Ở bậc tiểu học, việc đứa trẻ học tốt có ảnh hưởng từ phương pháp giảng dạy của giáo viên, giáo dục gia đình, đặc biệt là cách bố mẹ đồng hành cùng con.
Một giáo viên chủ nhiệm tiểu học từng chia sẻ rằng, trong lớp của cô, những học sinh đạt thành tích cao không hẳn là những em “vượt trội” về trí thông minh, mà thường đến từ những gia đình có bố mẹ quan tâm, trách nhiệm trong việc giáo dục con cái. Qua quá trình quan sát, cô nhận thấy có một số kiểu gia đình có xu hướng nuôi dạy con học tốt và duy trì được phong độ ổn định trong thời gian dài.
Nhìn từ thực tế này có thể thấy, kết quả học tập của trẻ ở giai đoạn tiểu học phần lớn được hình thành từ nền tảng gia đình. Chính sự đồng hành, định hướng và thói quen mà bố mẹ xây dựng mỗi ngày đã góp phần quan trọng tạo nên sự tiến bộ của con.
Có thể nói, những gia đình với cách nuôi dạy phù hợp sẽ dễ tạo điều kiện để trẻ phát triển tốt và đạt được thành tích học tập nổi bật.
Gia đình có khả năng chịu đựng sai sót cao
Khi con trai của Franklin D. Roosevelt lên 6 tuổi, gia đình người dì đến chơi. Trong lúc đùa nghịch cùng anh em họ trong bếp, cậu bé vô tình làm đổ bàn và làm vỡ chiếc ly mà dì đã tặng mẹ.
Nghe tiếng động, người lớn vội chạy vào. Hai người anh em họ lập tức phủ nhận: “Không phải con làm.” Cậu bé, vì sợ bị mắng, cũng vội nói dối. Người bố hiểu chuyện gì đã xảy ra, nhưng ông không vạch trần ngay lúc đó, để giữ thể diện cho con.
Sau khi khách ra về, ông không trách mắng hay nổi giận, mà chọn cách im lặng để con có thời gian tự suy nghĩ. Chính sự im lặng ấy khiến cậu bé day dứt. Cuối cùng, em bật khóc và thừa nhận: “Bố ơi, con sai rồi. Bố còn yêu con không?”
Người bố nhẹ nhàng đáp: “Thừa nhận lỗi sai còn quý hơn một chiếc ly. Bố luôn yêu con, nhưng bố còn trân trọng sự trung thực của con hơn.”
Câu chuyện nhỏ này gợi ra một điều đáng suy nghĩ, khi con mắc lỗi, cách phản ứng của người lớn sẽ ảnh hưởng rất lớn đến cách trẻ nhìn nhận đúng - sai và cách các em trưởng thành.
Nhiều phụ huynh dễ mất bình tĩnh khi thấy con sai, đặc biệt trong học tập. Tuy nhiên, việc học vốn là hành trình của trẻ. Người lớn có thể đồng hành, hướng dẫn khi cần, nhưng không nên kiểm soát hay can thiệp quá mức.
Thực tế cho thấy, những đứa trẻ không được phép sai thường dễ sợ sai hơn, thậm chí mất tự tin khi đối diện với thử thách. Ngược lại, khi được chấp nhận những lỗi nhỏ và hướng dẫn nhẹ nhàng, trẻ dần học cách rút kinh nghiệm và tiến bộ.
Những gia đình coi trọng việc làm bạn với con
Trước đây, một câu hỏi từng được nhiều người quan tâm là: “Nên ưu tiên kiếm tiền hay dành thời gian cho con?” Đây là điều khiến không ít bậc bố mẹ băn khoăn và có nhiều quan điểm khác nhau.
Có người cho rằng, dù thế nào cũng cần giữ vững sự độc lập của bản thân, nên việc kiếm tiền là rất quan trọng. Nhưng cũng có ý kiến khác cho rằng, dù có điều kiện kinh tế tốt đến đâu, cũng khó bù đắp được nếu con thiếu đi sự quan tâm và đồng hành từ bố mẹ.
