Sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi các nội dung số, cũng như cách tiếp cận người dùng. Chỉ với một số công cụ AI, những video, phim ngắn định dạng dọc có thể được tạo ra với tốc độ nhanh, chi phí thấp và liên tục xuất hiện trên TikTok, Facebook Reels, YouTube Shorts. Đáng chú ý, không ít video có nội dung phi lý, giật gân, thậm chí bạo lực, tình dục hoặc xấu độc nhưng vẫn khiến người xem liên tục lướt từ video này sang video khác. Có không ít người thừa nhận rằng, dù biết việc cày phim ngắn AI là không tốt hay nội dung dù biết là phi lý nhưng vẫn tò mò và nhấn xem đến thâu đêm.
M.N (19 tuổi, ở Hà Nội) cho biết, dường như ngày nào trước khi đi ngủ cô cũng xem phim ngắn AI, ban đầu chỉ xem để giải trí một lúc rồi tắt, thế rồi cô bị cuốn vào những đoạn phim ngắn này lúc nào không hay. “Có những hôm nằm xem trong bóng tối, rồi ngủ lúc nào không hay, khi thức giấc điện thoại vẫn còn sáng và tôi lại tiếp tục xem”, N nói.
Sự tò mò còn được đẩy lên đến đỉnh điểm khi nhiều bộ phim chỉ chiếu nửa chừng, đúng đoạn gay cấn nhất thì hết. Khi đó N phải lục tìm ở các nền tảng để tiếp tục theo dõi nốt, thậm chí còn phải nạp tiền để được xem phim. Không chỉ mất tiền, mỗi hôm cày phim AI xong, hôm sau đi làm cơ thể cô thiếu sức sống, đầu óc u mê, luôn suy nghĩ về cái kết bộ phim đang theo dõi và không thể tập trung vào công việc.
Rất nhiều người trẻ bị ảnh hưởng cả sức khỏe thể chất và tinh thần sau khi nghiện phim ngắn AI. Ảnh minh họa.
TS.BS Trần Thị Hồng Thu, nguyên Phó giám đốc Bệnh viện Tâm thần Ban ngày Mai Hương (Hà Nội) cho biết, phim ngắn AI đang là xu hướng được nhiều người, ở mọi lứa tuổi theo dõi hiện nay. Nội dung phim thường lặp lại các khuôn mẫu về tổng tài, tình yêu, ngoại hình, tiền bạc và từ khốn khó đi đến thành công. Đáng lưu ý, những câu chuyện, nội dung ở phim thường phi thực tế, vì thế sẽ ảnh hưởng đến tâm lý, tư tưởng của người xem.
Bác sĩ Hồng Thu lấy ví dụ, khi xem được câu chuyện và nhân vật trong phim đẹp trai, giàu có và quyền lực. Hay những cô gái xinh đẹp, hấp dẫn và dễ đổi đời chỉ sau lần vô tình gặp mặt. Điều này sẽ khiến người xem so sánh và lấy điều phi thực tế đó để làm mốc tham chiếu, so sánh với cuộc sống thực tế của mình.
Tương tự, việc các nhân vật liên tục "đổi đời" nhờ tiền bạc cũng có thể tạo nên một thế giới trong đó giàu có, địa vị và ngoại hình được đặt ở vị trí trung tâm của thành công. Khi tiếp xúc lặp đi lặp lại với những hình mẫu này, người xem có thể hình thành kỳ vọng ngày càng xa với những gì đời sống thực tế vốn có.
Theo bà Thu, AI chỉ là một công cụ, điều quan trọng nằm ở cách nội dung được thiết kế và cách người trẻ tiếp cận và sử dụng như thế nào. Các nghiên cứu hiện nay ghi nhận mối liên hệ giữa mức độ sử dụng video ngắn cao với một số vấn đề về chú ý, kiểm soát nhận thức và sức khỏe tâm thần. Tuy nhiên, những kết quả này chưa đủ để kết luận đơn giản rằng video ngắn trực tiếp "làm hỏng não". Hiệp hội Tâm lý học Mỹ (APA) cũng lưu ý tác động của môi trường số còn phụ thuộc vào nội dung, thiết kế nền tảng, đặc điểm mỗi người và bối cảnh sử dụng.
Người trẻ hãy tự quản lý thời gian, tốt nhất nên tránh xa những nội dung phim AI phi thực tế. Ảnh minh họa.
Thạc sĩ tâm lý lâm sàng Hoàng Quốc Lân cho biết, việc dành quá nhiều thời gian cho phim AI có thể dẫn đến sự phụ thuộc về mặt tâm lý, khiến người dùng ngày càng khó kiểm soát hành vi. Điều đáng quan tâm không nằm ở thời lượng cụ thể, mà ở việc thói quen này có bắt đầu ảnh hưởng đến giấc ngủ, công việc, học tập và các mối quan hệ hay không.
Trong đó, việc thức khuya, ngủ ít khiến cơ thể không được nghỉ ngơi đầy đủ, dẫn đến mệt mỏi và giảm khả năng tập trung vào ngày hôm sau. Một ảnh hưởng khác cũng được ông Lân chỉ ra, đó là, tiếp xúc thường xuyên với những nhân vật, hình ảnh đẹp mắt, sự đổi đời nhanh chóng có thể khiến một số người hình thành kỳ vọng thiếu thực tế về ngoại hình, tình yêu, thành công hoặc các mối quan hệ.
Để kiểm soát thói quen, chuyên gia khuyến nghị người dùng không nhất thiết phải cắt bỏ hoàn toàn phim AI, có thể đặt giới hạn thời gian; đưa ứng dụng video khỏi vị trí dễ truy cập; để điện thoại ngoài tầm mắt khi làm việc và xa giường khi đi ngủ. Hoặc có thể tìm một sở thích khác như thể dục, chơi bóng, gặp gỡ bạn bè để giảm thiểu thời gian ở một mình sử dụng điện thoại.
