Thận được ví như “bộ máy lọc” của cơ thể, giúp loại bỏ chất thải, điều hòa lượng nước và duy trì sự cân bằng các chất điện giải. Khi chức năng thận suy giảm, cơ thể có thể phát ra những tín hiệu bất thường.
Theo các chuyên gia y tế, bệnh thận mạn tính thường diễn biến âm thầm, ít biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu. Tuy nhiên, nếu xuất hiện 3 dấu hiệu dưới đây, bạn nên chủ động kiểm tra sức khỏe, đặc biệt khi triệu chứng kéo dài hoặc ngày càng nghiêm trọng.

1. Lượng nước tiểu giảm rõ rệt, cơ thể phù nề – cảnh báo chức năng thận có thể đang suy giảm nghiêm trọng
Một trong những dấu hiệu đáng chú ý nhất là lượng nước tiểu giảm bất thường, nhất là khi kèm theo tình trạng phù chân, phù mặt hoặc khó thở.
Bình thường, thận có nhiệm vụ lọc máu, đào thải các chất cặn bã và lượng nước dư thừa thông qua nước tiểu. Khi chức năng lọc bị suy giảm, cơ thể có thể giữ lại muối và nước, dẫn đến tình trạng phù nề.
Người bệnh có thể nhận thấy một số biểu hiện như:
-
Đi tiểu ít hơn bình thường dù lượng nước uống không thay đổi đáng kể.
-
Mí mắt sưng vào buổi sáng, bàn chân hoặc mắt cá chân phù.
-
Cân nặng tăng nhanh trong thời gian ngắn do tích tụ dịch.
-
Cảm giác nặng người, mệt mỏi, đôi khi khó thở.
Đặc biệt, nếu lượng nước tiểu đột ngột giảm mạnh, kèm phù tăng nhanh hoặc khó thở, cần được đánh giá y tế khẩn cấp. Đây có thể là biểu hiện của tổn thương thận cấp hoặc biến chứng nghiêm trọng khác.
Tuy nhiên, không phải cứ tiểu ít hay phù chân là thận đã suy nặng. Những triệu chứng này cũng có thể liên quan đến mất nước, bệnh tim, gan hoặc tác dụng phụ của thuốc.
Theo NHS, tiểu ít, phù chân và khó thở là những biểu hiện có thể gặp ở người bị tổn thương thận cấp.
2. Nước tiểu nổi nhiều bọt, thay đổi màu sắc bất thường
Nước tiểu cũng là một trong những dấu hiệu giúp nhận biết những bất thường có thể liên quan đến thận.
Nếu quan sát thấy nước tiểu thường xuyên xuất hiện nhiều bọt, bọt lâu tan hoặc có màu sắc khác lạ, bạn không nên chủ quan.
Nước tiểu nhiều bọt: Khi bộ lọc của thận bị tổn thương, protein có thể thoát vào nước tiểu, gây hiện tượng nước tiểu nổi nhiều bọt. Tuy nhiên, bọt cũng có thể xuất hiện do dòng tiểu mạnh hoặc các nguyên nhân không liên quan đến bệnh thận.
Nước tiểu có màu đỏ, hồng hoặc nâu: Đây có thể là dấu hiệu có máu trong nước tiểu, liên quan đến bệnh lý ở thận hoặc đường tiết niệu. Một số thực phẩm và thuốc cũng có thể làm thay đổi màu nước tiểu.
Tiểu đêm nhiều bất thường: Một số người mắc bệnh thận nhận thấy tần suất đi tiểu thay đổi, đặc biệt vào ban đêm. Tuy nhiên, triệu chứng này cũng có thể xuất phát từ bệnh lý khác.
Theo National Kidney Foundation, nước tiểu nhiều bọt kéo dài có thể là dấu hiệu protein niệu và cần được kiểm tra bằng xét nghiệm.
3. Mệt mỏi kéo dài, chán ăn, buồn nôn không rõ nguyên nhân
Nhiều người cho rằng mệt mỏi, ăn uống kém hoặc buồn nôn chỉ là hậu quả của việc làm việc quá sức, thiếu ngủ hay rối loạn tiêu hóa.
Thực tế, đây cũng có thể là những biểu hiện xuất hiện khi chức năng thận suy giảm, đặc biệt ở giai đoạn bệnh tiến triển.
Khi thận hoạt động kém hiệu quả, chất thải có thể tích tụ trong máu. Điều này ảnh hưởng đến nhiều hoạt động của cơ thể, khiến người bệnh cảm thấy khó chịu.
Một số biểu hiện thường gặp gồm mệt mỏi kéo dài, giảm khả năng tập trung, chán ăn, buồn nôn, ngứa da, khó ngủ hoặc chuột rút.
Ngoài ra, bệnh thận mạn còn có thể gây thiếu máu do thận giảm khả năng sản xuất hormone erythropoietin, khiến người bệnh thường xuyên cảm thấy suy nhược.
Đặc biệt, nếu tình trạng mệt mỏi đi kèm nôn ói liên tục, khó thở, phù nhiều hoặc giảm lượng nước tiểu, người bệnh cần được khám sớm để xác định nguyên nhân.
Viện Quốc gia về Đái tháo đường, Tiêu hóa và Bệnh thận Hoa Kỳ (NIDDK) cũng ghi nhận những triệu chứng như chán ăn, buồn nôn, mệt mỏi và khó thở có thể xuất hiện khi bệnh thận mạn tiến triển.
Làm gì để bảo vệ thận và phát hiện bệnh sớm?
Điều đáng lưu ý là không phải ai mắc bệnh thận cũng xuất hiện triệu chứng. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi thực hiện xét nghiệm máu và nước tiểu.
Để bảo vệ sức khỏe thận, mỗi người nên duy trì những thói quen sau:
-
Uống nước phù hợp với nhu cầu cơ thể và tình trạng sức khỏe.
-
Hạn chế ăn quá mặn, kiểm soát huyết áp và đường huyết.
-
Không tự ý sử dụng thuốc giảm đau, thuốc nam hoặc thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc.
-
Duy trì chế độ ăn cân đối, vận động thường xuyên.
-
Kiểm tra chức năng thận định kỳ, đặc biệt nếu mắc đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh thận.
Các xét nghiệm thường được sử dụng gồm creatinine máu, mức lọc cầu thận ước tính (eGFR) và tỷ lệ albumin/creatinine trong nước tiểu (uACR)
Thận có thể bị tổn thương trong thời gian dài mà không gây ra triệu chứng rõ rệt. Những thay đổi như tiểu ít bất thường, nước tiểu nhiều bọt, phù nề hoặc mệt mỏi kéo dài đều là dấu hiệu không nên xem nhẹ.
Đặc biệt, tình trạng tiểu ít đột ngột kèm phù nặng hoặc khó thở cần được đánh giá khẩn cấp, bởi có thể liên quan đến suy giảm chức năng thận nghiêm trọng.
Tuy nhiên, không thể chỉ dựa vào một dấu hiệu để kết luận thận hư hay bệnh đang chuyển nặng. Phát hiện sớm thông qua thăm khám và xét nghiệm chính là cách quan trọng để bảo vệ chức năng thận, hạn chế nguy cơ biến chứng về lâu dài.
Lưu ý: Bài viết cung cấp kiến thức sức khỏe tham khảo, không thay thế việc chẩn đoán và điều trị của bác sĩ.