Ung thư vú là một trong những bệnh ung thư thường gặp ở phụ nữ. Tuy nhiên, bệnh không xuất phát từ một nguyên nhân duy nhất và càng không thể quy kết rằng chỉ vì một vài thói quen của người chồng mà người vợ mắc bệnh.
Tuổi tác, yếu tố di truyền, tiền sử gia đình, nội tiết, sử dụng rượu bia, thừa cân sau mãn kinh, ít vận động và một số yếu tố liên quan đến sinh sản đều có thể tác động đến nguy cơ ung thư vú.
1. Chồng hút thuốc thường xuyên trong nhà, vợ phải tiếp xúc với khói thuốc
Nhiều người nghĩ rằng chỉ người trực tiếp hút thuốc mới chịu ảnh hưởng. Trên thực tế, khói thuốc cũng gây hại cho những người xung quanh. Khi chồng thường xuyên hút thuốc trong phòng khách, phòng ngủ, ô tô hoặc những không gian kín, người vợ có thể trở thành người hút thuốc thụ động trong thời gian dài.
Khói thuốc lá chứa nhiều hóa chất độc hại, trong đó có các chất đã được xác định có khả năng gây ung thư. Vì thế, việc hạn chế tiếp xúc với khói thuốc không chỉ nhằm bảo vệ phổi mà còn là một phần quan trọng trong việc xây dựng môi trường sống lành mạnh.
Đối với ung thư vú, mối liên hệ giữa hút thuốc thụ động và nguy cơ mắc bệnh phức tạp hơn nhiều so với ung thư phổi. Không nên khẳng định rằng cứ hít khói thuốc của chồng thì người vợ sẽ mắc ung thư vú. Tuy nhiên, một số nghiên cứu đã ghi nhận mối liên quan giữa tiếp xúc với khói thuốc và nguy cơ ung thư vú, trong khi mức độ nguy cơ còn phụ thuộc vào thời gian, cường độ tiếp xúc và nhiều yếu tố khác.
Đáng lưu ý là hút thuốc ở cửa sổ, ngoài ban công rồi quay lại phòng cũng không đồng nghĩa loại bỏ hoàn toàn sự phơi nhiễm. Khói và các chất tồn dư từ thuốc lá có thể bám trên quần áo, tóc, đồ dùng và bề mặt trong nhà.
Bởi vậy, nếu trong gia đình có người hút thuốc, biện pháp tốt nhất vẫn là cai thuốc. Ít nhất, không nên hút trong nhà, phòng ngủ, ô tô hoặc gần vợ con. Đây không phải câu chuyện “vợ mắc bệnh vì chồng”, mà là trách nhiệm tạo ra một không gian sống ít khói thuốc hơn cho tất cả thành viên.
2. Thường xuyên rủ vợ uống rượu bia, duy trì những bữa nhậu kéo dài
Một thói quen khác dễ bị xem nhẹ là uống rượu bia thường xuyên. Trong nhiều gia đình, người chồng có thói quen uống bia vào buổi tối, cuối tuần hoặc trong những cuộc gặp bạn bè rồi rủ vợ uống cùng. Một vài lần có thể không đáng chú ý, nhưng khi trở thành nếp sống kéo dài, lượng đồ uống có cồn mà người vợ sử dụng cũng có thể tăng lên.
Khác với nhiều lời đồn về thực phẩm “nuôi tế bào ung thư”, rượu bia là yếu tố đã được nghiên cứu khá rõ trong ung thư vú. Việc uống đồ uống có cồn có liên quan đến nguy cơ ung thư vú cao hơn và nguy cơ có xu hướng tăng khi lượng rượu tiêu thụ tăng.
Một trong những cơ chế được nghiên cứu là rượu có thể ảnh hưởng đến nồng độ hormone, bao gồm estrogen, đồng thời quá trình chuyển hóa ethanol tạo ra acetaldehyde – một chất có khả năng gây tổn thương tế bào và DNA.
Điều đáng nói là thói quen uống rượu thường không tồn tại riêng lẻ. Những buổi nhậu kéo dài có thể đi kèm thức khuya, ăn nhiều thực phẩm giàu năng lượng và giảm vận động. Nếu lối sống này kéo dài, cân nặng cũng có thể tăng. Thừa cân và béo phì, đặc biệt sau mãn kinh, lại là một yếu tố liên quan đến nguy cơ ung thư vú.
Vì vậy, người chồng không nên ép, khuyến khích hoặc biến việc uống rượu bia thành hoạt động bắt buộc để “vui cùng nhau”. Giảm hoặc tránh đồ uống có cồn là lựa chọn có lợi cho sức khỏe của cả hai vợ chồng.
Muốn phòng ung thư vú, phụ nữ đừng chỉ nhìn vào 2 thói quen trên
Điều quan trọng nhất là không biến câu chuyện phòng bệnh thành việc đổ lỗi cho người chồng. Hai thói quen trên chỉ là những yếu tố môi trường và lối sống có thể điều chỉnh, chứ không phải nguyên nhân trực tiếp quyết định một phụ nữ có mắc ung thư vú hay không.
Phụ nữ nên chủ động duy trì cân nặng phù hợp, vận động thể chất thường xuyên, hạn chế hoặc tránh rượu bia, không hút thuốc và tránh khói thuốc. Bên cạnh đó, cần chú ý những thay đổi bất thường ở vú như xuất hiện khối mới, núm vú tụt bất thường, tiết dịch – đặc biệt dịch máu, da vú lõm hoặc thay đổi hình dạng, kích thước vú không giải thích được.
Một khối ở vú không đồng nghĩa chắc chắn là ung thư, nhưng những dấu hiệu mới xuất hiện hoặc kéo dài cần được bác sĩ đánh giá thay vì tự đoán bệnh tại nhà.
Tầm soát cũng rất quan trọng. Thời điểm và phương pháp tầm soát phù hợp phụ thuộc vào tuổi, tiền sử gia đình, yếu tố di truyền và mức nguy cơ của từng người. Những phụ nữ có mẹ, chị em gái hoặc con gái từng mắc ung thư vú, đặc biệt mắc bệnh khi còn trẻ, nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá nguy cơ và xây dựng kế hoạch theo dõi phù hợp.
Trong gia đình, phòng bệnh hiệu quả nhất không phải là tìm xem “ai khiến ai mắc bệnh”, mà là cùng thay đổi những yếu tố có thể kiểm soát. Một người chồng bỏ thuốc, không hút trong nhà, không ép vợ uống rượu bia và cùng vợ duy trì lối sống lành mạnh có thể góp phần tạo ra môi trường sống tốt hơn cho cả gia đình.
Thông tin trong bài chỉ nhằm mục đích tham khảo, không thay thế chẩn đoán hoặc tư vấn của bác sĩ. Ung thư vú là bệnh đa yếu tố; không nên hiểu rằng hai thói quen của người chồng nêu trên trực tiếp gây ung thư vú cho người vợ.
