Khi Cristiano Ronaldo, "lá cờ đầu" cho giấc mơ "hóa rồng" của bóng đá Saudi Arabia, quyết định đình công để phản đối chính những người đã "trải thảm đỏ" mời anh về, đó không còn là câu chuyện hờn dỗi của một siêu sao.
Đó là tiếng chuông cảnh báo cho một mô hình quản trị đã xuất hiện những lỗ hổng. Liệu Saudi Pro League (SPL) có đang đi vào vết xe đổ của Chinese Super League (CSL), nơi mà "bong bóng" tham vọng sớm tan vỡ sau những sai lầm từ thượng tầng.
Bài học từ sự sụp đổ của Trung Quốc
Cách đây chưa đầy một thập kỷ, bóng đá thế giới từng chứng kiến một cuộc "di cư" ồ ạt về phương Đông. Chinese Super League (CSL) khi ấy, cũng giống như Saudi Pro League bây giờ, làm rúng động thị trường chuyển nhượng bằng những con số không tưởng. Oscar, Hulk, Carlos Tevez, Axel Witsel,... lần lượt bỏ lại châu Âu để chạy theo tiếng gọi của đồng Nhân dân tệ.
Nhưng rồi, "bong bóng" CSL vỡ tan tành nhanh như cách nó được thổi phồng. Đội bóng vô địch Jiangsu Suning giải thể chỉ vài tháng sau khi đăng quang. Các ngôi sao tháo chạy, để lại một loạt sân vận động hoang vắng và những khoản nợ khổng lồ.
Nguyên nhân sụp đổ của CSL nằm ở tài chính. Các CLB Trung Quốc sống dựa hoàn toàn vào "bầu sữa" của các tập đoàn bất động sản, tiêu biểu như Evergrande. Khi chính sách vĩ mô thay đổi và kinh tế suy thoái, dòng tiền bị cắt đứt, giải đấu cũng chết yểu.
Tuy nhiên, câu chuyện của Saudi Pro League hiện tại mang một sắc thái nguy hiểm khác. Người Saudi không thiếu tiền. Quỹ đầu tư công (PIF) với tài sản hơn 700 tỷ USD đảm bảo cho SPL một sự an toàn về mặt tài chính trong ngắn hạn. Nhưng cái chết của SPL, nếu xảy ra sẽ không đến từ việc "hết tiền", mà đến từ Khủng hoảng niềm tin và Quản trị.
Khi Cristiano Ronaldo, biểu tượng lớn nhất, "Poster Boy" của cả dự án công khai đình công, anh đang phơi bày một sự thật trần trụi, SPL không phải là một giải đấu thể thao chuyên nghiệp đúng nghĩa, mà là một sân khấu được dàn dựng vụng về, nơi giới chủ đang gặp phải vướng mắc trong khâu quản lý.
Phản ứng của Cristiano Ronaldo
Hãy nhớ lại ngày Ronaldo đặt chân đến Riyadh. Anh tuyên bố: "Saudi Pro League sẽ lọt vào Top 5 giải đấu hàng đầu thế giới". Phát ngôn ấy không chỉ là xã giao, nó là tấm "giấy thông hành" để PIF thuyết phục những Karim Benzema, Sadio Mane, Riyad Mahrez,... đến đây. Ronaldo là người bảo chứng cho tính nghiêm túc của dự án này.
Nhưng hiện tại, chính Ronaldo đang đình công. Hành động của CR7 mang hàm ý khủng khiếp hơn nhiều so với nguy cơ mất điểm của Al Nassr ở các trận đấu quốc nội, khi chính người từng kêu gọi những ngôi sao hàng đầu đến với Saudi Pro League, giờ đây lại đang bất mãn với Ban tổ chức.
Ronaldo bất mãn vì điều gì? Vì Al Nassr bị đối xử bất công. Trong khi kình địch Al Hilal được PIF "bơm" thêm Karim Benzema để gia tăng sức mạnh vốn đã vượt trội thì Al Nassr của Ronaldo lại "án binh bất động" trên thị trường chuyển nhượng.
Sự việc càng trở nên bi hài khi Benzema nhắn tin "trêu ngươi" Ronaldo về việc được tăng lương và nắm chắc chức vô địch. Điều này chạm vào "tử huyệt" của CR7, lòng tự tôn và khát khao chiến thắng.
Ronaldo nhận ra rằng, trong mô hình "1 ông chủ sở hữu 4 đội bóng", sự cạnh tranh chỉ là ảo ảnh. Bức tranh toàn cảnh như chỉ ra rằng PIF đã "quy hoạch" Al Hilal là đội bóng chuyên môn số 1 tại Saudi Pro League, còn Al Nassr của Ronaldo chỉ đóng vai trò là "cỗ máy truyền thông" để bán áo đấu và thu hút sự chú ý. Ronaldo không chấp nhận ngồi yên trong kịch bản này.
