Đột quỵ từ lâu vẫn bị xem là căn bệnh của người cao tuổi. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế cảnh báo, tình trạng được gọi là “đột quỵ nhẹ” – hay cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA) – đang ngày càng phổ biến và có thể xảy ra ở cả người trẻ. Đáng lo ngại, đây thường là dấu hiệu cảnh báo sớm cho một cơn đột quỵ nghiêm trọng trong tương lai.
Dấu hiệu thoáng qua nhưng nguy hiểm
Theo truyền thông Anh, mỗi năm có khoảng 46.000 trường hợp lần đầu gặp phải đột quỵ nhẹ. Các triệu chứng thường xuất hiện đột ngột như: méo miệng, xệ mặt, yếu hoặc liệt tay chân, nói ngọng, nhìn mờ, chóng mặt, buồn nôn, mất thăng bằng, khó nuốt, thậm chí rối loạn ý thức.
Điểm nguy hiểm là nhiều trường hợp chỉ kéo dài vài phút rồi tự biến mất, khiến người bệnh chủ quan bỏ qua. Tuy nhiên, giới chuyên môn nhấn mạnh đây chính là “hồi chuông cảnh báo” của cơ thể, tuyệt đối không nên xem nhẹ.
Bản chất của đột quỵ nhẹ là tình trạng lưu lượng máu lên não bị gián đoạn tạm thời, khiến não thiếu oxy và xuất hiện các triệu chứng tương tự đột quỵ. Nếu các biểu hiện biến mất trong vòng 24 giờ, được xếp vào TIA; nếu kéo dài hơn, nguy cơ cao là đột quỵ thực sự.
Để nhận diện sớm, các chuyên gia khuyến nghị quy tắc BE FAST:
B (Balance): mất thăng bằngE (Eyes): thị lực thay đổiF (Face): mặt méo, xệA (Arms): tay yếuS (Speech): nói khóT (Time): cần cấp cứu ngay lập tứcDễ nhầm với bệnh lý khác
Một trong những nguyên nhân khiến đột quỵ nhẹ bị bỏ sót là do triệu chứng dễ nhầm lẫn với các bệnh khác.
Ở người cao tuổi, tình trạng xệ mặt đột ngột có thể là dấu hiệu TIA, nhưng cũng có thể liên quan đến tụt huyết áp tư thế – vốn gây chóng mặt, mờ mắt và suy nhược toàn thân.
Trong khi đó, ở người trẻ, không ít trường hợp nhầm với chứng đau nửa đầu. Thống kê cho thấy khoảng 20% ca nghi ngờ đột quỵ nhẹ thực chất là đau nửa đầu có tiền triệu – với biểu hiện lóe sáng trong tầm nhìn và cơn đau lan dọc tay hoặc chân.
Dù vậy, các chuyên gia khuyến cáo: khi có dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ, cần đến bệnh viện ngay lập tức, không nên tự chẩn đoán.
Không chỉ người già, người trẻ cũng đối mặt rủi ro
Đột quỵ nhẹ thường gặp ở người trên 50 tuổi, song không hiếm trường hợp bệnh nhân chỉ mới ngoài 20.
Ở người trẻ, một yếu tố nguy cơ đáng chú ý là dị tật tim bẩm sinh – lỗ bầu dục không đóng. Tình trạng này làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông và di chuyển lên não, gây tắc mạch.
Trong khi đó, ở người cao tuổi, rung nhĩ là nguyên nhân phổ biến. Nhịp tim bất thường khiến máu ứ đọng, dễ hình thành cục máu đông và dẫn đến đột quỵ.
Phát hiện sớm, điều trị kịp thời
Với bệnh nhân đột quỵ nhẹ, sau khi thăm khám ban đầu, bác sĩ thường chỉ định dùng aspirin để làm loãng máu, giảm nguy cơ hình thành huyết khối.
Đáng chú ý, người bệnh cần được chuyển đến chuyên khoa trong vòng 24 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên. Ngay cả khi triệu chứng đã biến mất, việc kiểm tra chuyên sâu vẫn cần thiết để đánh giá nguy cơ tổn thương não, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến ngôn ngữ nếu tổn thương xảy ra ở bán cầu não trái.
Lối sống quyết định nguy cơ bệnh
Theo các chuyên gia, đột quỵ nhẹ có thể bắt nguồn từ lối sống thiếu lành mạnh kéo dài nhiều năm, nhưng hậu quả lại chỉ bộc lộ khi về trung niên hoặc cao tuổi.
Các yếu tố nguy cơ bao gồm: cholesterol cao, tăng huyết áp, chế độ ăn nhiều muối, tiêu thụ thực phẩm chế biến sẵn, ít vận động, hút thuốc và uống rượu bia.
Để phòng ngừa, ngành y tế khuyến nghị:
Duy trì chế độ ăn khoa học, giảm muối và thực phẩm chế biếnTăng cường vận động thể chấtNói không với thuốc láHạn chế rượu bia
Đặc biệt, với những người từng bị đột quỵ nhẹ, việc thay đổi lối sống là yếu tố then chốt giúp giảm nguy cơ tái phát và ngăn chặn biến chứng nguy hiểm trong tương lai.
