Là bố mẹ, ai cũng mong con lớn lên tự lập, có khả năng thích nghi tốt và đạt được thành công trong tương lai. Thực tế, không cần đợi đến khi trẻ trưởng thành mới có thể nhận ra những dấu hiệu cho thấy con sẽ gặp thuận lợi hay khó khăn trên hành trình ấy.
Thông qua cách trẻ xử lý công việc và giải quyết vấn đề hàng ngày, bố mẹ có thể phần nào hiểu được những điểm mạnh, điểm yếu của con. Trẻ có 4 thói quen xấu nếu không được uốn nắn từ nhỏ có thể dẫn đến những vấn đề nghiêm trọng khi lớn lên.
Trẻ quen với việc có người làm sẵn mọi thứ cho mình
Bố mẹ yêu thương con nên thường làm thay mọi việc.
Ví dụ, trẻ muốn tự đi giày nhưng vì con làm quá chậm, bố mẹ cúi xuống giúp. Trẻ muốn phụ giúp việc nhà nhưng bố mẹ sợ con làm bẩn quần áo nên ngăn lại, bảo con đi chơi.
Tưởng rằng đó là cách bảo vệ, nhưng thực chất, việc làm thay mọi thứ có thể khiến trẻ mất đi cơ hội rèn luyện tính tự lập.
Khi không thể tự mặc quần áo hay thu dọn đồ đạc, trẻ sẽ gặp khó khăn ngay cả với những việc nhỏ nhặt khi không có bố mẹ bên cạnh.
Trong tâm lý học, đây là biểu hiện của việc nuông chiều quá mức. Bố mẹ làm thay nhiều, trẻ ít có cơ hội học cách tự giải quyết vấn đề. Tưởng rằng đang che chở cho con, nhưng lại vô tình hạn chế khả năng tự lập, khiến con lớn lên vẫn phụ thuộc vào người khác.
Vậy bố mẹ nên làm gì?
Hãy dần buông tay và trao cho trẻ cơ hội tự làm những việc phù hợp với lứa tuổi.
Khi 2 - 3 tuổi, trẻ có thể tự lấy cốc uống nước, cất đồ chơi. Khi vào tiểu học, con nên tập tự chuẩn bị cặp sách, chủ động học bài, gấp quần áo và lau bàn sau bữa ăn.
Không sao nếu trẻ làm chậm, cũng không sao nếu con chưa làm tốt ngay từ đầu. Hãy cho phép trẻ mắc lỗi, bởi chính quá trình thử sức và sửa sai giúp con trưởng thành.
Điều quan trọng là con có sẵn sàng tự mình làm mọi việc.
Đổ lỗi cho người khác mỗi khi có chuyện không hay xảy ra
Nhiều bố mẹ cho rằng trẻ sợ bị mắng nên mới tìm cách chối lỗi, lớn lên rồi con sẽ tự khắc thay đổi. Nhưng thực tế, thói quen đổ lỗi có thể hình thành từ chính cách trẻ được nuôi dạy trong gia đình.
Khi trẻ thường xuyên bị la mắng vì mắc lỗi hoặc luôn được người lớn bao che, con dễ hình thành tâm lý sợ bị trách phạt, sợ mất mặt. Dần dần, trẻ học cách đẩy trách nhiệm sang người khác và cho rằng mọi chuyện không như ý đều không phải lỗi của mình.
Nếu mang thói quen này vào môi trường học tập và làm việc sau này, trẻ có thể dễ dàng nản lòng trước khó khăn, đồng thời tìm cách né tránh trách nhiệm khi mắc sai lầm. Đây cũng là trở ngại lớn khi trẻ trưởng thành và xây dựng các mối quan hệ xã hội.
Vậy bố mẹ nên làm gì?
Khi trẻ mắc lỗi, đừng vội la mắng mà hãy giúp con bình tĩnh, sau đó cùng tìm hiểu rõ sự việc và xác định trách nhiệm của mỗi người.
Nếu trẻ làm vỡ cốc, hãy hướng dẫn con cùng dọn dẹp. Nếu xảy ra mâu thuẫn với bạn bè, hãy lắng nghe các bên để hiểu rõ nguyên nhân, thay vì vội vàng kết luận ai đúng, ai sai.
Thiếu ranh giới và lòng biết ơn
Một số trẻ quen được chiều chuộng, muốn có mọi thứ mình thích và cho rằng người khác đương nhiên phải đối xử tốt với mình.
Khi dọn cơm, trẻ chỉ chọn những món mình thích mà không quan tâm đến người khác. Khi được tặng quà, con không nói lời cảm ơn. Thậm chí, khi nhìn thấy đồ chơi của người khác, trẻ đưa tay lấy mà không hỏi ý kiến.
Nếu không được dạy về ranh giới và lòng biết ơn từ sớm, trẻ có thể gặp khó khăn khi hòa nhập với xã hội. Không ai có thể mãi nhường nhịn một người không biết tôn trọng người khác hay trân trọng lòng tốt.
Vậy bố mẹ nên làm gì?
Hãy dạy trẻ về ranh giới cá nhân ngay từ nhỏ. Ví dụ, muốn lấy đồ của người khác phải xin phép trước, được giúp đỡ hay nhận quà cần biết nói lời cảm ơn. Đồng thời, hãy để trẻ hiểu rằng việc nhà là trách nhiệm chung của cả gia đình.
Bố mẹ cũng không nên đáp ứng mọi yêu cầu của con mà cần biết từ chối khi cần thiết.
Quan trọng hơn, hãy giúp trẻ hiểu rằng không ai có nghĩa vụ phải đáp ứng mọi mong muốn của mình. Khi nhận được sự tử tế từ người khác, con cần biết trân trọng.
Tính kiên trì kém, từ bỏ ngay khi gặp khó khăn
Nếu thí nghiệm không thành công, trẻ vứt bỏ ngay. Nếu không giải được bài toán, con vội vàng bỏ cuộc.
Lâu dần, trẻ sẽ hình thành suy nghĩ rằng mỗi khi gặp khó khăn, sẽ có người đứng ra giải quyết giúp mình.
Nhưng khi trưởng thành, mọi chuyện không phải lúc nào cũng thuận lợi. Nếu dễ dàng bỏ cuộc trước những áp lực nhỏ, trẻ sẽ khó nắm bắt cơ hội khi xuất hiện.
Vậy bố mẹ nên làm gì?
Đừng vội vàng giải quyết mọi chuyện thay con. Khi trẻ than rằng mọi thứ quá khó, trước tiên hãy thừa nhận cảm xúc của con: “Thật sự không dễ dàng, con đang cảm thấy rất khó chịu, đúng không?”
Sau đó, hãy cùng trẻ chia nhỏ vấn đề và thử giải quyết từng bước một.
Ngay cả khi cuối cùng mọi việc vẫn chưa thành công, bố mẹ hãy ghi nhận nỗ lực của con.
