Dúi, còn được gọi là chuột nứa, chuột tre hay chuột lách, là một loài động vật gặm nhấm hoang dã thuộc họ Rhizomyidae, có nguồn gốc từ các khu vực rừng tự nhiên, rừng tre nứa và vùng trung du miền núi. Ngoại hình của loài động vật này khá đặc trưng: thân hình tròn trịa, cổ gần như không rõ, chân ngắn và đuôi rất ngắn. Điểm nổi bật nhất là cặp răng cửa lớn, phát triển mạnh, giúp chúng dễ dàng gặm nhấm tre, nứa và các loại thực vật cứng.
Từ động vật hoang dã, dúi đã trở thành vật nuôi của nhà nông
Về tập tính, dúi ưa bóng tối và môi trường yên tĩnh, mát mẻ, tính cách hiền lành, không hiếu chiến. Chúng thường đào hang sâu dưới đất để sinh sống, ban ngày ngủ trong hang và chỉ ra ngoài kiếm ăn vào ban đêm. Thức ăn của dúi chủ yếu có sẵn trong tự nhiên như: tre bánh tẻ, chít (bông lau), mía, các loại thực ăn tinh bột như ngô, khoai, sắn, đặc biệt là chuối.
Tuổi thọ của dúi dao động 5 - 7 năm. Thời gian để dúi từ lúc sinh đến lúc đẻ là 32 tuần (8 tháng). Một năm dúi đẻ từ 2 - 4 lứa; mỗi lứa từ 2 - 6 con. Ngoài khả năng thích nghi tốt với môi trường tự nhiên, dúi còn có sức đề kháng khá cao, ít dịch bệnh, phù hợp với mô hình chăn nuôi bán hoang dã tại nhiều địa phương hiện nay.
Hiện nay, dúi được xếp vào loại đặc sản, thịt ngon, mát, giàu đạm. Giá bán các loại dúi trên thị trường hiện nay tương đối cao: Dúi mốc đại thương phẩm khoảng 700.000 đến 750.000 đồng/kg. Dúi má đào thương phẩm khoảng 900.000 đến 1.000.000 đồng/kg. Dúi giống khoảng 1 đến 4 triệu đồng/cặp, tùy loại và kích cỡ.
Nuôi dúi nhàn tênh, lại cho hiệu quả kinh tế cao
Trước nhu cầu của thị trường, mô hình nuôi con vật "hiền như cục đất" lại mê ăn chuối này đang được bà con nông dân trên cả nước phát triển, đem lại hiệu quả kinh tế cao.
Có kinh nghiệm nuôi dúi hơn 20 năm, một một lão nông ở TP Cần Thơ hiện đang sở hữu trang trại nuôi dúi tiềm năng, cung cấp con giống và con thương phẩm từ Bắc tới Nam, đem về thu nhập từ 5 - 6 tỷ đồng mỗi năm.
Bắt đầu từ năm 2003, khi thấy hiệu quả kinh tế cao từ mô hình nuôi dúi, ông đã bắt đầu tìm hiểu rồi quyết định chuyển hướng sang nghề chăn nuôi loài vật hoang dã này. Sau khi trải qua 20 năm kiên trì học hỏi, tích luỹ kinh nghiệm, đến nay lão nông này đã là chủ chuỗi trang trại chăn nuôi đặc sản núi rừng tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước.
Theo ông, việc chăn nuôi ở khu vực miền Tây khá thuận lợi, từ khí hậu cho đến nguồn thức ăn. Để trang trại ngày càng phát triển ông tận dụng chuồng trại sẵn có kết hợp làm chuồng quây lưới để nuôi. Giống dúi được lão nông chọn nuôi là dúi má đào Thái và dúi mốc, riêng loài này là không cần phải cho ăn thêm buổi tối, ít công chăm sóc, thức ăn rẻ lại cho hiệu quả cao, thu nhập ổn định.
Nhiều hộ nông dân áp dụng mô hình nuôi dúi để làm giàu
Từ bàn tay, khối óc, sự nhạy bén và sáng tạo, một anh nông dân tại tỉnh Đồng Tháp đã khởi nghiệp thành công với các mô hình nuôi con dúi, làm giàu cho gia đình và đóng góp xây dựng quê hương. Hiện tại, anh nông dân 32 tuổi này là chủ của nhiều trại nuôi con dúi và gà đen thương phẩm, với nguồn thu nhập cả tỉ đồng/năm.
Năm 2022, thấy mô hình nuôi con dúi có triển vọng, anh xây chuồng trại và nuôi 20 con dúi bố mẹ. Lúc đầu, do chưa có kinh nghiệm nên hiệu quả không cao, đàn dúi không còn nhiều. Sau đó, anh tiếp tục học hỏi kinh nghiệm, kỹ thuật từ các hộ nuôi trước, tham khảo tài liệu qua sách báo và mua 50 con giống để nuôi.
Từ đó đến nay, đàn dúi sinh sản của anh phát triển đều đặn và đã nhân lên đến 300 con với 2 trại nuôi. Dúi anh nuôi là loại dúi mốc, có trọng lượng tối đa từ 2 - 3kg, sau 8 tháng nuôi sẽ sinh sản, mỗi lần sinh từ 1 - 4 con; mỗi năm đẻ từ 3 - 4 lứa. Thời điểm này, anh bán con giống với giá 1,8 triệu đồng/cặp đối với dúi có trọng lượng từ 0.5-0.8kg/con, gần 3 triệu đồng/cặp đối với dúi hậu bị từ 1,2-1,5kg, riêng dúi thịt giá 750.000 đồng/kg.
Dúi dễ nuôi, dễ chăm, cho hiệu quả kinh tế ổn định
Giữa vùng quê sông nước Cà Mau - nơi người dân chủ yếu gắn bó với đồng ruộng và chăn nuôi truyền thống, có một anh nông dân dám nghĩ, dám làm, tìm cho mình lối đi riêng. Với tinh thần đổi mới và kiên trì theo đuổi mô hình nuôi dúi, anh đã ghi dấu ấn đặc biệt trong bức tranh nông nghiệp của địa phương.
Bắt đầu từ năm 2022, chỉ với 21 con dúi giống, anh bắt tay vào hành trình đầy thử thách. Sau gần 2 năm, đàn dúi của ông đã phát triển lên hơn 100 con. Anh nuôi theo quy trình đã đúc kết, chu kỳ sinh sản - tách con - dưỡng sức rồi lại tiếp tục ghép đôi được lặp lại đều đặn quanh năm, rất hiệu quả mà ít tốn công.
Không chỉ nuôi để bán thịt, anh còn phát triển dúi giống, cung cấp cho người dân có nhu cầu nuôi. Giá bán dúi thịt dao động từ 650.000–700.000 đồng/kg; dúi giống loại nhỏ khoảng 1,5 triệu đồng/con; dúi cái đã ghép giống có thai lên đến 4,5 triệu đồng/cặp, cho thu nhập hàng tỷ đồng mỗi năm. Đặc biệt,anh còn hỗ trợ kỹ thuật, ghép giống giúp bà con để đảm bảo tỷ lệ sinh sản cao, tăng hiệu quả chăn nuôi.