Thoạt nhìn, cả hai đều có lý. Nhưng thực tế, điều quan trọng không phải chọn một trong hai, mà là cách cân bằng giữa công việc và gia đình, trong đó thời gian dành cho con vẫn giữ vai trò rất đặc biệt.
Barack Obama từng chia sẻ rằn,: ông có thể không làm tổng thống mãi mãi, nhưng sẽ luôn là một người cha suốt đời. Dù bận rộn trong chiến dịch tranh cử kéo dài nhiều tháng, ông vẫn cố gắng không bỏ lỡ những cuộc họp phụ huynh quan trọng của con.
Nếu trong quá trình nuôi dạy, bố mẹ thiếu đi sự đồng hành, khi con lớn lên, khoảng cách ấy không dễ gì bù đắp bằng vật chất.
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là bố mẹ phải từ bỏ công việc để ở nhà toàn thời gian. Quan trọng hơn là, dù bận rộn đến đâu, vẫn cố gắng dành cho con những khoảng thời gian chất lượng.
Những gia đình xem trọng việc đọc sách
Nhiều phụ huynh từng chia sẻ rằng, điều quan trọng nên làm là giúp con hình thành thói quen đọc sách từ sớm.
Đối với đứa trẻ học tốt, việc đọc sách thường diễn ra tự nhiên như một phần của sinh hoạt hàng ngày. Charlie Munger từng nói rằng, ông hiếm khi gặp một người thực sự thông minh mà lại không thích đọc sách. Việc đọc không chỉ sở thích, mà còn là nền tảng giúp mở rộng tư duy.
Thực ra, không nhất thiết phải ép buộc hay “huấn luyện” trẻ đọc sách. Điều nên làm là tạo môi trường có sách xung quanh trẻ, ví dụ truyện tranh, truyện thiếu nhi, sách khoa học, lịch sử hay bất kỳ thể loại nào con hứng thú.
Gia đình lâu năm
Liang Qichao có chín người con, phần lớn đều trưởng thành xuất sắc, trong đó nhiều người đạt thành tựu học thuật cao. Điều đáng nói là, ông không nuôi dạy con theo cách chạy theo thành tích trước mắt.
Con trai ông - Liang Sicheng, sau này trở thành một kiến trúc sư nổi tiếng, khi còn nhỏ không quá nổi bật trong học tập. Cậu thích vẽ, thích chơi hơn là ngồi học, và kết quả ở trường ở mức trung bình.
Nếu đặt trong bối cảnh hiện nay, nhiều phụ huynh sẽ lo lắng, tìm cách cho con học thêm, luyện tập nhiều hơn để cải thiện điểm số. Nhưng Liang Qichao lại có một quan điểm rất khác. Ông tin rằng giáo dục không cần vội vàng tìm “kết quả” ngay, mà nên kiên nhẫn nuôi dưỡng từ gốc rễ. Ông từng ví việc dạy con như trồng một cái cây, cần chăm sóc rễ trước, rồi mới chờ ngày ra hoa kết quả.
Ông đưa con đi tham quan các công trình, di tích, giúp cậu tiếp xúc với cái đẹp của kiến trúc. Đồng thời, ông tôn trọng sự tò mò, cho phép con khám phá theo nhịp riêng.
Chính môi trường đó đã nuôi dưỡng niềm đam mê bền bỉ, sau này Liang Sicheng trở thành một trong những người đặt nền móng cho ngành kiến trúc hiện đại.
Những năm tiểu học chính là giai đoạn quan trọng để trẻ hình thành những điều đó. Khi có nền tảng tốt, việc học về sau sẽ trở nên ổn định và bền vững hơn.
Việc học của trẻ cũng giống như xây một ngôi nhà. Phần móng cần được xây dựng cẩn thận và đủ thời gian. Móng càng vững, ngôi nhà càng có thể vươn cao.
