Ngủ đủ 7-8 tiếng nhưng tim vẫn có thể chịu ảnh hưởng vì một thói quen ban đêm
Nhiều người chú ý đến số giờ ngủ nhưng lại bỏ qua một yếu tố tưởng rất nhỏ: phòng ngủ có quá nhiều ánh sáng hay không.
Một nghiên cứu mới được công bố trên European Heart Journal ngày 9/9/2026 đã tìm hiểu mối liên hệ giữa ánh sáng ban đêm, cấu trúc và chức năng của tim cũng như các biến cố tim mạch trong thời gian theo dõi dài hạn.
Kết quả không có nghĩa ánh sáng trong phòng ngủ trực tiếp gây ra suy tim hay đột quỵ. Tuy nhiên, nghiên cứu bổ sung thêm bằng chứng cho thấy môi trường ngủ vào ban đêm có thể là một yếu tố đáng quan tâm đối với sức khỏe tim mạch.
Chỉ một chút ánh sáng cũng được đưa vào nghiên cứu
Các nhà khoa học sử dụng dữ liệu từ UK Biobank, trong đó có hơn 11.000 người trưởng thành chưa mắc bệnh tim mạch khi bắt đầu nghiên cứu.
Trong giai đoạn 2013-2015, những người tham gia đeo thiết bị ở cổ tay trong 7 ngày liên tiếp để ghi nhận mức độ tiếp xúc với ánh sáng và hoạt động thể chất. Sau đó khoảng 3 năm, họ được chụp cộng hưởng từ tim nhằm đánh giá cấu trúc và chức năng của cơ quan này.
Điểm đáng chú ý là nghiên cứu không chỉ quan tâm đến những căn phòng được chiếu sáng rõ. Các nhà nghiên cứu sử dụng mốc trên 3 lux để đánh giá mức tiếp xúc với ánh sáng trong thời gian ban đêm.
Đây không phải mức ánh sáng quá mạnh. Nguồn sáng có thể đến từ nhiều yếu tố quen thuộc như ánh đèn đường lọt qua cửa sổ, đèn hành lang, đèn điện tử hoặc các nguồn sáng nhỏ trong phòng.
Vì vậy, một người không bật đèn phòng ngủ nhưng vẫn có ánh sáng từ bên ngoài hoặc các thiết bị điện tử cũng có thể tiếp xúc với ánh sáng trong thời gian đáng lẽ cơ thể cần nghỉ ngơi.
Ánh sáng ban đêm liên quan đến những thay đổi nào ở tim?
Khi so sánh nhóm có mức tiếp xúc với ánh sáng ban đêm cao nhất với nhóm gần như không tiếp xúc với mức ánh sáng trên 3 lux, các nhà nghiên cứu nhận thấy một số khác biệt về cấu trúc và chức năng tim.
Khối lượng thất trái ở nhóm tiếp xúc nhiều ánh sáng cao hơn khoảng 2,4%, trong khi độ dày thành tim trung bình cao hơn khoảng 1,5%.
Một số chỉ số liên quan đến khả năng co bóp của cơ tim cũng có xu hướng giảm. Những thay đổi khác được ghi nhận ở tâm nhĩ trái và tâm thất phải.
Các nhà nghiên cứu xem đây là những dấu hiệu của tái cấu trúc tim bất lợi và suy giảm chức năng ở mức dưới lâm sàng.
Điều quan trọng là những phát hiện này không đồng nghĩa với việc một người ngủ trong phòng có ánh sáng sẽ ngay lập tức mắc bệnh tim. Đây là những thay đổi được phát hiện qua dữ liệu nghiên cứu và có thể liên quan đến sức khỏe tim mạch về lâu dài.
Nguy cơ một số bệnh tim mạch cũng cao hơn ở nhóm tiếp xúc nhiều ánh sáng
Nghiên cứu tiếp tục theo dõi sức khỏe của những người tham gia trong khoảng 8-10 năm để xem xét các biến cố tim mạch.
Sau khi điều chỉnh một số yếu tố có thể ảnh hưởng đến kết quả, nhóm có mức tiếp xúc ánh sáng ban đêm cao nhất được ghi nhận có nguy cơ suy tim cao hơn khoảng 29%, nhồi máu cơ tim cao hơn 24% và đột quỵ cao hơn 33% so với nhóm có mức tiếp xúc thấp.
