Sáng 24.4, với 477/489 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam, trong đó đồng ý ngày 24.11 hàng năm là Ngày văn hóa Việt Nam, người lao động được nghỉ làm.
Trước đó, trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết, tiếp thu ý kiến của Ủy ban Văn hóa - Xã hội, Chính phủ đã nghiên cứu rà soát, chỉnh lý dự thảo nghị quyết theo nguyên tắc các chính sách đã rõ, đã chín, bảo đảm khả thi, có sự đồng thuận cao sẽ quy định ngay trong nghị quyết.
Đồng thời, đề xuất Quốc hội giao Chính phủ quy định chi tiết các vấn đề cần có sự điều hành linh hoạt, các vấn đề mới cần được thí điểm ban hành các chính sách đặc thù.
Để bảo đảm nguồn tài chính thực hiện, Bộ trưởng thông tin, Chính phủ đã rà soát và xác định rõ nguồn lực cho phát triển văn hóa, gồm nguồn ngân sách nhà nước hằng năm, bảo đảm tối thiểu 2% trong tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm và tăng dần theo yêu cầu thực tiễn đúng như chủ trương của Đảng đã nêu tại Nghị quyết 80, chú trọng huy động các nguồn lực xã hội.
Đồng thời, việc triển khai hiệu quả Nghị quyết 162/2024/QH15 của Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025 - 2035 cũng sẽ bảo đảm việc triển khai nghị quyết này khi được phê duyệt.
Về quy định ngày 24.11 hằng năm là Ngày văn hóa Việt Nam, người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh khẳng định, quy định này phù hợp với chủ trương của Nghị quyết số 80.
Theo Bộ trưởng, có ý kiến cho rằng, quy định "người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương" cần quy định tại Bộ luật Lao động để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.
Tuy nhiên, để bảo đảm thể chế kịp thời Nghị quyết 80 được triển khai thực hiện ngay, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, Chính phủ xin giữ quy định Ngày văn hóa Việt Nam, người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương tại điều 2 dự thảo Nghị quyết.
Chính phủ cũng sẽ chỉ đạo bổ sung quy định này khi sửa đổi, bổ sung Bộ luật Lao động trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.
Chi tối thiểu 2% tổng chi ngân sách cho văn hóa
Nghị quyết quy định Nhà nước bảo đảm chi cho văn hóa hằng năm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước và tăng dần theo yêu cầu phát triển. Đồng thời, Nhà nước khuyến khích huy động nguồn lực xã hội, hình thành các cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa nhằm liên kết không gian sáng tạo với hoạt động nghiên cứu, thử nghiệm, sản xuất, phân phối và thương mại hóa sản phẩm, dịch vụ văn hóa.
Lần đầu tiên các khái niệm "cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa" và "tổ hợp sáng tạo văn hóa" được luật hóa nhằm kết nối không gian sáng tạo với các mô hình kinh doanh đổi mới. Đi kèm là các chính sách ưu đãi thuế: doanh nghiệp văn hóa được miễn thuế thu nhập 2 năm, giảm 50% trong 4 năm tiếp theo; chuyên gia, nhà khoa học trong ngành được hưởng ưu đãi tương tự đối với thu nhập từ tiền lương. Thuế giá trị gia tăng 5% áp dụng cho sản xuất phim, nghệ thuật biểu diễn và thể thao dành cho người khuyết tật.
Chính sách đối với con người cũng có điểm mới khi cho phép tuyển dụng đặc cách không qua thi tuyển đối với nghệ sĩ, vận động viên có thành tích đặc biệt xuất sắc hoặc đạt giải thưởng quốc gia, quốc tế. Viên chức trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn truyền thống, xiếc được hưởng phụ cấp ưu đãi nghề từ 40% đến 60%.
Bên cạnh đó, Nghị quyết thúc đẩy chuyển đổi số thông qua thí điểm các mô hình "nhà hát di động", "thư viện số" và thành lập Quỹ văn hóa, nghệ thuật theo mô hình đầu tư mạo hiểm hợp tác công tư. Đáng chú ý, chính sách miễn 100% thuế nhập khẩu và phí hải quan đối với bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm được đưa từ nước ngoài về Việt Nam không vì lợi nhuận nhằm phục vụ bảo tồn di sản dân tộc.
