1. Cha mẹ bớt làm thay, để con tự chịu trách nhiệm
Một đứa trẻ muốn trưởng thành cần có cơ hội tự làm những việc phù hợp với lứa tuổi. Từ việc chuẩn bị sách vở, sắp xếp góc học tập, làm bài đến tự nhớ những việc mình cần hoàn thành, cha mẹ không nhất thiết phải đứng bên cạnh nhắc từng bước.
Làm thay con có thể nhanh hơn, nhưng nếu kéo dài, trẻ dễ hình thành tâm lý chờ người khác nhắc nhở hoặc giải quyết giúp. Khi gặp một bài khó, một nhiệm vụ mới hay một vấn đề trong cuộc sống, trẻ cũng dễ bỏ cuộc vì chưa từng có cơ hội tự xoay xở.
Cha mẹ có thể chuyển từ “để mẹ làm cho” sang “con thử làm trước, nếu khó thì mẹ cùng con tìm cách”. Sự thay đổi này giúp trẻ hiểu rằng mình có trách nhiệm với việc của mình và sai sót cũng là một phần của quá trình học hỏi.
2. Cha mẹ duy trì thói quen trò chuyện với con mỗi ngày
Không phải cuộc trò chuyện nào cũng cần xoay quanh điểm số, bài tập hay thành tích. Một vài phút hỏi con hôm nay có chuyện gì vui, điều gì khiến con khó chịu, bài học nào con thấy khó hoặc con đang quan tâm đến điều gì cũng có thể tạo ra sự kết nối rất lớn.
Khi trẻ quen với việc được lắng nghe, con sẽ dễ chia sẻ hơn thay vì giấu những khó khăn của mình. Đây là điều đặc biệt quan trọng khi trẻ lớn lên, bởi vấn đề học tập, bạn bè, tâm lý và định hướng tương lai ngày càng phức tạp.
Điều cha mẹ cần tránh là biến mọi cuộc trò chuyện thành một buổi chất vấn. Nếu con vừa kể chuyện đã bị trách mắng, so sánh hoặc phán xét, trẻ có thể dần chọn cách im lặng. Muốn con cởi mở, trước hết cha mẹ cần tạo cảm giác rằng nói thật với bố mẹ là một việc an toàn.
3. Cha mẹ làm gương về việc học hỏi và kỷ luật
Trẻ thường học từ những gì nhìn thấy nhiều hơn những gì được nghe. Nếu cha mẹ thường xuyên nói về tầm quan trọng của việc học nhưng bản thân lại thiếu kỷ luật, dễ bỏ cuộc hoặc luôn trì hoãn, lời nói sẽ khó có sức thuyết phục.
Không nhất thiết cha mẹ phải đọc sách hàng giờ hay có một lịch trình hoàn hảo. Chỉ cần trẻ thường xuyên nhìn thấy bố mẹ giữ lời hứa, hoàn thành công việc, đọc thêm một điều mới, học một kỹ năng hoặc kiên trì với mục tiêu đã đặt ra, trẻ sẽ dần hình thành nhận thức rằng trưởng thành là quá trình liên tục học hỏi.
Đặc biệt, cha mẹ không nên quá sợ con thất bại. Một bài kiểm tra điểm thấp, một lần làm sai hay một mục tiêu chưa đạt được không đồng nghĩa với tương lai của trẻ sẽ kém đi. Quan trọng hơn là giúp con nhìn lại: Vì sao chưa tốt? Có thể thay đổi điều gì? Lần sau sẽ làm khác ra sao?
Điều trẻ cần không phải một tuổi thơ mà mọi khó khăn đều được cha mẹ dọn đường sẵn. Trẻ cần được yêu thương nhưng cũng cần được trao trách nhiệm, được mắc lỗi, được sửa sai và từng bước học cách tự đứng bằng đôi chân của mình.
Cha mẹ không thể quyết định toàn bộ tương lai của con. Nhưng cách cha mẹ nuôi dưỡng thói quen tự lập, khả năng học hỏi và cách đối diện với khó khăn từ hôm nay có thể tạo nên nền tảng rất quan trọng cho chặng đường sau này.
