Sau một số ca mắc não mô cầu ở lứa tuổi học sinh, mới đây, tiếp tục ghi nhận 2 ca mắc ở người trưởng thành, đáng nói cả hai trường hợp đều đã tử vong. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Cà Mau cho biết, đến nay đơn vị chưa ghi nhận thông tin cho thấy hai ca tử vong do viêm não mô cầu tại xã Sông Đốc có mối liên hệ với nhau, nguồn lây của cả hai hiện vẫn chưa được xác định.
Với những diễn biến phức tạp của bệnh viêm não mô cầu, TS.BS Đoàn Thu Trà, Quyền Viện trưởng Viện Y học Nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, không chỉ trẻ nhỏ, não mô cầu có thể khiến một người đang khỏe mạnh rơi vào tình trạng nguy kịch chỉ sau vài giờ, thậm chí tử vong dù được điều trị tích cực. Đáng lo ngại, vi khuẩn có thể tồn tại trong cơ thể người khỏe mạnh và âm thầm lây lan trong cộng đồng.
Theo bác sĩ Thu Trà, não mô cầu là bệnh do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, lây truyền chủ yếu qua tiếp xúc gần với giọt bắn và dịch tiết đường hô hấp. Đáng chú ý, vi khuẩn có thể cư trú tại vùng mũi họng của người hoàn toàn khỏe mạnh, không gây triệu chứng nhưng vẫn có khả năng lây truyền cho người khác.
Môi trường sinh hoạt tập trung như ký túc xá khiến nguy cơ mắc não mô cầu cao hơn. Ảnh: AI.
Môi trường sinh hoạt tập trung như trường học, ký túc xá, doanh trại hoặc những nơi có tiếp xúc gần kéo dài là điều kiện thuận lợi để vi khuẩn lây lan. Nguy hiểm hơn, khi xâm nhập vào máu hoặc hệ thần kinh trung ương, não mô cầu có thể gây viêm màng não mủ, nhiễm khuẩn huyết tối cấp, sốc nhiễm trùng, suy đa cơ quan và tử vong nhanh chóng.
Bác sĩ Thu Trà lấy ví dụ cụ thể về một bệnh nhân mắc não mô cầu, diễn biến nặng từng điều trị tại Bệnh viện Bạch Mai. Theo đó, ban đầu người bệnh chỉ mệt mỏi, ớn lạnh, tự truyền dịch tại nhà. Sau đó, bệnh nhân sốt cao, xuất hiện ban xuất huyết, nhanh chóng rơi vào hôn mê, suy hô hấp, phải thở máy và điều trị tích cực.
Nhờ được cấp cứu, điều trị kịp thời, người bệnh đã qua cơn nguy kịch. Tuy nhiên, ca bệnh cho thấy sự nguy hiểm của não mô cầu khi những triệu chứng tưởng chừng thông thường có thể nhanh chóng chuyển thành tình trạng đe dọa tính mạng.
Theo các chuyên gia, khó khăn lớn nhất trong phát hiện não mô cầu là triệu chứng ban đầu dễ nhầm với cúm hoặc các bệnh nhiễm trùng thông thường như sốt, đau đầu, mệt mỏi, buồn nôn. Khi xuất hiện đau đầu dữ dội, cứng gáy, lơ mơ, khó đánh thức, tay chân lạnh hoặc ban xuất huyết đỏ tím không mất màu khi ấn, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay. Đặc biệt, không nên chờ xuất hiện ban xuất huyết mới đi cấp cứu, bởi không phải bệnh nhân nào cũng có dấu hiệu này.
Để phòng bệnh, TS.BS Đoàn Thu Trà nhấn mạnh về vai trò của việc chủ động phòng bệnh, trong đó tiêm vắc xin được ví là “lá chắn thép”, giúp phòng bệnh hiệu quả, giảm nguy cơ mắc bệnh não mô cầu xâm lấn, hạn chế các biến chứng nghiêm trọng.
Tiêm vắc xin là biện pháp phòng bệnh an toàn, hiệu quả cần được thực hiện ngay ở người trưởng thành. Ảnh: AI.
Bác sĩ Trà tư vấn, hiện nay đã có các loại vắc xin phòng bệnh do những nhóm huyết thanh não mô cầu khác nhau như A, B, C, W, Y. Mỗi loại vắc xin có phạm vi bảo vệ và chỉ định theo độ tuổi riêng. Vì vậy, người dân cần được tư vấn để lựa chọn và tiêm chủng phù hợp, đầy đủ theo khuyến cáo.
Đặc biệt, các gia đình có trẻ nhỏ, thanh thiếu niên, người chuẩn bị sinh hoạt trong môi trường tập trung hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao cần quan tâm đến việc tiêm phòng từ sớm, thay vì chờ có ca bệnh xuất hiện mới tìm cách bảo vệ. “Người dân, đặc biệt trẻ em và thanh thiếu niên cần tiêm đầy đủ và kết hợp cả hai loại vắc xin theo đúng phác đồ để tạo lớp bảo vệ toàn diện trước các nhóm vi khuẩn nguy hiểm đang lưu hành”, bác sĩ Thu Trà nhấn mạnh.
Bên cạnh tiêm vắc xin, người dân cần giữ vệ sinh cá nhân, che miệng khi ho, hắt hơi, không dùng chung vật dụng tiếp xúc với nước bọt và duy trì không gian sống thông thoáng. Khi có người mắc bệnh, những trường hợp tiếp xúc gần cần được cơ sở y tế đánh giá và chỉ định kháng sinh dự phòng nếu cần thiết.
Não mô cầu có thể diễn biến rất nhanh, nhưng nguy cơ mắc bệnh hoàn toàn có thể được giảm thiểu bằng các biện pháp dự phòng chủ động. Đừng đợi đến khi bệnh xuất hiện mới lo phòng tránh. Tiêm vắc xin đúng chỉ định, nhận diện sớm dấu hiệu nguy hiểm và tiếp cận y tế kịp thời là những yếu tố quan trọng để bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng.
