Các bậc bố mẹ mới thường cảm thấy bối rối, thậm chí bất lực khi bé bỗng nhiên quấy khóc? Dù đã cho bú no, thay tã sạch sẽ, bé vẫn rên rỉ, mặt đỏ lên, tay chân đạp liên tục khiến bạn không biết phải làm sao. Thực ra, đó không phải “khóc vô cớ”, mà là những tín hiệu con đang cố gắng gửi đến bố mẹ.
Mỗi cử động, tiếng khóc đều mang một ý nghĩa riêng, có thể bé đang khó chịu, mệt mỏi, đầy hơi hoặc chỉ đơn giản là cần được ôm ấp, vỗ về. Khi hiểu được “ngôn ngữ không lời” này, việc chăm sóc con sẽ trở nên nhẹ nhàng và chủ động hơn.
Bố mẹ “giải mã” những dấu hiệu quen thuộc, nếu chú ý và lắng nghe con bằng sự kiên nhẫn, sẽ dần hiểu được nhu cầu thật sự của bé, từ đó giúp con cảm thấy an toàn, dễ chịu, và hành trình làm bố mẹ cũng trở nên nhẹ nhàng, tự tin hơn mỗi ngày.
Trẻ thường xuyên dụi mắt
Khi đang bế mà bé liên tục dụi đầu, áp mặt vào ngực bạn, nhiều người dễ nghĩ đó là bé đang “nũng nịu”. Nhưng thực ra, đây thường là dấu hiệu bé đang buồn ngủ.
Cũng giống như người lớn hay dụi mắt khi mệt, trẻ sơ sinh sẽ dụi mặt như một cách tự xoa dịu và báo rằng cơ thể cần được nghỉ ngơi. Lúc này, mẹ không nên đùa hay kích thích bé thêm.
Hãy nhẹ nhàng đưa bé đến nơi yên tĩnh, bế vỗ lưng chậm rãi hoặc ru bé bằng giọng êm ái để con dễ dàng chìm vào giấc ngủ. Nếu để bé qua “thời điểm buồn ngủ”, có thể trở nên mệt mỏi hơn, quấy khóc nhiều và khó ngủ hơn.
Việc bé đạp chân khi bú
Khi đang bú ngon lành, nếu bé bỗng trở nên khó chịu, phát ra tiếng rít, đạp chân hoặc đẩy bình sữa/núm ti ra, bố mẹ đừng vội lo lắng. Đây thường có thể do bé đã nuốt phải nhiều không khí trong lúc bú, khiến bụng đầy hơi và khó chịu.
Trong tình huống này, mẹ nên tạm dừng cho bú. Hãy bế bé ở tư thế thẳng, cho đầu bé tựa nhẹ vào vai và vỗ lưng nhẹ nhàng từ dưới lên để giúp bé ợ hơi. Khi bụng đã dễ chịu, bé sẽ sẵn sàng bú lại. Nếu tiếp tục cho bú ngay, bé có thể bị nôn trớ và càng cảm thấy khó chịu hơn.
Mặt đỏ bừng và miệng há hốc hình chữ "O"
Nếu trẻ đột nhiên nhìn chằm chằm vào mẹ, mặt đỏ bừng, môi chu ra hình chữ "O" và tay nắm chặt thành nắm đấm. Thực ra bé đang cố gắng "giải quyết một việc quan trọng" - đi tiểu hoặc đi đại tiện.
Lúc này, mẹ có thể giúp bé điều chỉnh tư thế, chẳng hạn như nhẹ nhàng nâng chân bé lên một chút, hoặc để con nắm lấy ngón tay mẹ làm điểm tựa, giúp bé "hoàn thành nhanh chóng". Nếu trẻ đang mặc tã, hãy nhớ chuẩn bị sẵn khăn ướt và kem chống hăm để phòng ngừa hăm tã.
Bé không muốn bị chạm vào
Nếu đang bú mà bé bỗng giãy giụa, quay đầu hoặc đẩy bạn ra, bố mẹ đừng vội nghĩ bé “khó tính”. Thực ra, đó là cách bé đang gửi tín hiệu: “Con chưa muốn bú lúc này”.
Có thể bé chưa thật sự đói, chỉ cần được bế ẵm, hoặc lượng sữa trước đó chưa tiêu hóa hết khiến bụng còn khó chịu. Vì vậy, mẹ không nên cố ép con bú tiếp.
Hãy tạm dừng lại và quan sát: bé có dấu hiệu buồn ngủ, đầy hơi hay chỉ đang cần được vỗ về? mẹ có thể thử bế nhẹ nhàng, đung đưa chậm rãi hoặc ru bằng giọng êm dịu. Khi cảm thấy dễ chịu hơn, con sẽ tự bình tĩnh và hợp tác trở lại.
