Trẻ còn nhỏ nên chưa nhận thức được rằng những thói quen hàng ngày có thể ảnh hưởng đến ngoại hình sau này. Vì vậy, bố mẹ cần chú ý đến những chi tiết tưởng như nhỏ nhặt và kịp thời giúp con điều chỉnh thói quen.
Nói cách khác, bên cạnh yếu tố di truyền, quá trình phát triển ngoại hình của trẻ còn chịu ảnh hưởng từ nhiều thói quen hình thành trong những năm đầu đời. Tư thế ngủ, cách nhai, tư thế ngồi hay thời điểm bố mẹ phát hiện và can thiệp khi có vấn đề đều có thể tác động đến diện mạo của trẻ.
Ngoại hình, đặc biệt là khuôn mặt, là một phần quan trọng trong diện mạo của mỗi người. Vì vậy, ngay từ khi trẻ còn nhỏ, bố mẹ nên chú ý đến những khía cạnh.
Tư thế ngủ
Hộp sọ của trẻ sơ sinh còn mềm nên nếu đầu liên tục chịu áp lực ở cùng một bên trong thời gian dài, đầu có thể bị lệch và ảnh hưởng đến sự cân đối của khuôn mặt. Vì vậy, bố mẹ nên chú ý thay đổi hướng nằm và hỗ trợ bé điều chỉnh tư thế phù hợp.
Ban ngày, khi chơi cùng bé, có thể dùng đồ chơi phát ra âm thanh để khuyến khích con nhìn về phía ít quay đầu. Ban đêm, bố mẹ có thể thay đổi hướng đặt đầu giường sau vài ngày để tạo sự thay đổi tự nhiên.
Những tháng đầu đời là giai đoạn quan trọng đối với sự phát triển hình dạng hộp sọ. Khi trẻ lớn hơn, xương sọ dần cứng lại nên việc điều chỉnh sẽ khó hơn. Hình dạng đầu về cơ bản sẽ được định hình trong khoảng năm đầu đời.
Thói quen nhai
Nếu trẻ thường xuyên chỉ nhai một bên trong thời gian dài, các cơ mặt bên đó sẽ được sử dụng nhiều hơn, trong khi bên còn lại ít hoạt động, lâu dần có thể ảnh hưởng đến sự cân đối của khuôn mặt và khiến miệng có xu hướng lệch.
Bên cạnh đó, việc ít nhai ở một bên cũng khiến răng phía đó dễ tích tụ mảng bám và tăng nguy cơ sâu răng do thiếu sự ma sát tự nhiên khi ăn.
Nếu nhận thấy con thường xuyên nhai một bên, bố mẹ nên kiểm tra xem trẻ có bị sâu răng, đau răng hoặc khó chịu khi nhai hay không để xử lý sớm. Nếu để tình trạng này kéo dài và trở thành thói quen, việc điều chỉnh sau đó sẽ khó khăn hơn.
Giai đoạn mọc răng
Không nên đợi đến khi toàn bộ răng vĩnh viễn mọc lên mới kiểm tra tình trạng răng của trẻ. Ngay từ giai đoạn răng sữa, bố mẹ nên chú ý xem giữa các răng có khoảng trống tự nhiên hay không.
Nếu răng sữa mọc quá sát, chen chúc và hầu như không có khoảng trống, có thể là dấu hiệu cung hàm chưa đủ rộng để tạo chỗ cho răng vĩnh viễn. Khi đó, răng vĩnh viễn có nguy cơ mọc lệch hoặc chen chúc.
Vì vậy, bố mẹ nên đưa trẻ đi khám nha khoa đúng thời điểm để bác sĩ đánh giá sự phát triển của hàm và hướng mọc của răng. Với những trường hợp cần can thiệp, việc theo dõi và xử lý sớm có thể giúp quá trình điều chỉnh thuận lợi hơn so với chờ đến tuổi thiếu niên mới bắt đầu.
Tư thế ngồi và tư thế đầu cổ
Trẻ thường xuyên cúi đầu, gục xuống bàn, ngồi lệch hoặc nghiêng đầu về một phía trong thời gian dài có thể hình thành tư thế không tốt cho cổ, vai và cột sống.
Bố mẹ nên nhắc con giữ tư thế ngồi ngay ngắn, thay đổi tư thế khi ngồi lâu và hạn chế các thói quen như chống cằm, nằm sấp đọc sách hoặc cúi sát màn hình.
Thói quen thở bằng miệng
Nếu trẻ thường xuyên thở bằng miệng, đặc biệt trong thời gian dài, bố mẹ không nên chỉ xem đây là một thói quen nhỏ. Tình trạng này đôi khi liên quan đến nghẹt mũi, viêm mũi dị ứng, amidan hoặc các vấn đề về đường thở.
Khi nhận thấy trẻ thường xuyên há miệng, ngủ há miệng, ngáy hoặc khó thở bằng mũi, nên đưa con đi khám để tìm nguyên nhân và xử lý sớm.
Mút ngón tay, ngậm núm vú giả
Mút ngón tay hoặc ngậm núm vú giả là thói quen khá phổ biến ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong những năm đầu đời. Tuy nhiên, nếu kéo dài quá lâu, lực tác động lặp đi lặp lại trong miệng có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của răng và cung hàm, từ đó làm thay đổi khớp cắn của trẻ.
Bố mẹ không nên vội vàng quát mắng hay ép trẻ bỏ ngay thói quen này, mà trước hết cần quan sát thời điểm con thường mút tay hoặc ngậm núm vú giả, chẳng hạn khi buồn ngủ, căng thẳng hay cần được trấn an.
Khi trẻ lớn hơn, bố mẹ có thể từng bước thay thế bằng những cách giúp con thư giãn khác. Nếu thói quen kéo dài hoặc ảnh hưởng đến răng và khớp cắn, nên đưa trẻ đi khám nha khoa để được đánh giá và hướng dẫn phù hợp.
Tư thế khi sử dụng điện thoại, máy tính bảng
Trẻ em ngày sớm tiếp xúc với điện thoại, máy tính bảng và các thiết bị điện tử. Khi sử dụng, nhiều trẻ có thói quen cúi đầu, đưa màn hình quá gần mặt hoặc nằm nghiêng trong thời gian dài. Nếu tư thế này lặp lại thường xuyên, trẻ dễ hình thành tư thế đầu, cổ và vai không tốt.
Vì vậy, bố mẹ nên chú ý đến tư thế của trẻ thay vì chỉ quan tâm con đang xem nội dung gì. Hãy để màn hình ở vị trí phù hợp, nhắc trẻ ngồi thẳng, giữ khoảng cách hợp lý và thường xuyên đứng dậy vận động sau một thời gian sử dụng. Quan trọng hơn, không nên để trẻ duy trì một tư thế cố định quá lâu, bởi những thói quen được hình thành từ nhỏ sẽ khó thay đổi khi trẻ lớn lên.
