Tía tô non dễ uống hơn, còn lá già thường đậm vị và có lượng hợp chất thực vật cao hơn. Tuy nhiên, nói lá già luôn tốt hơn lá non thì chưa hoàn toàn chính xác.
Lá tía tô non: mềm, thơm dịu, nước dễ uống
Lá tía tô non thường có màu xanh hoặc tím còn khá tươi, phiến lá mềm, ít xơ và mùi thơm không quá gắt. Khi nấu nước, loại lá này cho vị nhẹ, dễ uống hơn, đặc biệt với người không quen mùi tía tô.
Điểm đáng chú ý là lá non vẫn chứa nhiều hợp chất thực vật đặc trưng của tía tô, trong đó có tinh dầu và các hợp chất chống oxy hóa. Vì vậy, không nên hiểu rằng lá non là loại “ít chất” hay kém giá trị.
Nếu nấu nước uống hằng ngày, lá non hoặc lá bánh tẻ thường là lựa chọn dễ chịu hơn. Nước có mùi thơm vừa phải, ít vị đắng và không quá nồng.
Lá tía tô già: mùi đậm, vị mạnh hơn
Khi lá tía tô phát triển đầy đủ, phiến lá thường dày hơn, mùi thơm đặc trưng cũng rõ hơn. Đây là giai đoạn cây tích lũy nhiều hợp chất thứ cấp để bảo vệ lá, trong đó có các hợp chất tạo mùi và vị đặc trưng.
Vì vậy, nước nấu từ lá già thường thơm nồng và đậm vị hơn. Một số người thích loại nước này vì cảm giác “đậm chất tía tô”, nhưng người mới uống có thể thấy hơi khó uống.
Tuy nhiên, cũng không nên đánh đồng lá càng già thì càng bổ. Hàm lượng từng hợp chất trong lá thay đổi theo giống tía tô, tuổi lá, điều kiện đất, ánh sáng và cách thu hái. Không có cơ sở để khẳng định mọi loại lá già đều vượt trội về dinh dưỡng so với lá non.
Vậy nấu nước tía tô nên chọn lá nào?
Nếu mục tiêu là một loại nước thơm nhẹ, dễ uống, có thể ưu tiên lá non đến lá bánh tẻ. Đây cũng là lựa chọn hợp lý nếu cả gia đình cùng uống và không muốn nước quá nồng.
Nếu thích mùi tía tô rõ, vị đậm và muốn tận dụng những lá đã phát triển đầy đủ, có thể dùng lá già. Nhưng nên chọn lá còn tươi, không úa vàng, không dập nát và không có dấu hiệu sâu bệnh.
Thực tế, lá bánh tẻ có thể là lựa chọn cân bằng nhất: lá đã phát triển tương đối đầy đủ nhưng chưa quá già, vẫn mềm, thơm và không quá xơ.
Một điều quan trọng hơn tuổi lá là nguồn nguyên liệu
Nhiều người chỉ tập trung vào chuyện lá non hay lá già mà bỏ qua yếu tố quan trọng hơn: lá có sạch hay không.
Tía tô dùng để nấu nước nên được trồng ở nguồn đất và nguồn nước an toàn, không có dấu hiệu nhiễm bẩn hoặc phun thuốc không đúng cách. Trước khi sử dụng cần nhặt bỏ lá sâu bệnh, lá úa và rửa sạch dưới vòi nước.
Đặc biệt, không nên nghĩ rằng đun sôi lâu sẽ loại bỏ hoàn toàn dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Nhiệt độ và thời gian đun không phải là cách bảo đảm loại bỏ mọi loại dư lượng.
Nếu dùng tía tô để nấu nước, cũng không nhất thiết phải cho thật nhiều lá với suy nghĩ “càng đặc càng tốt”. Nước quá đặc có thể làm mùi vị nồng và khó uống, trong khi lợi ích sức khỏe không vì thế mà tăng tương ứng.
Quan trọng nhất vẫn là lá tươi, sạch, được trồng và thu hái an toàn. Đừng chỉ nhìn vào tuổi của chiếc lá rồi mặc định rằng càng già càng bổ.
