Mặc dù điều kiện kinh tế hiện nay ngày càng tốt hơn, nhưng nhiều phụ huynh vẫn chuẩn bị sẵn một khoản tiền hưu trí lớn với suy nghĩ rằng khi về già yếu không còn tự chăm sóc được bản thân, sẽ vào viện dưỡng lão.
Đặc biệt đối với những người có con cái không ở gần hoặc sống ở nước ngoài, việc con quay trở lại càng khó khăn hơn.
Hiếu thảo là một đức tính truyền thống của người Việt cần được truyền lại, và phụ giúp bố mẹ là trách nhiệm và nghĩa vụ. Tuy nhiên, trong một số gia đình, việc chăm sóc người già thường bị đùn đẩy trách nhiệm.
Trẻ không hiếu thảo thường thể hiện hai đặc điểm tính cách này trong thời thơ ấu
Tính ích kỷ, luôn đặt lợi ích của mình lên trước
Một số trẻ từ nhỏ đã quen với việc trở thành trung tâm của gia đình, luôn muốn được bố mẹ ưu tiên và nhận phần hơn so với anh chị em. Khi muốn đạt được điều gì, trẻ có thể rất tinh ý trong việc quan sát cảm xúc, tìm cách làm vừa lòng bố mẹ để có được điều mình muốn, nhưng lại ít quan tâm đến cảm xúc và nhu cầu của những người xung quanh.
Nếu tình trạng này kéo dài, trẻ dễ hình thành tâm lý cho rằng mình luôn xứng đáng được người khác đáp ứng. Khi trưởng thành, các em có thể quen với việc nhận sự giúp đỡ nhưng lại không sẵn sàng chia sẻ trách nhiệm.
Đặc biệt, khi bố mẹ già yếu, trẻ quá ích kỷ có thể tìm cách né tránh trách nhiệm chăm sóc, thậm chí đẩy phần việc này cho anh chị em trong gia đình để cuộc sống của mình không bị ảnh hưởng.
Thiếu trách nhiệm, quen dựa dẫm vào người khác
Một dấu hiệu khác là trẻ từ nhỏ hầu như không phải làm việc nhà hay tự chăm sóc bản thân. Bố mẹ luôn làm thay mọi việc, từ nấu ăn, giặt giũ đến thu dọn, khiến trẻ ít có cơ hội rèn luyện tính tự lập và trách nhiệm.
Khi lớn lên, sự phụ thuộc này có thể tiếp tục kéo dài. Sau khi lập gia đình và có con, trẻ vẫn quen nhờ ông bà chăm sóc con cái hoặc giải quyết những khó khăn trong cuộc sống. Khi không hài lòng, thậm chí có người còn trút sự bực bội lên bố mẹ.
Đáng lo hơn, khi bố mẹ còn khỏe mạnh và có khả năng giúp đỡ, có thể bị con cái xem như chỗ dựa mặc nhiên. Nhưng đến khi tuổi cao, sức yếu và cần được chăm sóc, các con lại tìm cách né tránh hoặc đẩy trách nhiệm cho người khác.
Bố mẹ nên giáo dục con thế nào để lớn lên trở thành người hiếu thảo?
Biết chịu trách nhiệm từ những việc nhỏ
Tinh thần trách nhiệm cần được rèn luyện từ những năm đầu đời. Trẻ nên hiểu rằng mỗi người đều có bổn phận của mình, biết hoàn thành việc được giao và không đùn đẩy trách nhiệm cho người khác.
Trước hết bố mẹ cần trở thành tấm gương trong gia đình. Cách bố mẹ kính trọng ông bà, quan tâm người thân, sẵn sàng chia sẻ và đối xử rộng lượng với mọi người sẽ dần trở thành bài học tự nhiên đối với trẻ. Trẻ thường học nhiều nhất từ những gì bố mẹ làm mỗi ngày, hơn là những lời dạy bảo.
Cố gắng đối xử công bằng với các con
Trong gia đình có nhiều con, bố mẹ cần tránh thiên vị hoặc đặt một đứa trẻ lên trên những đứa còn lại. Mỗi đứa trẻ đều cần cảm nhận được tình yêu thương và sự tôn trọng.
Khi anh chị em được đối xử công bằng, trẻ cũng dễ hình thành tinh thần biết nhường nhịn, hỗ trợ và cùng nhau chia sẻ trách nhiệm với gia đình. Khi bố mẹ về già, các con cần biết chung tay bằng khả năng, từ thời gian, công sức đến điều kiện vật chất.
Dạy con biết yêu thương và biết chia sẻ
Hiếu thảo không chỉ là chăm sóc bố mẹ khi trưởng thành, mà được hình thành từ những hành động rất nhỏ trong cuộc sống hằng ngày. Vì vậy, bố mẹ nên tạo cơ hội để trẻ biết quan tâm, chia sẻ và giúp đỡ những người thân trong gia đình trong khả năng.
Chẳng hạn, trẻ có thể tự lấy nước cho ông bà, hỏi thăm khi người thân mệt, phụ cha mẹ dọn bàn ăn hoặc dành một món quà nhỏ cho người mình yêu quý. Khi trẻ chủ động làm những việc ấy, bố mẹ nên ghi nhận bằng những lời cụ thể như: “Mẹ rất vui vì con nhớ đến bà” hay “Con biết quan tâm đến ông như vậy là rất đáng quý.”
Quan trọng hơn, bố mẹ không nên biến sự hiếu thảo thành nghĩa vụ hay ép trẻ phải đáp lại những gì người lớn đã làm cho mình. Thay vào đó, hãy giúp con hiểu rằng gia đình là nơi mọi người yêu thương, chăm sóc và hỗ trợ lẫn nhau.
Khi trẻ lớn lên trong một môi trường thường xuyên có sự quan tâm và sẻ chia, con sẽ dần hiểu giá trị của tình thân. Từ việc biết chăm sóc người khác khi còn nhỏ, trẻ từng bước hình thành thói quen sống tình cảm, biết ơn và có trách nhiệm với gia đình khi trưởng thành.
Hiếu thảo không chỉ nằm ở lời nói mà được hình thành từ cách sống mỗi ngày. Bố mẹ biết làm gương, dạy con trách nhiệm, yêu thương và đối xử công bằng sẽ đặt nền móng để trẻ lớn lên biết quan tâm đến gia đình, kính trọng người lớn tuổi và sống có trách nhiệm với những người mình yêu thương.
