Nhà nào cũng có chiếc đĩa sứ cô tiên: Vậy tiên nữ trên đĩa là ai?

Chiếc đĩa cô tiên là một trong những vật dụng quen thuộc, là ký ức tuổi thơ của nhiều người. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết nhân vật tiên nữ in trên đĩa là ai.

Hầu như trong gia đình ai cũng từng có ít nhất một chiếc đĩa sứ có hình ảnh cô tiên bê đĩa đào. Hình ảnh cô tiên này rất quan thuộc nhưng không không phải ai cũng biết danh tính của nhân vật này. Trên thực tế, sau vị tiên nữ này là cả một câu chuyện dài.

Nhiều người cho rằng tiên nữ trên đĩa là Hằng Nga. Tuy nhiên, đáp án không phải như vậy.

Cô tiên trên đĩa thực chất là Ma Cô tiên nữ, một nhân vật đại diện cho tuổi thọ. Theo truyền thuyết của Trung Hoa, vị tiên này liên quan đến câu nói quen thuộc "thương hải tang điền" (hay bãi bể nương dâu) thường được sử dụng nhiều trong thơ văn.

Thần tiên truyện của Cát Hồng có ghi chép về chuyện của Ma Cô tiên nữ.

Cô tiên được vẽ trên trên bát đĩa thực chất là Ma Cô tiên nữ,
Cô tiên được vẽ trên trên bát đĩa thực chất là Ma Cô tiên nữ,

Vào thời Đông Hán, một người tên là Tế Thái dốc lòng tu tập và đắc đạo thành tiền. Khi chưa phi thăng, vào một ngày nọ, Tế Thái đón tiếp một tiên nhân có tên là là Vương Phương Bình. Đi cùng tiên nhân này còn có một tiên nữ, gọi là Ma Cô. Ba người gặp gỡ và đắc đạo.

Trong lúc trò chuyện, Ma Cô nói với Vương Phương Bình: "Từ lần gặp trước đến nay, ta đã ba lần thấy biển Đông hóa thành ruộng dâu".

Để biển cả bồi lấp thành đất đai canh tác, trồng được đâu tằm phải mất trăm năm đến vạn nam. Để nương dâu bị nhấn chìm xuống biển lại mất thêm trăm năm, vạn năm nữ. Thế nhưng một tiên nữ có dung mạo chỉ 18-19 tuổi có thể cảnh này biến hóa 3 lần. Điều đó cho thấy Ma Cô tiên nữ đã sống được rất lâu.

Người đời dựa vào tích truyện này để suy tụng Ma Cô tiên nữ thành thọ tiên, liên quan đến tuổi thọ. Trong khi đó, câu nói "bãi bể nương dâu" hay "thương hải tang điền" thường được dùng để chỉ một khoảng thời gian dài, các sự vật đã trải qua nhiều biến cố, có sự biến đổi. Câu nói này xuất hiện khá nhiều trong văn thơ.

Người Trung Hoa quan niệm ngày 3/3 hàng năm là thời điểm Ma Cô tiên nữ dâng lễ mừng thọ Tây Vương Mẫu. Từ đời nhà thanh, người ta bắt đầu vẽ hình Ma Cô bê đĩa đào lên các đồ vật bằng sứ. Bức vẽ này có tên là "Ma Cô hiến thọ đồ" (tức là tranh Ma Cô chúc thọ). Trong tranh Ma Cô tiên nữ được phác họa với dáng vẻ duyên dáng, yểu điệu trong trang phục lỗng lẫy, rực rỡ, chân cưỡi mây, dắt chim hạc (hoặc cưỡi trên lưng con nai), tay bê đĩa đào tiên hoặc rượu chúc thọ.

Theo ghi chép của sử sách, thời Khang Hy nhà Thanh là thời điểm đầu tiên bức "Ma Cô hiến thọ đồ" được sử dụng để trang trí. Về sau, hình ảnh này được sử dụng nhiều hơn để làm họa tiết trang trí cho đồ sú, đặc biệt là trên chén đĩa, trên ấm. Ngoài hình ảnh, người ta còn viết thêm dòng chữ 麻姑献寿 (có nghĩa là Ma Cô hiến thọ).