Khi nhắc đến hormone tăng trưởng chiều cao, nhiều bậc phụ huynh thường có hai thái cực rất khác nhau. Có người tin rằng chỉ cần bổ sung hormone là con sẽ cao lớn nhanh chóng. Ngược lại, cũng có không ít bố mẹ lo ngại, nghe đến hormone đã e dè và kiên quyết từ chối mọi phương pháp điều trị liên quan.
Thực tế, cả hai cách nhìn này đều chưa phản ánh đầy đủ bản chất của hormone tăng trưởng. Đây là một phương pháp điều trị y khoa được chỉ định trong những trường hợp cụ thể và cần có sự theo dõi chặt chẽ của bác sĩ chuyên khoa.
Vậy đâu là những hiểu lầm phổ biến nhất khiến nhiều bố mẹ băn khoăn hoặc đưa ra quyết định chưa phù hợp? Hãy cùng tìm hiểu 5 quan niệm sai lầm thường gặp về hormone tăng trưởng để có cái nhìn khách quan và khoa học hơn. Khi hiểu đúng, bố mẹ sẽ bớt lo lắng, tránh những quyết định vội vàng, đồng thời không bỏ lỡ "giai đoạn vàng" giúp trẻ phát triển chiều cao, nếu thực sự cần được can thiệp.
Chỉ cần tiêm hormone tăng trưởng là trẻ thấp sẽ cao lên
Đây là một trong những quan niệm phổ biến nhưng chưa chính xác. Trên thực tế, hormone tăng trưởng không phải là "thuốc thần" có thể giúp mọi trẻ thấp bé đều tăng chiều cao.
Chiều cao của trẻ chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau như di truyền, chế độ dinh dưỡng, chất lượng giấc ngủ, vận động, tình trạng dậy thì sớm, tuổi xương phát triển nhanh hoặc các bệnh lý ảnh hưởng đến quá trình tăng trưởng. Trong đó, thiếu hormone tăng trưởng là một nguyên nhân và không phải trẻ thấp nào cũng gặp tình trạng này.
Việc sử dụng hormone tăng trưởng chỉ được chỉ định khi trẻ đã được bác sĩ chuyên khoa thăm khám, làm các xét nghiệm cần thiết và xác định mắc chứng thiếu hormone tăng trưởng hoặc một số trường hợp tầm vóc thấp vô căn theo tiêu chuẩn điều trị.
Ngược lại, nếu trẻ thấp do dậy thì sớm hoặc tuổi xương phát triển nhanh, việc tự ý hoặc lạm dụng hormone tăng trưởng không những không mang lại hiệu quả như mong muốn mà còn có thể khiến sụn tăng trưởng đóng sớm hơn. Khi đó, thời gian phát triển chiều cao bị rút ngắn và chiều cao cuối cùng khi trưởng thành có thể bị ảnh hưởng.
Vì vậy, trước khi nghĩ đến hormone tăng trưởng, bố mẹ nên tìm hiểu đúng nguyên nhân khiến con thấp hơn bạn bè cùng trang lứa. Điều trị đúng nguyên nhân luôn là yếu tố quan trọng nhất để giúp trẻ phát triển chiều cao một cách an toàn và hiệu quả.
Tiêm hormone tăng trưởng sẽ khiến trẻ dậy thì sớm
Đây là nỗi lo của nhiều bậc phụ huynh, nhưng trên thực tế, hormone tăng trưởng và hormone sinh dục là hai hệ hormone khác nhau, đảm nhận những chức năng riêng biệt trong cơ thể.
Hormone tăng trưởng có vai trò kích thích sự phát triển của xương, cơ và các mô, giúp trẻ tăng trưởng chiều cao. Trong khi đó, quá trình dậy thì được điều khiển chủ yếu bởi các hormone sinh dục. Vì vậy, khi được sử dụng đúng chỉ định của bác sĩ, hormone tăng trưởng không phải là nguyên nhân gây dậy thì sớm và cũng không làm xuất hiện sớm các đặc điểm sinh dục thứ phát.
Dậy thì sớm thường liên quan đến nhiều yếu tố khác như cơ địa, di truyền, thừa cân - béo phì, chế độ ăn uống mất cân đối, thường xuyên thức khuya hoặc một số bệnh lý nội tiết. Đây mới là những nguyên nhân cần được theo dõi và can thiệp nếu cần thiết.
