Khế là cây ăn quả quen thuộc, dễ sống và cho bóng mát. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết khế chua và khế ngọt khác nhau khá nhiều. Nếu chỉ chọn theo cảm tính, bạn có thể trồng một cây đẹp nhưng lại không phù hợp với nhu cầu sử dụng của gia đình.
1. Muốn ăn quả ngay tại vườn, khế ngọt là lựa chọn đáng cân nhắc
Điểm mạnh lớn nhất của khế ngọt là có thể ăn tươi khi chín. Quả thường có vị ngọt thanh, ít chua, mọng nước và dễ dùng cho cả người lớn lẫn trẻ em. Ngoài ăn trực tiếp, khế ngọt còn có thể làm nước ép, sinh tố hoặc dùng trang trí món ăn.
Nhiều giống khế ngọt hiện nay cho quả khá to, màu vàng đẹp, hình dáng cân đối nên cũng có giá trị thẩm mỹ cao. Khi được trồng nơi nhiều nắng, tưới nước hợp lý và cắt tỉa định kỳ, cây có thể ra hoa, kết trái nhiều đợt trong năm.
Điểm cần lưu ý là chất lượng khế ngọt phụ thuộc khá nhiều vào độ chín. Thu hoạch quá sớm sẽ khiến quả nhạt vị, còn để chín tự nhiên trên cây thường cho hương vị ngon hơn. Vì vậy, người trồng cần kiên nhẫn chờ đúng thời điểm.
2. Thường xuyên nấu ăn, khế chua lại phát huy nhiều ưu thế hơn
Khế chua từ lâu đã là nguyên liệu quen thuộc trong nhiều món ăn như canh chua, cá kho, lẩu, gỏi hay nước chấm. Vị chua tự nhiên giúp món ăn đậm đà mà không cần dùng nhiều gia vị tạo chua khác.
Một ưu điểm khác là khế chua có thể sử dụng ở nhiều giai đoạn phát triển. Quả còn xanh vẫn thích hợp để chế biến, không nhất thiết phải chờ chín. Điều này giúp việc thu hoạch linh hoạt và tận dụng được sản lượng quanh năm.
Nhiều nhà vườn cũng đánh giá khế chua có sức sống tốt, thích nghi với nhiều điều kiện khí hậu và ít kén đất. Dù vậy, khả năng sinh trưởng còn phụ thuộc vào giống cây, chất lượng đất, chế độ tưới và chăm sóc.
3. Về chăm sóc, hai loại khế gần như không khác biệt nhiều
Khế chua và khế ngọt đều ưa ánh sáng, thích đất tơi xốp, giàu hữu cơ và thoát nước tốt. Nếu trồng ở nơi úng nước kéo dài, rễ dễ bị tổn thương, cây chậm phát triển và giảm khả năng đậu quả.
Để cây luôn khỏe, nên cắt bỏ cành sâu bệnh, cành mọc dày và những cành vượt sau mỗi vụ thu hoạch. Tán cây thông thoáng sẽ nhận đủ ánh sáng, hạn chế nấm bệnh và kích thích ra hoa cho vụ tiếp theo.
Ngoài ra, cần bón phân cân đối giữa đạm, lân và kali theo từng giai đoạn phát triển. Bón quá nhiều đạm có thể khiến cây tốt lá nhưng ít hoa, trong khi bổ sung thêm phân hữu cơ sẽ giúp đất màu mỡ và cây cho trái ổn định hơn.
Về phong thủy thì không phân biệt khế chua hay ngọt. Về dáng hình thì khế chua lá nhỏ quả nhỏ hơn, khế ngọt lá to dày và quả cũng có múi dày hơn nên tùy thuộc thẩm mỹ của mỗi người.
4. Trước khi trồng, hãy nghĩ đến nhu cầu sử dụng nhiều năm sau
Khế là cây lâu năm, tán có thể phát triển khá rộng. Vì vậy, vị trí trồng cần cách tường, móng nhà hoặc các công trình đủ khoảng cách để cây có không gian sinh trưởng và dễ chăm sóc sau này.
Nếu gia đình chủ yếu thích ăn trái cây tươi, khế ngọt thường mang lại trải nghiệm phù hợp hơn. Ngược lại, nếu bữa cơm thường xuyên có các món canh chua, cá kho hay gỏi, khế chua sẽ được sử dụng thường xuyên và ít bị bỏ phí.
Với khuôn viên rộng, nhiều người lựa chọn trồng cả hai loại. Đây là phương án giúp vừa có quả ăn tươi, vừa luôn sẵn nguyên liệu nấu ăn, đồng thời tăng thêm bóng mát và mảng xanh cho sân vườn.
5. Không có loại khế nào tốt nhất, chỉ có loại phù hợp nhất
Khế ngọt nổi bật nhờ hương vị dễ ăn và thích hợp dùng trực tiếp. Khế chua lại ghi điểm ở tính đa dụng trong chế biến thực phẩm. Mỗi loại đều có giá trị riêng nếu được trồng đúng mục đích.
Khi mua cây giống, nên chọn cơ sở uy tín để đảm bảo đúng giống, cây khỏe, bộ rễ phát triển tốt và không mang sâu bệnh. Đây là yếu tố quyết định khả năng sinh trưởng cũng như năng suất của cây về lâu dài.
Thay vì hỏi khế chua hay khế ngọt ngon hơn, hãy tự trả lời câu hỏi: gia đình bạn cần một cây để ăn tươi hay để nấu ăn mỗi ngày? Chọn đúng từ đầu không chỉ giúp cây phát huy hết giá trị mà còn tiết kiệm thời gian, công chăm sóc và mang lại hiệu quả lâu dài.
