Nhiều phụ huynh quá chú trọng vào việc phát triển trí thông minh của con ngay từ nhỏ, tìm cách cho con học thêm, tham gia các lớp năng khiếu, hay làm thật nhiều bài tập với mong muốn con sớm bộc lộ năng lực.
Tuy nhiên, đứa trẻ có thể học nhanh, tiếp thu tốt khi còn nhỏ nhưng chưa chắc đã có đủ sự bền bỉ để tiến xa khi trưởng thành. Đôi khi, chính cách nuôi dạy quá tập trung vào thành tích và khả năng trước mắt lại khiến trẻ thiếu cơ hội rèn luyện những phẩm chất quan trọng khác. Đây cũng là điều bố mẹ nên nhìn lại để tránh những sai lầm phổ biến trong quá trình đồng hành cùng con.
Tin rằng trẻ học càng nhiều càng tốt
Nhiều bố mẹ cho rằng con càng học nhiều, biết càng nhiều thì càng có lợi. Vì thế, cố gắng đưa thật nhiều kiến thức vào cuộc sống của con, hôm nay học điều này, ngày mai lại chuyển sang một lĩnh vực khác.
Nhưng khi phải tiếp nhận quá nhiều thứ cùng lúc, trẻ dễ hình thành thói quen học nhanh, biết rộng nhưng thiếu chiều sâu. Con có thể trả lời nhanh, nhớ được nhiều thông tin, nhưng lại khó tập trung để tìm hiểu sâu một vấn đề.
Khi gặp câu hỏi khó hoặc một nhiệm vụ đòi hỏi phải suy nghĩ lâu, thử nhiều cách và kiên trì đến cùng, trẻ dễ cảm thấy nản chí rồi bỏ cuộc. Bởi vậy, điều quan trọng không phải con biết bao nhiêu thứ, mà là con có khả năng tập trung, suy nghĩ sâu và kiên trì với điều mình đang làm hay không.
Khen ngợi con hời hợt
Những câu khen ngợi chung chung như "Con giỏi quá!" “Con thông minh quá!”, thường ít chú ý đến quá trình con đã nỗ lực như thế nào để đạt được kết quả. Cách khen này nếu lặp lại thường xuyên có thể khiến trẻ dần nghĩ rằng mình giỏi vì có sẵn năng khiếu, thay vì hiểu rằng năng lực còn được hình thành từ sự cố gắng và kiên trì.
Khi đã gắn giá trị của bản thân với việc “phải thông minh”, trẻ dễ ngại thử những điều khó vì sợ mắc lỗi, sợ thất bại và sợ người khác nghĩ mình không giỏi.
Thay vì khen con thông minh, bố mẹ nên ghi nhận cụ thể cách con đã cố gắng, chẳng hạn: “Con đã thử lại mấy lần mới làm được” hay “Bài này khó nhưng con vẫn kiên nhẫn tìm cách giải”. Những lời ghi nhận như vậy giúp trẻ hiểu rằng sai cũng là một phần của quá trình học hỏi và quan trọng hơn, con có thể tiến bộ nhờ nỗ lực từng ngày.
Ép trẻ học trước nhiều loại sách giáo khoa
Một số bố mẹ cho con học trước gần như toàn bộ kiến thức trong sách giáo khoa trước khi bước vào lớp học. Thậm chí, trẻ còn phải học thêm nhiều tài liệu và chương trình nâng cao với kỳ vọng tạo lợi thế ngay từ đầu.
Ban đầu, điều này có thể khiến con cảm thấy mình học tốt hơn bạn bè, dễ dàng trả lời những câu hỏi quen thuộc và nhanh chóng hoàn thành bài tập. Tuy nhiên, khi đến trường, những bài học vốn cần tạo cảm giác mới mẻ lại trở nên quá quen thuộc. Con dễ mất tập trung, giảm hứng thú lắng nghe thầy cô và dần hình thành tâm lý chủ quan.
Không chỉ vậy, việc phải tiếp thu quá nhiều kiến thức cùng lúc còn tạo áp lực lớn cho trẻ. Thời gian vui chơi, nghỉ ngơi và khám phá những điều mình yêu thích bị thu hẹp, trong khi con luôn phải chạy theo lịch học dày đặc. Khi việc học trở thành nhiệm vụ nối tiếp nhau từ ngày này sang ngày khác, trẻ dễ mệt mỏi, căng thẳng, thậm chí dần mất đi niềm vui học tập.
Thay vì cố gắng nhồi nhét thật nhiều kiến thức, bố mẹ nên cho con thời gian nghỉ ngơi, vui chơi và khám phá phù hợp với lứa tuổi. Để trẻ được học bài cùng thầy cô, tự đặt câu hỏi, thử sức với những điều chưa biết và từng bước chinh phục kiến thức mới sẽ có ích hơn việc liên tục thúc ép con học trước chương trình.
Khi trẻ đặt câu hỏi, người lớn thường trả lời ngay
Khi trẻ đặt câu hỏi, nhiều bố mẹ có thói quen nhanh chóng đưa ra đáp án hoặc chỉ luôn cách giải quyết. Vì sợ con loay hoay quá lâu, nản chí hay làm sai, người lớn thường vô tình lấy đi cơ hội để trẻ tự suy nghĩ và tìm cách giải quyết vấn đề.
Thực tế, thông minh thôi chưa đủ. Điều quan trọng hơn là khi gặp một vấn đề khó, trẻ có thể bình tĩnh suy nghĩ, thử nhiều cách và kiên trì đến cùng hay không.
Khi con hỏi, thay vì lập tức đưa ra đáp án, bố mẹ có thể hỏi ngược lại: “Con nghĩ sao?”, “Nếu thử cách này thì chuyện gì sẽ xảy ra?” hoặc cho con thêm thời gian để tự tìm lời giải. Con cũng nên được phép mắc lỗi và tự sửa sai. Trong quá trình loay hoay, thử nghiệm và không bỏ cuộc mới giúp trẻ hình thành khả năng đối mặt với những vấn đề khó khăn sau này.
Thực tế, trẻ biết kiên trì, dũng cảm thử lại và không ngại khó sẽ có nhiều cơ hội tiến bộ hơn. Tài năng có thể là lợi thế ban đầu, nhưng khả năng bền bỉ và tự giải quyết vấn đề là điều giúp trẻ dễ đạt được thành công trong tương lai.
