Một người có thể nói những lời rất khéo léo để tạo thiện cảm, nhưng khi ngồi vào mâm cơm, cách họ gắp thức ăn, nhường nhịn, ăn nhanh hay chậm, giữ ý tứ hay vô tư quá mức… đôi khi lại vô tình cho thấy một phần tính nết bên trong.
Tất nhiên, không thể chỉ nhìn một bữa ăn mà kết luận hoàn toàn về một con người. Điều người xưa muốn nhắc đến sâu xa hơn chính là: muốn hiểu một người, hãy quan sát họ trong những hành động tự nhiên nhất.
Nhìn nết ăn biết tính cách nghĩa là gì?
“Nết ăn” không đơn thuần là cách ăn nhanh hay chậm, ăn nhiều hay ít. Đó là tổng thể những biểu hiện của một người trên mâm cơm: thái độ với thức ăn, với người cùng ăn và với những phép tắc chung.
Ngày trước, bữa cơm gia đình và những bữa ăn chung có ý nghĩa rất lớn. Một mâm cơm có thể có nhiều thế hệ cùng ngồi, vì vậy cách ăn uống cũng được xem là một phần của gia giáo.
Người biết gắp phần vừa phải, không tranh món ngon, biết nhường người lớn tuổi và trẻ nhỏ thường được đánh giá là người có ý thức, biết trước biết sau.
Ngược lại, người chỉ chăm chăm chọn phần ngon cho mình, ăn uống thiếu ý tứ hoặc khiến người khác khó chịu dễ bị nhìn nhận là thiếu sự quan tâm và chưa biết giữ chừng mực.
Vì thế, “nhìn nết ăn biết tính cách” thực chất là cách người xưa dùng một hành vi đời thường để quan sát cách một người đối xử với người khác.
Ăn uống vội vàng có nói lên người nóng tính?
Người ăn rất nhanh thường dễ tạo cảm giác là người vội vàng, thiếu kiên nhẫn hoặc luôn muốn hoàn thành mọi việc thật nhanh.
Tuy nhiên, đây chỉ nên được xem là một dấu hiệu để quan sát chứ không phải kết luận về tính cách. Có người ăn nhanh vì thói quen từ nhỏ, vì công việc hoặc đơn giản vì đang đói.
Điều đáng chú ý hơn là khi một người luôn hấp tấp trong nhiều tình huống: nói chuyện nhanh, quyết định vội, dễ mất kiên nhẫn và khó chờ đợi người khác. Khi những biểu hiện ấy xuất hiện cùng nhau, chúng mới phần nào cho thấy một tính cách thiên về sự nóng vội.
Ăn chậm, từ tốn thường được nhìn nhận thế nào?
Người ăn chậm, nhai kỹ, ít gây tiếng động và giữ được sự điềm đạm trên bàn ăn thường tạo cảm giác là người cẩn thận, biết quan sát và có khả năng kiểm soát bản thân.
Người xưa đặc biệt coi trọng sự từ tốn. Không phải vì ăn chậm luôn tốt hơn ăn nhanh, mà bởi họ xem việc giữ được chừng mực trong những chuyện nhỏ là nền tảng của cách ứng xử trong những chuyện lớn.
Một người biết dừng đúng lúc, không hấp tấp và không để ham muốn nhất thời chi phối thường dễ tạo được sự tin cậy.
Cách gắp thức ăn cũng có thể nói lên nhiều điều
Một trong những điều người xưa quan sát rất kỹ trên mâm cơm là cách một người gắp thức ăn.
Người biết nhìn trước nhìn sau, gắp vừa đủ và để ý xem người khác đã có phần hay chưa thường được xem là người biết nghĩ cho tập thể.
Đặc biệt, khi gặp món mình thích, nếu vẫn biết nhường phần ngon cho người khác thì đó được coi là biểu hiện của sự rộng rãi và có giáo dưỡng.
Ngược lại, nếu vừa ngồi vào mâm đã chọn món ngon nhất cho mình, gắp liên tục mà không để ý đến người xung quanh, hành động ấy dễ khiến người khác cảm nhận sự ích kỷ.
Một miếng thức ăn không thể nói hết về một con người, nhưng cách một người đối xử với phần ăn của mình và quyền lợi của người khác lại có thể cho thấy họ có biết nhường nhịn hay không.
Người chỉ ăn món mình thích thì sao?
Có người trên mâm cơm chỉ chọn đúng món mình thích, món không thích thì bỏ qua hoàn toàn.
Nếu chỉ vì khẩu vị hoặc vấn đề sức khỏe, điều đó hoàn toàn bình thường. Nhưng trong quan niệm của người xưa, nếu một người luôn chỉ quan tâm đến sở thích của mình, không bao giờ để ý đến nhu cầu của người khác, đó mới là điều đáng suy ngẫm.
Bởi vậy, “nết ăn” không nằm ở việc thích ăn món gì mà nằm ở thái độ khi sở thích cá nhân gặp lợi ích chung.
Người biết giữ ý tứ thường được coi trọng
Ngày trước, người lớn thường dạy trẻ nhỏ không vừa ăn vừa nói, không gây tiếng động lớn, không nhai nhồm nhoàm, không tự tiện lấy món ở xa và đặc biệt không làm người khác mất ngon.
Những quy tắc ấy ngày nay có thể không còn được áp dụng cứng nhắc như trước, nhưng tinh thần phía sau vẫn còn nguyên giá trị.
Đó là biết tôn trọng không gian chung.
Một người có thể rất tài giỏi, giàu có hoặc nói chuyện khéo léo, nhưng nếu trong những sinh hoạt nhỏ họ luôn khiến người khác khó chịu thì sự khéo léo ấy cũng khó tạo được thiện cảm lâu dài.
Người xưa nhìn nết ăn để dạy cách làm người
Điều sâu sắc nhất của câu “nhìn nết ăn biết tính cách” không phải là dạy con người phán xét người khác qua một bữa cơm.
Ngược lại, đó là lời nhắc mỗi người hãy tự nhìn lại mình.
Bởi tính cách không chỉ thể hiện khi đứng trước những chuyện lớn. Nó xuất hiện trong cách ta xếp hàng, cách ta nói chuyện với người phục vụ, cách ta nhường đường, cách ta chia phần và cả cách ta ngồi bên một mâm cơm.
Những hành động nhỏ lặp đi lặp lại sẽ dần tạo thành “nết”. Và chính cái “nết” ấy mới là thứ người khác cảm nhận rõ nhất về một con người.
*Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo chiêm nghiệm