Nguy cơ rung nhĩ và tử vong do bệnh tim mạch cũng cao hơn lần lượt khoảng 15% và 26%.
Tuy nhiên, cần đặc biệt lưu ý cách diễn giải những con số này. Đây là mối liên hệ thống kê, không phải bằng chứng cho thấy ánh sáng ban đêm trực tiếp gây ra các bệnh kể trên.
Nghiên cứu quan sát cũng không thể loại bỏ hoàn toàn khả năng tồn tại những yếu tố khác cùng tác động đến sức khỏe tim mạch.
Vì sao ánh sáng vào ban đêm có thể ảnh hưởng đến cơ thể?
Một giả thuyết được quan tâm là tác động của ánh sáng đối với melatonin, hormone tham gia điều hòa chu kỳ ngủ - thức.
Ban đêm, cơ thể cần nhận được tín hiệu rằng môi trường đã tối để chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi. Ánh sáng có thể làm giảm tín hiệu này, từ đó ảnh hưởng đến nhịp sinh học và chất lượng giấc ngủ.
Trong nghiên cứu, thời lượng ngủ ngắn hơn được ước tính có thể giải thích một phần mối liên hệ giữa tiếp xúc ánh sáng ban đêm với một số thay đổi bất lợi ở tim.
Nhưng đây có thể chưa phải cơ chế duy nhất. Rối loạn nhịp sinh học cũng có khả năng liên quan đến hoạt động của hệ thần kinh giao cảm, huyết áp, chức năng mạch máu và quá trình chuyển hóa.
Nói cách khác, ánh sáng ban đêm có thể không chỉ liên quan đến việc ngủ ít hơn mà còn có khả năng tác động đến đồng hồ sinh học của cơ thể.
Làm gì để phòng ngủ tối hơn?
Không cần biến phòng ngủ thành một không gian hoàn toàn tối tuyệt đối. Nhưng nếu có thể, việc hạn chế những nguồn sáng không cần thiết là một thay đổi tương đối đơn giản.
Nếu ánh sáng từ bên ngoài chiếu vào phòng, có thể đóng rèm hoặc sử dụng rèm cản sáng. Những đèn LED nhỏ trên thiết bị điện tử cũng nên được tắt hoặc che lại nếu chúng nằm trong tầm nhìn khi ngủ.
Điện thoại và các thiết bị phát sáng cũng nên được đặt xa giường thay vì để ngay cạnh mặt. Việc hạn chế sử dụng màn hình trước giờ ngủ đồng thời giúp giảm tiếp xúc với ánh sáng vào buổi tối.
Với người cần ánh sáng để đi lại ban đêm, có thể sử dụng nguồn sáng dịu, đặt thấp hoặc chọn loại đèn cảm biến để ánh sáng chỉ bật khi cần thiết.
Bịt mắt ngủ cũng là một lựa chọn đơn giản nếu không thể kiểm soát ánh sáng từ bên ngoài.
Không nên chỉ tập trung vào ánh sáng
Nghiên cứu mới đáng chú ý ở chỗ cho thấy một yếu tố thường bị bỏ qua trong môi trường ngủ có thể liên quan đến sức khỏe tim mạch. Tuy nhiên, nó chưa đủ để kết luận rằng ánh sáng ban đêm là nguyên nhân trực tiếp gây suy tim, đột quỵ hay nhồi máu cơ tim.
Nghiên cứu cũng có một số hạn chế. Việc đo mức tiếp xúc ánh sáng trực tiếp chỉ diễn ra trong 7 ngày, thiết bị không phân tích được thành phần quang phổ nên chưa thể đánh giá riêng tác động của ánh sáng xanh. Ngoài ra, bản chất quan sát của nghiên cứu khiến các nhà khoa học chưa thể xác lập quan hệ nhân quả.
Do đó, thay vì lo lắng chỉ vì trong phòng còn một chút ánh sáng, điều thực tế hơn là cố gắng tạo một môi trường ngủ tối, yên tĩnh và ổn định, đồng thời duy trì những yếu tố quan trọng hơn đối với sức khỏe tim mạch như ngủ đủ, vận động thường xuyên, kiểm soát huyết áp, đường huyết, cholesterol, không hút thuốc và ăn uống cân bằng.
