Đằng sau vẻ ngoài nghịch ngợm, bướng bỉnh đôi khi là sự tò mò, những ý tưởng mới và mong muốn tự mình khám phá thế giới. Vì vậy, khi trẻ có ba biểu hiện dưới đây, bố mẹ đừng vội trách mắng hay gắn cho con nhãn "khó bảo".
Thích tháo rời mọi thứ
Nhiều bố mẹ từng mua cho con đủ loại đồ chơi như xe xúc, xe cứu hỏa, xe cảnh sát điều khiển từ xa, đồng hồ báo thức, đồ chơi phát nhạc, sách tranh hay khối Rubik. Thế nhưng, sau khi nhận được món đồ chơi mới, trẻ lại không mấy hứng thú với cách chơi thông thường mà nhanh chóng tìm cách cạy mở, tháo rời từng bộ phận.
Tuy nhiên, hành động này thường bắt nguồn từ sự tò mò. Trẻ muốn biết bên trong món đồ chơi có gì, các bộ phận hoạt động ra sao và vì sao chúng có thể chuyển động, phát ra âm thanh.
Dù chưa đủ kiến thức để hiểu nguyên lý vận hành, trẻ vẫn đang chủ động quan sát, thử nghiệm và tìm cách khám phá thế giới xung quanh. Đây là một biểu hiện ban đầu của tư duy tìm tòi và sáng tạo.
Vì vậy, bố mẹ nên chuẩn bị cho con những món đồ chơi có cấu trúc đơn giản như khối gỗ, khối xếp hình, gạch nam châm, hộp bìa cứng, chai lọ an toàn, ống hút hoặc các vật liệu thiên nhiên như cát, đá, cành cây. Những món đồ này giúp trẻ thỏa mãn nhu cầu khám phá, đồng thời học cách lắp ghép, sáng tạo và tạo ra những sản phẩm mới.
Điều quan trọng là bố mẹ cần hướng dẫn con phân biệt những vật được phép tháo lắp với đồ dùng không được tự ý đụng vào, đặc biệt là các thiết bị điện, đồ vật sắc nhọn hoặc có linh kiện nhỏ dễ gây nguy hiểm.
Nói nhiều, thích đặt câu hỏi
Ở giai đoạn này, nhu cầu giao tiếp và chia sẻ liên tục là một phần trong quá trình phát triển ngôn ngữ của trẻ. Khi trẻ thường xuyên kể chuyện, đặt câu hỏi và diễn đạt suy nghĩ, vốn từ, khả năng sắp xếp ý tưởng và kỹ năng giao tiếp cũng được rèn luyện.
Đằng sau mong muốn được nói là rất nhiều điều trẻ quan sát, ghi nhớ và muốn chia sẻ với người khác.
Vì vậy, bố mẹ đừng vội gạt đi bằng những câu như "Đừng nói nữa" hay "Chờ một chút". Hãy dành thời gian lắng nghe, đặt câu hỏi và khuyến khích con diễn đạt suy nghĩ.
Nếu đang bận, bố mẹ hãy thống nhất với con một tín hiệu báo hiệu cần chờ đợi, đồng thời dành một khoảng thời gian cố định trong ngày để trò chuyện và lắng nghe con. Khi biết mình được quan tâm, trẻ cũng dần học được cách chờ đến lượt và tôn trọng cuộc trò chuyện của người khác.
Không làm theo những cách thông thường
Một số trẻ thường có cách làm khác với hướng dẫn của người lớn. Khi bố mẹ yêu cầu làm theo cách này, trẻ lại nhất quyết chọn cách khác.
Nhiều phụ huynh cho rằng đó là biểu hiện của tính bướng bỉnh, khó bảo. Tuy nhiên, đôi khi trẻ chỉ đang muốn thử nghiệm những phương pháp mới, tự quan sát và tìm cách giải quyết vấn đề theo suy nghĩ của mình.
Chẳng hạn, khi chơi xếp hình, có trẻ thích làm theo đúng hướng dẫn, nhưng cũng có trẻ muốn tự sắp xếp các mảnh ghép thành những hình dạng chưa từng có.
Miễn là cách làm đó an toàn và đạt được mục tiêu, bố mẹ nên tôn trọng sự lựa chọn của con.
Một đứa trẻ có tư duy sáng tạo không phải lúc nào cũng làm mọi việc theo chỉ dẫn của người khác. Điều quan trọng là trẻ biết quan sát, hiểu quy tắc, nhận diện vấn đề và tìm ra hướng giải quyết phù hợp.
Khi thấy con làm khác với yêu cầu, bố mẹ đừng vội sửa ngay. Hãy quan sát và tìm hiểu lý do trẻ lựa chọn cách làm đó. Đôi khi, đằng sau một hành động tưởng như trái ý người lớn lại là một ý tưởng rất thú vị.
Thực tế, những hành vi trên phản ánh ba năng lực quan trọng trong quá trình phát triển của trẻ: khả năng khám phá, diễn đạt và tư duy sáng tạo.
Những cách ứng xử phù hợp của bố mẹ chưa chắc khiến trẻ trở nên ngoan ngoãn, nghe lời, nhưng sẽ giúp con duy trì sự tò mò, chủ động và tự tin trong quá trình học tập lâu dài.
Bố mẹ không thể ở bên bảo vệ con suốt cuộc đời, cũng không thể giải quyết mọi khó khăn thay con. Điều cần thiết là nuôi dưỡng ở trẻ sự chủ động, tinh thần dám đặt câu hỏi, khả năng phản biện và bản lĩnh đối mặt với thử thách.
Đứa trẻ biết suy nghĩ độc lập, dám thử nghiệm và không ngại tìm kiếm hướng đi riêng sẽ có thêm hành trang để tự tin bước vào cuộc sống.
