Nhiều bà mẹ cảm thấy việc chăm sóc con rất vất vả, bởi luôn muốn làm mọi thứ thật tốt cho con. Từ chuyện ăn uống, mặc quần áo đến chuẩn bị ba lô đi học, mẹ đều tự tay lo liệu. Khi con muốn giúp đỡ, mẹ ngăn cản vì sợ con làm không tốt hoặc gây thêm rắc rối.
Dù xuất phát từ tình yêu thương, cách chăm sóc này lâu dần khiến trẻ hình thành suy nghĩ: "Mẹ sẽ lo liệu mọi thứ". Trẻ không cần tự ăn vì đã có mẹ đút, không cần chuẩn bị đồ dùng vì mẹ đã làm sẵn, cũng không biết phải giải quyết thế nào khi gặp khó khăn vì luôn có người đứng ra giúp đỡ.
Khi mẹ làm thay quá nhiều, những kỹ năng đáng lẽ trẻ cần tự rèn luyện lại không có cơ hội phát triển. Kết quả là trẻ dễ phụ thuộc vào người khác và thiếu tự tin khi phải tự mình xử lý vấn đề.
Vậy nếu mẹ bớt chu toàn, thậm chí đôi khi tỏ ra "vụng về" thì sao? Khi không còn được mẹ làm thay mọi việc, trẻ sẽ có cơ hội tự trải nghiệm, học cách giải quyết vấn đề và dần hình thành tinh thần trách nhiệm.
Không đứa trẻ nào sinh ra đã độc lập và có trách nhiệm. Những năng lực ấy cần được hình thành thông qua quá trình tự làm, tự trải nghiệm và học hỏi từ những việc nhỏ nhất.
Trên thực tế, từ khoảng 2-3 tuổi, trẻ đã bắt đầu thích bắt chước và muốn tham gia vào các hoạt động của người lớn.
Khi được trao cơ hội thực hành, trẻ học thêm kỹ năng, cảm nhận được giá trị của bản thân, từ đó hình thành sự tự tin và tinh thần trách nhiệm.
Điều cần hiểu rõ là, "mẹ vụng về" không có nghĩa bỏ mặc hay ngừng chăm sóc con. Đó là cách mẹ chủ động lùi lại một bước, kiên nhẫn chờ đợi và trao cho con cơ hội tự làm những việc phù hợp với khả năng. Vậy mẹ nên bắt đầu từ đâu? Dưới đây là 3 cách đơn giản để giúp con dần trở nên độc lập và có năng lực hơn.
Học cách giả vờ ngốc nghếch
Ví dụ, khi con cầm một món đồ thủ công chạy đến hỏi mẹ: “Làm thế nào để làm được việc này?”, mẹ đừng vội làm thay hay hướng dẫn ngay. Thay vào đó, hãy kiên nhẫn dừng lại và hỏi: “Theo con, chúng ta nên làm thế nào?”
Câu hỏi này không phải để mặc con tự xoay xở hay khiến mọi việc trở nên khó khăn hơn, mà là trao cho con cơ hội chủ động suy nghĩ và tìm cách giải quyết vấn đề.
Khi được khuyến khích tự tìm câu trả lời, trẻ sẽ dần hình thành thói quen suy nghĩ độc lập, thử nghiệm những cách khác nhau và tự tin hơn khi đối mặt với khó khăn, thay vì luôn chờ đợi người khác giúp đỡ.
Học cách làm mẹ "lười biếng"
Nếu con đã có thể tự làm một việc, mẹ hãy để con tự thử sức. Từ mặc quần áo, dọn đồ chơi, cất bát đĩa đến lau bàn, dù trẻ chưa thành thạo, mẹ cũng không cần vội vàng làm thay.
Quần áo con mặc còn lệch, tay áo chưa ngay ngắn hay mặt bàn vẫn còn vài vết thức ăn sau khi lau, những điều đó không quá quan trọng. Điều quan trọng hơn là trẻ có cơ hội tự thực hành và từng bước thành thạo những kỹ năng cần thiết.
Thay vì làm thay con trong vài phút, mẹ hãy kiên nhẫn chờ thêm để con tự hoàn thành công việc. Bởi những thói quen và năng lực tự lập đều được hình thành từ những việc nhỏ hàng ngày.
Khi biết mẹ sẽ không vội làm thay, trẻ sẽ dần chủ động thử sức mỗi khi gặp một công việc quen thuộc.
Học cách kiên nhẫn chờ đợi
Khi con gặp khó khăn, mẹ đừng vội giải quyết vấn đề thay. Hãy kiên nhẫn chờ đợi, cho trẻ thêm thời gian để tự suy nghĩ, thử nghiệm và tìm ra cách giải quyết phù hợp.
Việc trẻ gặp trở ngại, làm chưa tốt hay mắc lỗi là điều bình thường. Thay vì nhanh chóng đưa ra đáp án, mẹ hãy để con có thêm cơ hội thử sức. Qua mỗi lần thử và sai, trẻ sẽ tích lũy kinh nghiệm, học cách điều chỉnh và dần tìm ra phương pháp hiệu quả hơn. Ngay cả khi kết quả chưa hoàn hảo, quá trình tự suy nghĩ và tìm cách giải quyết vẫn là trải nghiệm quý giá giúp trẻ trưởng thành.
Tuy nhiên, mẹ cũng cần hiểu rằng sự "lười biếng" hay "vụng về" có giới hạn. Những vấn đề liên quan đến an toàn, sức khỏe và các nguyên tắc trong hành vi của trẻ vẫn cần được quan tâm, hướng dẫn và giám sát chặt chẽ.
Với những việc nằm trong khả năng của con và có thể kiểm soát rủi ro, mẹ hãy mạnh dạn lùi lại, trao cho con nhiều cơ hội tự trải nghiệm hơn. Đôi khi, chính việc mẹ không làm thay lại giúp con phát huy những năng lực mà mẹ chưa từng nhận ra.
Trong hành trình nuôi dạy con, điều quan trọng là biết khi nào cần kiên quyết và khi nào nên buông tay. Những nguyên tắc liên quan đến an toàn và hành vi cần được giữ vững, nhưng với những việc con có thể tự làm, mẹ hãy trao cho con quyền chủ động.