Trẻ đột nhiên co chân lại
Khi trẻ nằm ngửa mà đột nhiên co chân lại, kéo đầu gối sát vào bụng hoặc vặn mình khó chịu, đó thường là dấu hiệu con đang bị đầy hơi và muốn “giải phóng” khí trong bụng.
Lúc này, bố mẹ có thể hỗ trợ bằng những cách nhẹ nhàng. Hãy cho bé nằm ngửa, giữ hai chân và từ từ gập, duỗi như động tác đạp xe. Ngoài ra, mẹ xoa bụng bé theo chiều kim đồng hồ, vòng quanh rốn, để giúp hệ tiêu hóa hoạt động dễ dàng hơn.
Một cách khác là bế bé theo tư thế “máy bay”: đặt bé nằm sấp trên cẳng tay, đầu tựa vào khuỷu tay, rồi đung đưa nhẹ nhàng. Tư thế này thường giúp bé cảm thấy dễ chịu và thoải mái hơn.
Trẻ ngủ không yên, hay quấy giữa đêm
Nếu trẻ quấy khóc vào ban đêm, trằn trọc khó ngủ dù đã bú no, bố mẹ đừng vội cho con bú thêm. Trước hết, hãy bình tĩnh kiểm tra nguyên nhân.
Thông thường, có hai lý do dễ gặp: bé bị khó chịu vì tã đã đầy, hoặc bé bị đầy bụng do bú quá no hay chưa được ợ hơi sau khi bú.
Trẻ có thể kiểm tra tã trước, nếu tã ướt hoặc nặng, hãy thay ngay để bé dễ chịu hơn. Nếu tã vẫn khô, hãy bế bé ở tư thế thẳng, tựa đầu vào vai và vỗ lưng nhẹ nhàng để giúp bé ợ hơi. Ngoài ra, có thể xoa bụng nhẹ để hỗ trợ tiêu hóa.
Khi cảm giác khó chịu được giải tỏa, trẻ sẽ dễ dàng thư giãn và ngủ lại ngon hơn.
Trẻ quấy khóc bất thường
Nếu bé bỗng quấy khóc vào một khung giờ cố định mỗi ngày (như buổi tối hoặc đêm khuya) và mẹ đã thử nhiều cách mà vẫn khó dỗ, rất có thể con đang bị đầy hơi.
Ở giai đoạn sơ sinh, hệ tiêu hóa của bé còn non nớt nên dễ tích tụ khí trong bụng, khiến khó chịu và phản ứng bằng cách khóc. Đây là tình trạng khá phổ biến, vì vậy bố mẹ không cần quá lo lắng.
Mẹ có thể giúp bé dễ chịu hơn bằng cách cho con tập các động tác nhẹ như “đạp xe”, massage bụng theo chiều kim đồng hồ hoặc chườm ấm vùng bụng (lưu ý nhiệt độ vừa phải, không quá nóng).
Khi hệ tiêu hóa dần hoàn thiện, thường sau khoảng 3 - 4 tháng, tình trạng này sẽ giảm rõ rệt và bé cũng ngủ yên hơn.
Lắc đầu và gật gù
Nếu bé đang ngủ mà bỗng lắc đầu liên tục, thậm chí đưa tay lên gãi mặt hoặc vùng tai, bố mẹ đừng vội nghĩ bé chỉ đang “khó chịu nhẹ”. Đây là dấu hiệu bé bị ngứa da, thường gặp khi có rôm sảy hoặc chàm ở vùng mặt, cổ hay sau tai.
Mẹ nên kiểm tra kỹ làn da của bé. Nếu thấy xuất hiện các nốt đỏ, sần hoặc vùng da khô, rất có thể bé đang bị kích ứng. Lúc này, hãy giữ da bé luôn sạch và khô thoáng, đồng thời thoa kem dưỡng ẩm dịu nhẹ sau khi tắm để làm dịu da. Nếu tình trạng nặng hơn, bố mẹ có thể tham khảo ý kiến bác sĩ để sử dụng sản phẩm phù hợp giúp giảm ngứa.
Thực ra, mỗi cử động nhỏ của bé đều là một “ngôn ngữ riêng”. Khi bố mẹ kiên nhẫn quan sát và lắng nghe, việc hiểu con sẽ trở nên dễ dàng hơn. Vì vậy, khi bé quấy khóc, hãy bình tĩnh tìm hiểu nguyên nhân phía sau. Chỉ cần xử lý đúng vấn đề, hành trình chăm con sẽ trở nên nhẹ nhàng và tự tin hơn mỗi ngày.
