Nước đun sôi để nguội tưởng như có thể uống bất cứ lúc nào. Nhưng sau khi nguội, nước vẫn có nguy cơ bị tái nhiễm vi sinh vật nếu bảo quản không đúng cách.
Nước đun sôi để nguội nên dùng trong bao lâu?
Không có một mốc thời gian duy nhất áp dụng cho mọi trường hợp, bởi độ an toàn còn phụ thuộc vào cách đựng, nhiệt độ môi trường và việc nước có bị tiếp xúc với nguồn nhiễm bẩn hay không. Tuy nhiên, nguyên tắc an toàn là nước sau khi đun sôi nên được làm nguội trong dụng cụ sạch, có nắp và sử dụng càng sớm càng tốt.
Nếu để ở nhiệt độ phòng, đặc biệt trong thời tiết nóng ẩm, không nên coi nước đã đun sôi là loại nước có thể bảo quản vô thời hạn. Với nước dùng để uống hằng ngày, tốt nhất nên dùng trong ngày thay vì để nhiều ngày trên bàn, trong ấm hoặc bình không được vệ sinh thường xuyên.
Khi cần bảo quản lâu hơn, nên cho nước vào bình sạch, kín và đặt trong tủ lạnh. Dù vậy, nước bảo quản lạnh cũng cần được sử dụng sớm và bình chứa phải được vệ sinh định kỳ. Quan trọng nhất không phải chỉ là “nước đã đun sôi”, mà là cả quá trình từ lúc nước nguội cho đến khi được uống.
Vì sao nước đã đun sôi vẫn có thể nhiễm khuẩn?
Đun sôi có tác dụng tiêu diệt phần lớn vi sinh vật gây bệnh có trong nước, nhưng không tạo ra một môi trường vô trùng vĩnh viễn. Khi nước nguội, nó có thể tiếp xúc trở lại với không khí, bụi, tay người, miệng chai, nắp bình hoặc dụng cụ rót nước.
Đặc biệt, nếu dùng chung một bình nước và thường xuyên mở nắp, đưa cốc hoặc vật dụng chưa sạch tiếp xúc với nước, nguy cơ tái nhiễm sẽ tăng. Nhiệt độ môi trường càng cao, điều kiện cho một số vi sinh vật phát triển càng thuận lợi.
Đó cũng là lý do quan niệm “đã đun sôi thì để bao lâu cũng được” không chính xác. Bản thân việc đun sôi chỉ là một bước xử lý nước. Sau đó, nước phải được chứa trong dụng cụ sạch, đậy kín và tránh những nguồn có thể gây nhiễm bẩn.
Bình đựng quan trọng không kém chất lượng nước
Một chai hoặc bình chứa lâu ngày có thể trở thành điểm đáng lo hơn cả phần nước bên trong. Cặn nước, màng bám và các chất hữu cơ tích tụ ở thành bình, nắp hoặc vòi rót nếu không được làm sạch có thể tạo điều kiện cho vi sinh vật phát triển.
Bình đựng nước uống nên được rửa sạch thường xuyên, đặc biệt là phần nắp, gioăng cao su, vòi và những khe nhỏ khó quan sát. Sau khi rửa, nên để bình khô hoàn toàn trước khi tiếp tục sử dụng nếu điều kiện cho phép.
Không nên rót thêm nước mới vào một bình vẫn còn nước cũ chỉ để “uống cho hết”. Cách làm này khiến nước mới liên tục trộn với phần nước đã được bảo quản trước đó. Tốt hơn là dùng hết, đổ bỏ phần còn thừa, rửa bình rồi mới đựng mẻ nước mới.
Những dấu hiệu cho thấy nước nên bỏ
Nước không phải lúc nào cũng biểu hiện rõ bằng mùi hoặc màu khi đã bị nhiễm vi sinh vật. Vì vậy, không nên chỉ dựa vào cảm quan để kết luận rằng nước vẫn an toàn. Nước nhìn trong, không có mùi lạ vẫn có thể không phù hợp để uống nếu đã được bảo quản trong điều kiện không đảm bảo.
Tuy nhiên, nếu nước xuất hiện mùi bất thường, vị lạ, vẩn đục, có cặn hoặc bất kỳ thay đổi rõ rệt nào so với ban đầu, nên bỏ ngay thay vì tiếp tục sử dụng. Bình chứa có dấu hiệu nhớt, mốc hoặc có màng bám cũng cần được vệ sinh kỹ trước khi dùng lại.
Đặc biệt, nếu không nhớ nước đã được đun từ khi nào hoặc không chắc bình đã được vệ sinh ra sao, lựa chọn an toàn hơn là bỏ phần nước đó và đun một mẻ mới. Chi phí của một ấm nước mới nhỏ hơn nhiều so với rủi ro từ việc sử dụng nước đã bảo quản không đúng cách.
Cách bảo quản nước đun sôi để nguội an toàn hơn
Sau khi đun, nên để nước nguội trong dụng cụ sạch và có nắp. Tránh để miệng bình mở trong thời gian dài hoặc đặt bình ở nơi có bụi, ánh nắng trực tiếp và nguồn nhiệt. Khi nước đã nguội, có thể chuyển sang bình kín sạch để sử dụng.
Nếu bảo quản trong tủ lạnh, nên dùng chai hoặc bình chuyên dùng cho thực phẩm, có nắp kín. Không nên để nước cạnh thực phẩm sống hoặc những món có mùi mạnh nếu bình không kín. Nước uống cũng nên được rót ra cốc thay vì uống trực tiếp từ miệng chai để hạn chế đưa vi khuẩn từ miệng trở lại bình.
Nguyên tắc dễ nhớ là: đun sôi kỹ, chứa sạch, đậy kín và dùng sớm. Với điều kiện sinh hoạt thông thường, nên ưu tiên nước đun trong ngày; nếu cần giữ lâu hơn, hãy bảo quản lạnh và chú trọng vệ sinh bình chứa. Đừng vì nước từng được đun sôi mà bỏ qua bước bảo quản sau đó.