Hệ lụy tiềm tàng với Saudi Pro League
Nguy cơ lớn nhất mà Saudi Pro League đối mặt không chỉ là việc Ronaldo rời đi, mà là cách anh có thể chia tay giải đấu. Nếu Ronaldo tạm biệt Al Nassr trong êm đẹp sau khi hết hợp đồng, đó là quy luật tự nhiên. Nhưng nếu anh rời đi bằng một cuộc đình công, một vụ kiện tụng, hay một cuộc phỏng vấn "bóc phốt" chấn động như đã từng làm với Manchester United, hệ lụy sẽ là khôn lường.
Những tên tuổi khác ở SPL sẽ nghĩ gì? Họ đến đây vì tiền nhưng cũng vì tin rằng đây là một môi trường bóng đá đang phát triển. Nếu thấy Ronaldo, người có quyền lực nhất công khai phản đối vì bị đối xử bất công, niềm tin có thể sẽ sụp đổ.
Các ngôi sao lớn đang được các đội bóng SPL nhắm đến như Mohamed Salah hay Bruno Fernandes sẽ nhìn vào câu chuyện của Ronaldo và Benzema để cân nhắc. Không ai muốn đến một nơi mà sự nghiệp của họ bị định đoạt bởi những toan tính từ PIF thay vì nỗ lực trên sân cỏ.
Thêm vào đó, khán giả quốc tế xem SPL vì Ronaldo. Nếu CR7 quay lưng và tố cáo giải đấu thiếu chuyên nghiệp, hàng triệu người hâm mộ có thể ngưng theo dõi và ảnh hưởng đến bản quyền truyền hình là không thể đong đếm.
"Văn hóa bóng đá" có tồn tại ở Saudi Pro League?
Vấn đề cốt lõi trong câu chuyện này nằm ở sự thiếu hụt trầm trọng của "Văn hóa bóng đá" tại Saudi Arabia. Ở châu Âu, dù Man City hay PSG có giàu đến đâu, họ vẫn phải tuân thủ Luật công bằng tài chính theo một mức độ nào đó và vận hành độc lập.
Tại Saudi Arabia, việc PIF sở hữu cả Al Nassr, Al Hilal, Al Ittihad cùng Al Ahli tạo ra một nghịch lý, vấn đề cạnh tranh công bằng khi tiền của 4 đội đều lấy từ một túi và việc CLB nào được mua ai do một nhóm người quyết định.
Việc điều chuyển Benzema từ Al Ittihad sang Al Hilal, trong khi phớt lờ nhu cầu của Al Nassr, cho thấy giải đấu này đang được vận hành như một tập đoàn kinh tế tập trung hơn là một giải thể thao chuyên nghiệp. Nếu như giải CSL ở Trung Quốc sụp đổ vì thiếu tiền thì Saudi Arabia có nguy cơ tan vỡ vì thừa sức mạnh tài chính nhưng thiếu sự minh bạch và công bằng.
Ngã ba đường của Saudi Pro League
Tuyên bố cứng rắn mới đây của Ban tổ chức giải đấu: "Không một cá nhân nào được lớn hơn CLB" là một nỗ lực để vớt vát lại uy quyền. Dù sao, Saudi Pro League cũng đang đứng trước những lựa chọn định mệnh.
Đó có thể là cuộc cải tổ toàn diện, xóa bỏ cơ chế sở hữu chéo, tư nhân hóa thực sự các CLB để tạo ra sự cạnh tranh sòng phẳng, chấp nhận mất lòng các ngôi sao trong ngắn hạn để xây dựng nền móng dài hạn.
Kịch bản tệ hơn, vết xe đổ Trung Quốc có thể diễn ra nếu các ông chủ tiếp tục dùng tiền để lấp liếm mâu thuẫn, biến giải đấu thành "trại dưỡng già" đúng nghĩa, nơi các ngôi sao đang sung sức không còn muốn đến cống hiến.
Ronaldo, với cái tôi khổng lồ và ám ảnh về sự hoàn hảo, đã trở thành "người thổi còi" báo động cho cả hệ thống. Ở tuổi 41, anh không còn thời gian để chờ đợi sự thay đổi. Cuộc đình công này có thể là dấu chấm hết cho mối lương duyên giữa CR7 với Trung Đông nhưng nó cũng là bài học đắt giá để người Saudi nhìn lại và suy ngẫm.
Bạn đọc quan tâm đến Cristiano Ronaldo, huyền thoại bóng đá vĩ đại của Bồ Đào Nha, có thể tham khảo thêm bài viết Chân dung Cristiano Ronaldo: Hành trình vĩ đại của nhà viễn chinh chống lại thời gian.
