Ngày đầu tiên đến trường, sân trường mẫu giáo thường ngập tràn tiếng khóc. Có bé ôm chặt lấy chân mẹ, vừa khóc vừa níu kéo: “Mẹ ơi, đừng đi!”. Có bé nắm tay cô giáo nhưng vẫn liên tục ngoái nhìn về phía cửa, mong mẹ sẽ quay lại đón mình ngay.
Hay có bé vẫy tay chào mẹ, đeo chiếc ba lô nhỏ rồi vui vẻ bước vào lớp. Một lúc sau, bé đã có thể tự tìm đồ chơi, chơi cùng các bạn, lấy nước uống hoặc thậm chí giúp cô giáo nhặt những món đồ chơi còn nằm trên sàn.
Thực ra, những đứa trẻ thích nghi nhanh với môi trường mới không nhất thiết là những em bé “dạn dĩ” hay “dễ nuôi” hơn. Phần lớn là vì trước đó, trẻ đã từng được rèn luyện những kỹ năng tự lập nhỏ trong cuộc sống hằng ngày.
Khi trẻ bắt đầu biết tự chăm sóc bản thân, chủ động xử lý những việc vừa sức và không quá phụ thuộc vào người lớn, trẻ thường có thêm sự tự tin khi bước vào một môi trường xa lạ.
Nếu trẻ thường xuyên có 3 biểu hiện dưới đây, có thể là dấu hiệu cho thấy tính tự lập đang từng bước hình thành. Đây cũng là nền tảng giúp trẻ dễ hòa nhập hơn với trường lớp và thích nghi tốt hơn với những thay đổi trong cuộc sống.
Khi gặp vấn đề, trẻ biết tự mình tìm cách giải quyết trước
Cậu bé A Hao làm rơi những khối xếp hình, em tự nhặt lên rồi tiếp tục chơi. Khi chẳng may làm đổ nước, em biết lấy khăn giấy lau sạch. Sau bữa ăn, em cũng chủ động đặt bát về đúng chỗ.
Đó là những việc nhỏ, nhưng phía sau mỗi hành động là một bước tiến quan trọng, trẻ bắt đầu hiểu rằng khi gặp vấn đề, bình tĩnh tìm cách giải quyết thay vì chờ người lớn giúp đỡ.
Khi bước vào trường mẫu giáo, trẻ sẽ phải tự đối mặt với rất nhiều tình huống mới. Có khi bé không tìm thấy món đồ chơi mình muốn, đi nhầm giày, làm đổ thức ăn hoặc chưa biết cách xử lý một việc nào đó.
Những đứa trẻ đã quen tự thử sức với những việc vừa khả năng thường có xu hướng bình tĩnh hơn khi gặp trở ngại. Các em biết quan sát, thử một cách làm, nếu chưa được thì tìm cách khác hoặc chủ động nhờ cô giáo giúp đỡ.
Vì vậy, trước khi mong con thật “dạn dĩ” trong ngày đầu đi học, bố mẹ có thể bắt đầu từ việc cho con cơ hội tự làm, tự thử và tự giải quyết những vấn đề phù hợp với lứa tuổi. Chính những trải nghiệm tưởng như vụn vặt sẽ dần tạo cho trẻ sự tự tin để bước vào một môi trường mới.
Khi cần đi vệ sinh, trẻ biết chủ động báo với người lớn
Kỹ năng đi vệ sinh độc lập không thể hình thành chỉ sau một vài ngày. Trẻ cần thời gian để hiểu cơ thể mình, nhận biết những thay đổi bên trong và dần tạo được mối liên hệ: “Khi có cảm giác này, mình cần đi vệ sinh và phải nói cho người lớn biết.”
Đây cũng là kỹ năng rất quan trọng khi trẻ bắt đầu đi mẫu giáo. Ở trường, bố mẹ không thể ở bên cạnh để nhắc nhở từng việc nhỏ. Nếu trẻ biết nhận diện nhu cầu của bản thân và chủ động nói với cô giáo hoặc bảo mẫu, bé sẽ tự tin và thuận lợi hơn trong sinh hoạt.
Bố mẹ có thể giúp con hình thành thói quen bằng cách nhẹ nhàng nhắc trẻ chú ý đến cơ thể vào một số thời điểm quen thuộc, chẳng hạn sau khi thức dậy, trước khi ra ngoài hoặc sau bữa ăn.
Không cần liên tục hỏi hay thúc giục con. Quan trọng hơn là giúp trẻ nhận biết tín hiệu của cơ thể, gọi tên nhu cầu và chủ động tìm người hỗ trợ khi cần. Khi những điều này dần trở thành thói quen, trẻ cũng từng bước trở nên tự lập hơn.
Trẻ biết cất đồ đúng chỗ và giữ mọi thứ ngăn nắp
Sau khi chơi xong, trẻ biết cất đồ chơi vào hộp. Cởi giày xong, trẻ đặt giày ngay ngắn bên cạnh tủ. Đọc xong một cuốn sách tranh, trẻ biết mang sách trở lại kệ.
Những việc ấy có vẻ rất nhỏ, nhưng lại cho thấy trẻ đang dần hình thành ý thức về trật tự và thói quen tự chăm sóc những đồ dùng của mình.
Khi đi mẫu giáo, trẻ sẽ có nhiều vật dụng cá nhân như ba lô, bình nước, giày dép, sách vở, đồ chơi... Đứa trẻ quen cất đồ đúng chỗ sẽ dễ nhớ đồ của mình ở đâu, biết tự tìm khi cần và bớt phụ thuộc vào người lớn.
Vì vậy, bố mẹ hãy trao cho trẻ những việc nhỏ phù hợp với khả năng và độ tuổi. Chẳng hạn, khoảng 18 tháng, trẻ có thể tập bỏ quần áo bẩn vào giỏ, khi lớn hơn, trẻ tự lấy cốc uống nước, cất đồ chơi hoặc cùng bố mẹ chuẩn bị ba lô trước khi ra ngoài.
Với niềm tin “Mình có thể tự làm được.” Chính cảm giác ấy sẽ trở thành nền tảng để trẻ tự tin hơn khi bước vào môi trường mẫu giáo và đối mặt với những điều mới mẻ.
