nước canh có vị chua thanh đặc trưng. Không chỉ quả, lá tầm ruột non cũng có thể được tận dụng trong ẩm thực, chẳng hạn nấu canh chua hoặc ăn kèm một số món như nem.
Điểm đáng chú ý của tầm ruột là cây có khả năng cho quả khá dày. Trong điều kiện chăm sóc phù hợp, cây có thể ra quả nhiều đợt trong năm thay vì chỉ tập trung vào một vụ ngắn. Những cành nhỏ có thể lúc lỉu hàng chục, thậm chí hàng trăm quả, tạo thành từng chùm dày nổi bật trên nền lá xanh.
Ở nhiều khu vườn gia đình, tầm ruột được trồng vừa để lấy quả vừa làm cây xanh. Cây có lá xanh quanh năm, tán khá rậm và ít rụng lá nên có thể tạo bóng mát ở những khoảng sân nhỏ. Với nhà phố có diện tích hạn chế, cây vẫn có thể được trồng trong chậu có kích thước phù hợp. Nếu có khoảng đất rộng hơn, người trồng có thể bố trí cây ở góc vườn, trước nhà hoặc dọc lối đi.
Tầm ruột cũng được lựa chọn để trồng làm hàng rào nhờ khả năng phát triển thành bụi cây nhiều cành. Khi trồng thành hàng, những tán lá xanh tạo thành một khoảng cây tự nhiên, vừa có giá trị cảnh quan vừa có thể thu hái quả ngay tại nhà. Đây cũng là lý do cây giống tầm ruột được bán khá phổ biến trên thị trường cây cảnh, cây ăn quả.
Hiện cây giống tầm ruột có nhiều kích thước khác nhau, tùy tuổi cây và cách nhân giống. Giá tham khảo khoảng 95.000 đồng/cây. Người mua có thể lựa chọn cây giống để trồng trong chậu hoặc xuống đất. Sau khi trồng, cây cần được đặt ở nơi có ánh sáng, đất thoát nước tốt và được cung cấp đủ nước, dinh dưỡng để phát triển. Với cây trồng lấy quả, việc chăm sóc tán, bón phân và bổ sung dinh dưỡng định kỳ có thể giúp cây sinh trưởng khỏe, tăng khả năng ra hoa, đậu quả.
Tầm ruột thường được nhắc đến như loại quả của những khu vườn nhiệt đới, có thể cho thu hoạch ở nhiều thời điểm trong năm. Tuy nhiên, thời điểm quả sai và chất lượng quả phụ thuộc vào giống cây, điều kiện thời tiết cũng như cách chăm sóc. Vì vậy, trên thị trường có thể bắt gặp tầm ruột vào nhiều thời điểm thay vì chỉ xuất hiện trong một mùa cố định.
Vào mùa, quả tầm ruột được bán với giá khoảng 50.000 đồng/kg. Trong khi đó, các sản phẩm từ quả tầm ruột như mứt, dầm đường, dầm muối ớt... có giá từ 100.000 đồng/kg.
