Vì sao một số cơ sở vẫn sử dụng hàn the trong giò chả?
Theo các tài liệu của Viện Dinh dưỡng Quốc gia, hàn the hoàn toàn không mang lại giá trị dinh dưỡng, song lại thường bị lạm dụng trong một số món ăn truyền thống như giò chả. Lý do là chất này giúp sản phẩm có độ dai, giòn bất thường, tạo cảm giác “ngon miệng” giả tạo, dễ đánh lừa thị giác và vị giác của người tiêu dùng.
Bộ Y tế Việt Nam đã khẳng định hàn the (borax) là chất bị cấm tuyệt đối trong chế biến thực phẩm vì không tồn tại ngưỡng an toàn cho sức khỏe. Việc tích tụ hàn the trong cơ thể trong thời gian dài có thể gây tổn thương gan, thận, rối loạn tiêu hóa và ảnh hưởng đến hệ thần kinh, đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ em và người cao tuổi.
Trao đổi về vấn đề này, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh – nguyên giảng viên Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội – cho rằng việc cố tình đưa hàn the vào thực phẩm không chỉ vi phạm đạo đức nghề nghiệp mà còn thể hiện sự coi thường pháp luật và sức khỏe cộng đồng.
Theo ông Thịnh, hàn the có tên khoa học là natri borat (Na₂B₄O₇), từng bị sử dụng do có khả năng sát khuẩn nhẹ, giúp thực phẩm giữ được độ dai, giòn và chậm hỏng. Tuy nhiên, chính những đặc tính này lại khiến hàn the trở thành chất độc nguy hiểm khi xâm nhập vào cơ thể con người.
Khi đi vào cơ thể, chỉ khoảng 70% lượng hàn the được đào thải, phần còn lại sẽ tích tụ dần trong các cơ quan nội tạng. Với những người có hệ tiêu hóa kém, hàn the có thể gây đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy hoặc nôn mửa. Việc tích lũy lâu dài trong gan có nguy cơ gây tổn thương gan, làm suy nhược cơ thể và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tổng thể.
Không chỉ vậy, hàn the còn tác động tiêu cực đến hệ thần kinh, có thể gây rối loạn tâm thần, ảnh hưởng đến tâm lý, đồng thời khiến thận phải hoạt động quá tải, dẫn đến suy giảm chức năng. Đặc biệt, việc tiếp xúc hoặc sử dụng thực phẩm chứa hàn the trong thời gian dài còn có thể gây rụng tóc, rối loạn kinh nguyệt, và tiềm ẩn nguy cơ rất lớn đối với trẻ em cũng như thai nhi đang trong giai đoạn phát triển.
Dấu hiệu nhận biết nhanh giò, chả có chứa hàn the
Từ các khuyến cáo của cơ quan y tế cùng kinh nghiệm kiểm tra thực tế, người tiêu dùng có thể phát hiện giò chả chứa hàn the thông qua một số biểu hiện khá đặc trưng.
Dấu hiệu đầu tiên là độ dai, giòn bất thường. Giò chả có hàn the thường rất “sật”, khi dùng tay ấn vào sẽ nhanh chóng đàn hồi trở lại. Trong khi đó, giò chả làm theo phương pháp truyền thống chỉ có độ dai vừa phải, mềm và đàn hồi tự nhiên, không quá cứng.
Tiếp theo là mặt cắt quá mịn và bóng. Lát giò nghi chứa hàn the thường có bề mặt cắt nhẵn bất thường, gần như không xuất hiện lỗ rỗ khí, trông ướt và bóng loáng. Ngược lại, giò chả sạch thường có mặt cắt không hoàn toàn mịn, xuất hiện các lỗ nhỏ li ti do quá trình quết thịt.
Một dấu hiệu đáng lưu ý khác là khả năng bảo quản lâu mà không hỏng. Theo cảnh báo của Bộ Y tế, nếu giò chả để ở nhiệt độ thường trong nhiều giờ nhưng không có mùi chua, không nhớt và mùi gần như không thay đổi, người tiêu dùng cần đặc biệt cảnh giác. Giò chả không sử dụng phụ gia cấm sẽ nhanh chóng xuống chất lượng nếu không được bảo quản đúng cách.
Ngoài ra, mùi vị cũng là yếu tố quan trọng. Giò chả chứa hàn the thường kém mùi thơm tự nhiên của thịt và nước mắm, khi ăn có cảm giác nhạt miệng, dù hình thức bên ngoài khá bắt mắt.
Trước thực trạng hàn the vẫn bị lén lút sử dụng tại một số cơ sở nhỏ lẻ, cơ quan chức năng khuyến cáo người dân nên ưu tiên mua giò chả tại các cơ sở uy tín, có nhãn mác đầy đủ, địa chỉ sản xuất và hạn sử dụng rõ ràng. Khi mua giò chả tại chợ truyền thống, cần chú ý kỹ đến độ dai, mùi vị và khả năng bảo quản của sản phẩm.
Bên cạnh đó, người dân được khuyến nghị kịp thời phản ánh tới lực lượng quản lý thị trường hoặc cơ quan y tế địa phương nếu phát hiện dấu hiệu nghi ngờ thực phẩm không bảo đảm an toàn.
Phát hiện cơ sở giò chả sử dụng hàn the tại Hà Nội
Mới đây, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hà Nội cho biết, trong quá trình tăng cường kiểm tra an toàn thực phẩm dịp cận Tết, lực lượng chức năng đã phối hợp với Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội kiểm tra một cơ sở sản xuất, kinh doanh giò chả trên địa bàn quận Hoàn Kiếm, khu vực phố cổ.
Tại thời điểm kiểm tra, cơ sở này đang trực tiếp sản xuất giò chả có nhiều dấu hiệu vi phạm. Kết quả test nhanh cho thấy nhiều mẫu sản phẩm dương tính với hàn the – loại phụ gia đã bị cấm hoàn toàn trong chế biến thực phẩm. Lực lượng chức năng đã thu giữ hàng trăm kg giò chả thành phẩm cùng lượng hàn the nguyên chất được cất giữ tại khu vực sản xuất. Chủ cơ sở thừa nhận sử dụng hàn the nhằm tạo độ dai, giòn và kéo dài thời gian bảo quản trước khi đưa sản phẩm ra thị trường.
