Xông đất là gì?
Xông đất, còn gọi là đạp đất hay xông nhà, là một phong tục lâu đời trong văn hóa Tết của người Việt. Theo quan niệm dân gian, người đầu tiên bước vào nhà chúc Tết sau thời khắc giao thừa sẽ ảnh hưởng đến vận khí của gia chủ trong suốt năm mới. Nếu người đó hợp tuổi, có tính cách vui vẻ, làm ăn phát đạt thì gia đình được tin rằng sẽ gặp nhiều may mắn, tài lộc hanh thông.
Vì thế, ngay sau giao thừa và trong những giờ phút đầu tiên của năm mới, tục xông đất luôn được các gia đình coi trọng. Người xưa cho rằng thời điểm đầu năm mọi thứ đều khởi đầu mới mẻ, nên ai “mở hàng” đầu tiên cũng mang ý nghĩa tượng trưng cho sự thuận lợi hay trắc trở của cả năm.
Thông thường, người được chọn xông đất sẽ được gia chủ nhờ trước. Sáng mồng 1, họ đến nhà với lời chúc tốt đẹp, đôi khi mang theo chút quà như trái cây, bánh mứt hoặc lì xì cho trẻ nhỏ. Gia chủ đón tiếp trong không khí vui vẻ, ấm áp, nhận lời chúc an khang, thịnh vượng.
Nghi thức xông đất thường diễn ra ngắn gọn, chỉ khoảng vài phút đầu năm. Tuy đơn giản, nhưng phong tục này mang ý nghĩa tinh thần lớn lao, thể hiện niềm tin vào sự khởi đầu suôn sẻ và ước mong một năm mới bình an, may mắn cho cả gia đình.
Vì sao nhiều gia đình chọn nam giới xông đất đầu năm?
Từ xa xưa, người Việt quan niệm năm mới cần đón nguồn dương khí mạnh mẽ để khởi đầu hanh thông, làm ăn thuận lợi và gia đạo bình an. Trong tư duy âm – dương truyền thống, nam giới được xem là đại diện cho dương khí, còn nữ giới thiên về âm tính. Vì vậy, nhiều gia đình xưa thường ưu tiên chọn nam giới, đặc biệt là người đàn ông trụ cột, làm người bước vào nhà đầu tiên sau giao thừa.
Bên cạnh yếu tố âm – dương, người xông đất còn được cân nhắc dựa trên sức khỏe, tính cách và vận khí. Đó thường là người vui vẻ, cởi mở, làm ăn ổn định, gia đình êm ấm, được xem là “tốt vía”. Ngược lại, dân gian kiêng chọn người đang có tang, ốm đau, gặp chuyện không may hoặc vướng điều tiếng trong năm cũ vì lo ngại ảnh hưởng đến vận trình năm mới.
Yếu tố tuổi tác cũng rất quan trọng. Người xông đất cần hợp với gia chủ về Thiên can, Địa chi, Ngũ hành và không xung khắc với năm mới. Thông thường, gia chủ tránh những tuổi thuộc nhóm tứ hành xung để hạn chế điều bất lợi.
Theo quan niệm dân gian, nếu phụ nữ đi xông đất thì nên có sự cân bằng ngũ hành để hài hòa âm dương. Chẳng hạn, nếu gia chủ mệnh Hỏa và năm mới thuộc hành Kim, người xông đất mệnh Thổ có thể đi cùng người mang mệnh tương sinh khác để tạo thế cân bằng, tránh xung khắc.
Ngày nay, quan niệm về xông đất đã cởi mở hơn. Nhiều gia đình không còn quá nặng yếu tố nam – nữ mà ưu tiên người hợp tuổi, sống tích cực, có năng lượng vui vẻ và mang đến không khí ấm áp đầu xuân. Điều quan trọng nhất vẫn là tinh thần lạc quan và những lời chúc tốt lành trong ngày đầu năm.
Người đi xông đất thường ăn mặc chỉnh tề, mang theo món quà Tết mang ý nghĩa tượng trưng như bánh chưng, trà, rượu hoặc cành lộc. Sau lời chúc tụng, gia chủ và khách cùng dùng trà bánh lấy may, trẻ nhỏ được mừng tuổi đỏ thắm, mở ra một khởi đầu rộn ràng và đầy hy vọng.
Gợi ý tuổi xông đất đẹp năm Bính Ngọ 2026
Năm 2026 là năm Bính Ngọ. Theo quan niệm Tam Hợp – Lục Hợp, những tuổi được đánh giá phù hợp để xông đất gồm:
Tuổi Dần, Tuất: Thuộc Tam Hợp với Ngọ, tượng trưng cho may mắn, tài lộc.
Tuổi Mùi: Lục Hợp với Ngọ, mang ý nghĩa gia đạo bình an, công việc thuận lợi.
Gợi ý tuổi xông đất theo từng tuổi gia chủ
Gia chủ tuổi Dần: Hợp Ngọ (1966, 1978, 1990), Tuất (1970, 1982, 1994), Mùi (1967, 1979, 1991).
Gia chủ tuổi Mão: Hợp Mùi (1967, 1979, 1991), Hợi (1971, 1983, 1995).
Gia chủ tuổi Thìn: Hợp Tý (1960, 1972, 1984), Thân (1968, 1980, 1992).
Gia chủ tuổi Tỵ: Hợp Sửu (1961, 1973, 1985), Dậu (1969, 1981, 1993).
Gia chủ tuổi Ngọ: Hợp Dần (1962, 1974, 1986), Tuất (1970, 1982, 1994).
Gia chủ tuổi Mùi: Hợp Mão (1963, 1975, 1987), Hợi (1971, 1983, 1995).
Gia chủ tuổi Thân: Hợp Tý (1960, 1972, 1984), Thìn (1964, 1976, 1988).
Gia chủ tuổi Dậu: Hợp Sửu (1961, 1973, 1985), Tỵ (1965, 1977, 1989).
Tựu trung, việc chọn nam giới xông đất bắt nguồn từ quan niệm âm dương trong văn hóa truyền thống. Tuy nhiên, trong đời sống hiện đại, yếu tố then chốt vẫn là sự hòa hợp, tinh thần vui vẻ và những lời chúc tốt đẹp để mở đầu năm mới bình an, thuận lợi.