Nếu trẻ được chẩn đoán cần điều trị bằng hormone tăng trưởng, việc tuân thủ đúng phác đồ và tái khám định kỳ sẽ giúp bác sĩ theo dõi sát quá trình phát triển của trẻ, vừa đảm bảo hiệu quả điều trị, vừa bảo đảm an toàn.
Trẻ cao lớn từ nhỏ thì chắc chắn sau này sẽ cao, không cần lo lắng
Nhiều bố mẹ cho rằng nếu con phát triển chiều cao rất nhanh trong những năm đầu đời thì chắc chắn sẽ tiếp tục cao vượt trội khi trưởng thành. Tuy nhiên, điều này không phải lúc nào cũng đúng.
Chiều cao của trẻ phụ thuộc vào tốc độ tăng trưởng trong một giai đoạn, thời gian các sụn tăng trưởng ở đầu xương còn hoạt động. Có những trẻ cao rất nhanh khi còn nhỏ, nhưng do tuổi xương phát triển nhanh hoặc dậy thì sớm, sụn tăng trưởng lại đóng sớm hơn bình thường. Khi đó, thời gian phát triển chiều cao bị rút ngắn và trẻ có thể ngừng cao sớm hơn các bạn cùng trang lứa.
Trong khi đó, cũng có trẻ tăng chiều cao đều đặn qua từng năm và tiếp tục phát triển tốt đến hết tuổi dậy thì, nhờ đó đạt được chiều cao trưởng thành lý tưởng.
Vì vậy, bố mẹ nên theo dõi tốc độ tăng trưởng hằng năm, kết hợp đánh giá tuổi xương và quá trình phát triển của trẻ theo hướng dẫn của bác sĩ khi cần thiết.
Uống nhiều thực phẩm chức năng có thể bổ sung hormone tăng trưởng
Hiện nay không có loại thực phẩm hay thực phẩm chức năng nào trực tiếp bổ sung hormone tăng trưởng cho cơ thể.
Nhiều bố mẹ tin rằng các sản phẩm như sữa ong chúa, tổ yến, viên uống tăng chiều cao hay các loại canxi "tăng chiều cao" sẽ giúp cơ thể sản sinh nhiều hormone tăng trưởng hơn. Tuy nhiên, đến nay chưa có bằng chứng khoa học cho thấy những sản phẩm này có thể thay thế hoặc bổ sung hormone tăng trưởng.
Thực phẩm chức năng chủ yếu có vai trò bổ sung dinh dưỡng, hỗ trợ cơ thể khỏe mạnh khi cần thiết, chứ không thể làm tăng lượng hormone tăng trưởng.
Để cơ thể tiết ra hormone tăng trưởng một cách tự nhiên, trẻ cần duy trì giấc ngủ chất lượng, chế độ dinh dưỡng cân đối và vận động thường xuyên.
Chỉ cần điều trị hormone tăng trưởng trước khi kết thúc tuổi dậy thì là vẫn còn kịp
Hormone tăng trưởng phát huy hiệu quả khi sụn tăng trưởng ở đầu xương vẫn còn mở.
Khi các sụn đầu xương đã đóng hoàn toàn, xương sẽ không thể tiếp tục dài ra, vì vậy việc sử dụng hormone tăng trưởng lúc này sẽ không còn mang lại hiệu quả.
Chính vì vậy, nếu bố mẹ nhận thấy con có dấu hiệu phát triển chiều cao chậm hoặc thấp hơn nhiều so với bạn bè cùng trang lứa, nên đưa con đi thăm khám sớm. Bác sĩ sẽ đánh giá chiều cao, tốc độ tăng trưởng, tuổi xương và các xét nghiệm cần thiết để xác định nguyên nhân cũng như xem trẻ có cần điều trị bằng hormone tăng trưởng hay không.
Điều quan trọng là bố mẹ không nên quá lo lắng nhưng cũng không nên chủ quan. Thay vì tự ý sử dụng hormone hoặc chờ đến khi con lớn mới can thiệp, hãy dựa trên đánh giá của bác sĩ chuyên khoa. Việc phát hiện và điều trị đúng thời điểm sẽ giúp trẻ có cơ hội phát huy tối đa tiềm năng chiều cao.
