Trồng khế không chỉ là chuyện tưới nước rồi chờ cây ra quả. Muốn khế sai quả, ít sâu bệnh và cho trái có vị đậm hơn, cách chăm cây trong từng giai đoạn mới là yếu tố quyết định.
Đừng để cây khế thiếu nắng
Khế là loại cây ưa sáng. Nếu trồng ở vị trí quá râm, cây vẫn có thể phát triển nhưng thường vươn cành dài, lá nhiều, tán yếu và khả năng ra hoa, đậu quả cũng giảm. Quan trọng hơn, lượng ánh sáng không đủ có thể khiến quả phát triển chậm và chất lượng trái không đạt như mong muốn.
Vì vậy, nên chọn nơi có ánh sáng tự nhiên tốt, thông thoáng và có nắng trong phần lớn thời gian trong ngày. Với khế trồng trong chậu, cần đặt cây ở vị trí thoáng, tránh bị mái che hoặc những cây lớn xung quanh chắn sáng liên tục.
Khi cây bắt đầu mang quả, ánh sáng càng có ý nghĩa. Đây là giai đoạn cây cần tích lũy năng lượng để nuôi trái. Tuy nhiên, không nên hiểu rằng càng nắng gắt càng tốt. Đất vẫn cần đủ ẩm và cây phải có bộ rễ khỏe để cân bằng giữa sinh trưởng và nuôi quả.
Tưới nước đúng lúc, không tưới quá tay
Một sai lầm khá phổ biến khi chăm cây ăn quả là nghĩ rằng tưới thật nhiều sẽ giúp quả mọng và nhanh lớn. Với cây khế, đất quá ẩm trong thời gian dài có thể khiến rễ thiếu oxy, cây sinh trưởng kém và dễ phát sinh các vấn đề về rễ.
Cách tốt hơn là giữ đất có độ ẩm vừa phải, đặc biệt trong giai đoạn cây ra hoa và nuôi quả. Khi lớp đất mặt bắt đầu se khô, có thể tưới đẫm để nước thấm sâu xuống vùng rễ, sau đó để đất có thời gian thoát nước.
Nếu khế được trồng trong chậu, lỗ thoát nước phải thông thoáng. Không nên để nước đọng dưới đáy chậu sau khi tưới. Một bộ rễ khỏe sẽ giúp cây hấp thu dinh dưỡng tốt hơn, từ đó hỗ trợ quá trình hình thành và phát triển quả.
Muốn quả ngọt, đừng bón quá nhiều đạm
Đây là mẹo quan trọng mà người trồng khế nên nhớ. Phân đạm thúc đẩy cây phát triển thân, cành và lá rất mạnh. Nhưng nếu lạm dụng, cây có thể tập trung quá nhiều vào phần tán mà không tạo được sự cân đối cần thiết cho quá trình ra hoa, đậu quả.
Khi cây đang chuẩn bị ra hoa và nuôi trái, việc cung cấp dinh dưỡng cần được điều chỉnh phù hợp thay vì chỉ tập trung vào phân đạm. Các chất dinh dưỡng như kali có vai trò quan trọng đối với quá trình hình thành và phát triển quả, nhưng cũng không nên bón theo kiểu càng nhiều càng tốt.
Tốt nhất là sử dụng phân bón dành cho cây ăn quả theo đúng hướng dẫn trên sản phẩm, đồng thời quan sát sức khỏe thực tế của cây. Nếu cây xanh tốt, lá phát triển mạnh nhưng ít hoa, ít quả, cần xem lại chế độ dinh dưỡng thay vì tiếp tục tăng lượng phân.
Mẹo quan trọng: giữ đất giàu hữu cơ nhưng phải thoát nước
Đất trồng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe bộ rễ. Khế có thể thích nghi với nhiều điều kiện đất khác nhau, nhưng cây sẽ phát triển thuận lợi hơn khi đất tơi xốp, giàu chất hữu cơ và không bị úng kéo dài.
Có thể bổ sung phân hữu cơ hoai mục hoặc nguồn hữu cơ phù hợp để cải thiện cấu trúc đất. Lớp đất tốt giúp rễ dễ phát triển, giữ được độ ẩm cần thiết nhưng vẫn có khả năng thoát bớt nước dư thừa.
Điểm cần tránh là dùng phân hữu cơ chưa hoai hoặc bón quá dày sát gốc. Việc này không những không giúp cây khỏe hơn mà còn có thể làm tăng nguy cơ gây nóng rễ, phát sinh nấm bệnh hoặc thu hút côn trùng.
Kinh nghiệm dân gian xưa là thường chôn xác động vật như cá, mèo chết ở dưới gốc cây để quả ngọt hơn.
Tỉa cành để cây tập trung nuôi quả
Một cây khế có quá nhiều cành mọc chen chúc sẽ tạo nên tán cây bí, ánh sáng khó xuyên vào bên trong và không khí lưu thông kém. Đây là điều kiện không thuận lợi cho cả hoa, quả lẫn sức khỏe tổng thể của cây.
Sau mỗi giai đoạn sinh trưởng, có thể loại bỏ những cành khô, cành sâu bệnh, cành mọc yếu hoặc mọc quá dày. Với cây trồng chậu, việc tạo tán gọn còn giúp cây cân đối và hạn chế tình trạng dinh dưỡng bị phân tán quá nhiều vào những cành không cần thiết.
Tuy nhiên, không nên cắt tỉa quá mạnh khi cây đang ra hoa hoặc mang nhiều quả. Mục tiêu của việc tỉa cành là giúp tán thông thoáng và phân bổ dinh dưỡng hợp lý, chứ không phải làm cây mất quá nhiều lá và cành cùng lúc.
Đừng bỏ qua thời điểm thu hoạch
Ngay cả khi cây được chăm tốt, thu hoạch không đúng thời điểm cũng có thể ảnh hưởng đến cảm nhận về độ ngọt và chất lượng quả. Khế cần được để phát triển đủ độ trước khi hái, thay vì thu hoạch quá sớm khi quả còn chưa hoàn thiện.
Khi quả đạt kích thước đặc trưng của giống, có màu sắc và độ căng phù hợp, người trồng có thể kiểm tra để xác định thời điểm thu hoạch. Khế có nhiều giống với đặc điểm vị khác nhau, vì vậy không phải cây nào cũng cho độ ngọt giống nhau dù được chăm sóc trong cùng điều kiện.
Một điều cần lưu ý là mẹo chăm sóc chỉ có thể giúp cây phát huy tốt tiềm năng vốn có. Độ ngọt của khế còn phụ thuộc vào giống, tuổi cây, ánh sáng, nước, dinh dưỡng và điều kiện đất. Vì thế, không có một loại phân hay một mẹo duy nhất có thể biến mọi giống khế thành quả ngọt.
