Không phải lời dạy nào cũng đi vào đầu trẻ. Nhưng mọi hành động của cha mẹ lại đi thẳng vào trí nhớ của con cái mỗi ngày. Nhiều thói quen người lớn xem là bình thường có thể trở thành “bản sao” mà trẻ mang theo suốt quá trình trưởng thành. Muốn con nên người, đôi khi cha mẹ không cần nói quá nhiều, chỉ cần tránh làm 3 điều này trước mặt con.
Thường xuyên cãi vã, nói lời tổn thương nhau
Trẻ nhỏ có thể không hiểu hết nội dung cuộc tranh cãi, nhưng lại cảm nhận rất rõ cảm xúc tiêu cực trong gia đình. Những cuộc lớn tiếng kéo dài, những lời xúc phạm, chì chiết hay đổ lỗi qua lại khiến trẻ dễ hình thành tâm lý bất an, sợ hãi và mất cảm giác an toàn ngay trong chính ngôi nhà của mình.
Nhiều nghiên cứu tâm lý cho thấy trẻ lớn lên trong môi trường căng thẳng thường có xu hướng thu mình, nóng nảy hoặc khó kiểm soát cảm xúc hơn. Đáng nói, trẻ học cách phản ứng với mâu thuẫn từ chính cha mẹ. Nếu người lớn quen dùng la hét để giải quyết vấn đề, trẻ cũng dễ mang kiểu hành xử đó vào trường học, bạn bè và các mối quan hệ sau này.
Một gia đình không cần lúc nào cũng hoàn hảo hay tuyệt đối yên ắng. Điều quan trọng là cách người lớn kiểm soát cảm xúc trước mặt con. Khi xảy ra bất đồng, việc giữ bình tĩnh, nói chuyện rõ ràng và tôn trọng nhau chính là bài học sống động nhất về cách ứng xử văn minh mà trẻ có thể học được.
Liên tục than phiền, nói xấu người khác
Nhiều cha mẹ có thói quen than trách công việc, chê bai họ hàng, nói xấu đồng nghiệp hay phán xét người khác ngay trong bữa cơm gia đình. Người lớn nghĩ đó chỉ là cách “xả stress”, nhưng trẻ lại đang âm thầm tiếp nhận toàn bộ kiểu tư duy tiêu cực ấy mỗi ngày.
Khi thường xuyên nghe những lời chỉ trích, trẻ dễ hình thành thói quen nhìn cuộc sống bằng ánh mắt tiêu cực. Các em có thể trở nên hay đổ lỗi, thiếu lòng tin với người khác hoặc thích bàn tán thay vì tập trung cải thiện bản thân. Nguy hiểm hơn, trẻ cũng có xu hướng học theo cách nói chuyện thiếu tôn trọng mà mình nghe từ người lớn.
Gia đình là nơi định hình cách trẻ nhìn thế giới. Nếu cha mẹ giữ được thái độ tích cực, biết kiểm soát lời nói và hạn chế gieo năng lượng tiêu cực trong nhà, trẻ cũng sẽ học được cách giao tiếp lành mạnh hơn. Một đứa trẻ lớn lên trong môi trường ít phán xét thường tự tin và ổn định cảm xúc hơn rất nhiều.
Dùng điện thoại suốt ngày nhưng lại bắt con “đừng nghiện màn hình”
Không ít cha mẹ yêu cầu con hạn chế điện thoại nhưng bản thân lại liên tục cầm máy từ lúc ăn cơm tới trước giờ ngủ. Trẻ con không học bằng khẩu hiệu. Các em học bằng quan sát. Khi thấy người lớn lệ thuộc vào màn hình, trẻ rất khó tin rằng việc đó thực sự có hại.
Sự hiện diện của cha mẹ quan trọng hơn rất nhiều so với những món quà vật chất. Một đứa trẻ liên tục bị “bỏ quên” vì điện thoại sẽ dễ cảm thấy thiếu kết nối, thiếu được lắng nghe. Lâu dần, trẻ cũng tìm đến màn hình như cách lấp khoảng trống cảm xúc. Đây là lý do nhiều gia đình càng cấm đoán thì con càng khó tách khỏi thiết bị điện tử.
Điều trẻ cần không phải những bài giảng dài về tác hại công nghệ, mà là sự đồng hành thực sự từ cha mẹ. Chỉ cần người lớn chủ động đặt điện thoại xuống trong bữa ăn, khi trò chuyện hoặc lúc chơi cùng con, trẻ sẽ tự nhiên học được cách cân bằng giữa công nghệ và cuộc sống thật.
Nuôi dạy con chưa bao giờ là chuyện dễ. Nhưng trẻ con luôn nhìn vào cha mẹ trước khi nghe lời cha mẹ nói. Một hành động nhỏ lặp đi lặp lại mỗi ngày có thể ảnh hưởng mạnh hơn cả trăm lời dạy đạo lý. Muốn con trưởng thành tử tế, điều đầu tiên người lớn cần thay đổi đôi khi chính là cách mình sống trước mặt con.
