Có bệnh nền nhưng tự điều chỉnh chế độ ăn
Theo thông tin được chia sẻ trong trường hợp của một người đàn ông 41 tuổi ở Phúc Châu, Phúc Kiến (Trung Quốc), anh từng đi khám vì mệt mỏi và đau nhức các khớp ngón chân, sau đó phát hiện axit uric trong máu tăng cao.
Thay vì tiếp tục theo dõi và điều trị theo hướng dẫn, người đàn ông này tự thay đổi chế độ ăn. Anh hạn chế thịt, đồ nhiều dầu mỡ và tăng đáng kể lượng rau củ vì cho rằng thực phẩm có nguồn gốc thực vật đều tốt cho sức khỏe.
Trong bữa ăn hằng ngày, một số loại rau như rau chân vịt, cải bẹ xanh và giá đỗ xuất hiện thường xuyên.
Điều đáng nói là với người khỏe mạnh, những thực phẩm này hoàn toàn có thể là một phần của chế độ ăn đa dạng. Vấn đề nằm ở chỗ nhu cầu dinh dưỡng của người mắc bệnh thận không giống người bình thường. Khi chức năng thận suy giảm, khả năng đào thải một số chất như kali cũng có thể bị ảnh hưởng.
Trong trường hợp kể trên, sức khỏe của người đàn ông dần xấu đi nhưng anh vẫn trì hoãn việc thăm khám.
Khoảng hai tháng trước khi nhập viện, anh sụt cân nhanh, xuất hiện phù tay chân, buồn nôn và đau vùng thắt lưng. Khi tình trạng trở nên nghiêm trọng với biểu hiện tiểu ra máu, nôn nhiều và khó thở, gia đình mới đưa anh đến bệnh viện cấp cứu.
Theo bài viết gốc, bệnh nhân sau đó được chẩn đoán có biến chứng suy thận cấp và tăng urê huyết nhưng không qua khỏi.
Câu chuyện này một lần nữa cho thấy một điều quan trọng: người đang có bệnh nền không nên tự xây dựng chế độ ăn chỉ dựa trên quan niệm “ăn càng nhiều rau càng tốt”.
3 loại rau quen thuộc có điều gì cần lưu ý?
1. Rau chân vịt
Rau chân vịt, hay cải bó xôi, chứa nhiều vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa nên thường xuất hiện trong các chế độ ăn lành mạnh.
Tuy nhiên, loại rau này cũng chứa kali và oxalate. Với người mắc bệnh thận mạn, lượng kali trong khẩu phần cần được cân nhắc dựa trên chức năng thận và kết quả xét nghiệm. Một số người có nguy cơ tăng kali máu nếu thận không còn khả năng đào thải kali hiệu quả.
Rau chân vịt cũng chứa oxalate, vì vậy người có nguy cơ hình thành sỏi thận do canxi oxalate có thể được bác sĩ khuyến nghị kiểm soát lượng ăn tùy trường hợp.
Điều này không có nghĩa người khỏe mạnh phải loại bỏ rau chân vịt khỏi thực đơn. Quan trọng là ăn với lượng phù hợp và đa dạng thực phẩm.
2. Cải bẹ xanh
Cải bẹ xanh cũng là loại rau quen thuộc trong bữa cơm gia đình, cung cấp chất xơ cùng nhiều vitamin và khoáng chất.
Với người tăng axit uric hoặc mắc bệnh gout, điều cần quan tâm không chỉ là một loại rau riêng lẻ mà là tổng thể chế độ ăn và tình trạng bệnh.
Purin trong thực phẩm được chuyển hóa thành axit uric. Tuy nhiên, không nên vì thế mà đánh đồng mọi loại rau chứa purin với thịt nội tạng, một số loại hải sản hay các thực phẩm giàu purin khác.
Người bị gout hoặc axit uric cao nên kiểm soát chế độ ăn tổng thể, duy trì cân nặng phù hợp và tuân thủ thuốc nếu được kê đơn thay vì tự kiêng khem cực đoan.
3. Giá đỗ
Giá đỗ là thực phẩm phổ biến, giàu chất xơ và có thể được sử dụng trong nhiều món ăn.
Tuy nhiên, với người đang phải kiểm soát lượng kali hoặc một số chất dinh dưỡng do bệnh thận, khẩu phần giá đỗ và các loại rau củ khác cũng cần được tính toán phù hợp với tình trạng cụ thể.
Điểm quan trọng là không có chuyện một loại rau thông thường tự nhiên trở thành “độc tố” chỉ vì người bệnh ăn nó. Nguy cơ thường liên quan đến tổng lượng ăn vào, tình trạng chức năng thận, bệnh nền, thuốc đang sử dụng và nhiều yếu tố khác.
Người bệnh thận cần đặc biệt chú ý điều gì?
Một trong những vấn đề thường gặp ở người mắc bệnh thận là phải điều chỉnh chế độ ăn theo từng giai đoạn bệnh.
Nếu chức năng thận suy giảm, cơ thể có thể gặp khó khăn trong việc cân bằng nước, natri, kali, phospho và các chất thải. Vì vậy, thực đơn phù hợp với người khỏe mạnh chưa chắc phù hợp với người suy thận.
Đặc biệt, người bệnh không nên tự ý cắt hoàn toàn thịt, chỉ ăn rau hoặc áp dụng chế độ “thải độc” trong thời gian dài.
Việc hạn chế kali cũng không nên thực hiện một cách máy móc. Không phải tất cả người mắc bệnh thận đều cần ăn ít kali như nhau. Bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng sẽ căn cứ vào chức năng thận, nồng độ kali trong máu, thuốc đang sử dụng và các bệnh đi kèm để đưa ra khuyến nghị phù hợp.
Một số thực phẩm giàu kali như chuối, bơ, khoai tây, cà chua, các loại quả khô... cũng có thể cần được kiểm soát ở những người được bác sĩ yêu cầu hạn chế kali.
Tương tự, người có axit uric cao không nên chỉ tập trung vào việc loại bỏ một vài loại rau mà cần chú ý hơn đến rượu bia, nội tạng động vật, một số loại hải sản, thịt đỏ và tổng lượng đạm trong khẩu phần, tùy tình trạng sức khỏe.
Có bệnh nền, đừng tự làm “bác sĩ” cho chính mình
Điều đáng tiếc nhất trong câu chuyện trên không phải là việc người đàn ông ăn rau, mà là việc anh biết mình có vấn đề về axit uric nhưng lại tự thay đổi chế độ ăn mà không được theo dõi đầy đủ.
Bệnh thận có thể tiến triển âm thầm. Khi xuất hiện phù, tiểu ít, nước tiểu bất thường, mệt mỏi kéo dài, buồn nôn, khó thở hoặc đau vùng lưng/hông, đặc biệt ở người đã có bệnh thận, tăng huyết áp, tiểu đường hay axit uric cao, cần đi khám thay vì tiếp tục tự điều chỉnh thực đơn.
Một chế độ ăn tốt không phải là chế độ có thật nhiều rau hay loại bỏ hoàn toàn thịt cá. Điều quan trọng là ăn đúng với tình trạng sức khỏe của từng người.
Với người khỏe mạnh, hãy duy trì thực đơn đa dạng, nhiều rau củ, trái cây phù hợp và hạn chế thực phẩm quá mặn, rượu bia, đồ ăn chế biến sẵn. Với người đã mắc bệnh thận hoặc rối loạn axit uric, nên để bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng tư vấn khẩu phần cụ thể thay vì áp dụng các chế độ ăn truyền miệng.
