Thực tế, cách sống và thái độ của người mẹ có ảnh hưởng nhất định đến thói quen cũng như ý thức học tập của con. Điều này thường thể hiện rõ hơn khi trẻ bước vào môi trường học đường và bố mẹ có dịp quan sát, so sánh cách học tập, sinh hoạt của con với những bạn bè cùng trang lứa.
Vì vậy, dễ dàng nhận thấy thành tích học tập của trẻ không chỉ phụ thuộc vào năng lực bẩm sinh, điều kiện kinh tế hay việc học thêm, mà còn được hình thành từ nếp sống và cách giáo dục trong gia đình, đặc biệt là sự đồng hành của người mẹ.
Không nhất thiết phải có điều kiện kinh tế dư dả hay đầu tư quá nhiều cho việc học, những người mẹ biết xây dựng thói quen tốt, khuyến khích con tự giác và chủ động trong học tập vẫn có thể tạo nền tảng vững chắc để con phát triển.
Người mẹ biết cách kiềm chế cảm xúc và không dễ dàng nổi nóng
Tính khí của người mẹ có ảnh hưởng nhất định đến tâm trạng và thái độ học tập của con. Người mẹ thường là người dành nhiều thời gian chăm sóc, đồng hành cùng con. Vì vậy, cảm xúc của mẹ cũng ảnh hưởng đáng kể đến bầu không khí gia đình.
Khi mẹ bình tĩnh, trẻ có cảm giác thoải mái và an toàn hơn. Ngược lại, nếu mẹ thường xuyên cáu gắt, cả gia đình dễ rơi vào trạng thái căng thẳng, còn trẻ có thể trở nên lo lắng, sợ mắc lỗi và thiếu tự tin.
Trong môi trường gia đình thường xuyên có những lời trách mắng, trẻ khó giữ được tâm lý tích cực để học tập và phát triển. Có thể nói, cách người mẹ kiểm soát cảm xúc cũng góp phần tạo nên môi trường trưởng thành của con.
Bố mẹ có thể điều chỉnh bằng hai cách:
Tạo cho mình một khoảng dừng trước khi nổi giận
Cảm thấy bực bội khi dạy con học là điều khó tránh khỏi, nhưng bố mẹ cần hạn chế để cơn giận biến thành những lời nói làm tổn thương trẻ. Khi nhận thấy mình sắp mất bình tĩnh, hãy tạm dừng cuộc trò chuyện, quay đi lấy một cốc nước hoặc đếm chậm từ 1 đến 10 trước khi tiếp tục. Một khoảng dừng ngắn giúp bố mẹ có thời gian điều chỉnh cảm xúc và lựa chọn cách nói phù hợp hơn.
Cho phép con mắc lỗi và học từ thất bại
Thực tế, trẻ tiến bộ cũng nhờ những lần thử và mắc lỗi. Vì vậy, thay vì chỉ trích khi con trả lời sai hoặc làm bài chưa tốt, bố mẹ nên bình tĩnh cùng con tìm hiểu nguyên nhân và sửa chữa.
Khi không còn quá sợ bị trách mắng, trẻ sẽ tự tin hơn trong học tập và chủ động tìm cách cải thiện bản thân.
Dám buông bỏ, không làm mọi thứ thay cho con
Khi người mẹ ôm đồm quá nhiều việc, bản thân dễ rơi vào trạng thái kiệt sức, còn trẻ lại dần nghĩ rằng việc học là để làm mẹ vui lòng chứ không phải trách nhiệm của mình.
Một người mẹ biết đồng hành đúng cách sẽ không vội giải quyết mọi khó khăn thay con mà để trẻ tự chịu trách nhiệm về những việc mình chưa làm tốt. Chẳng hạn, nếu con quên mang sách vở đến trường, hãy để con tự đối diện với lời nhắc nhở của giáo viên. Trải nghiệm đó sẽ giúp trẻ ghi nhớ và cẩn thận hơn trong những lần sau.
Bố mẹ có thể rèn cho con tính tự giác và trách nhiệm bằng ba cách:
Lập danh sách những việc con cần tự làm
Khi trẻ bắt đầu đi học, bố mẹ cần phân định rõ việc nào con phải tự chịu trách nhiệm, việc nào người lớn sẽ hỗ trợ. Chẳng hạn, làm bài tập, chuẩn bị cặp sách, đánh răng và chọn quần áo cho ngày hôm sau là những việc trẻ cần tự thực hiện. Trong khi đó, bố mẹ có thể chuẩn bị bữa sáng, đánh thức con dậy (không quá 3 lần) và giặt những bộ quần áo trẻ chưa thể tự giặt.
Khi trách nhiệm của mỗi người được phân định rõ ràng, trẻ sẽ hiểu mình cần làm gì và chủ động hơn trong sinh hoạt.
Thiết lập quy tắc để con tự sắp xếp công việc
Bố mẹ có thể cùng con thống nhất những nguyên tắc cụ thể, chẳng hạn hoàn thành bài tập về nhà trước 8 giờ tối. Trong khoảng thời gian đó, hãy để trẻ tự quyết định nên làm môn nào trước và dành bao nhiêu phút cho mỗi môn. Khi được chủ động sắp xếp, trẻ sẽ dần hình thành khả năng quản lý thời gian và công việc của mình.
Để con tự chịu trách nhiệm khi mắc lỗi
Nếu con quên bài tập hoặc sách vở ở nhà, bố mẹ không nên vội vàng mang đến trường giúp con. Hãy để trẻ tự giải thích với giáo viên và đối diện với hậu quả của việc mình đã quên.
Nếu không hoàn thành bài tập, con cũng cần chấp nhận lời nhắc nhở từ thầy cô. Những trải nghiệm thực tế như vậy giúp trẻ hiểu rằng mỗi hành động đều đi kèm trách nhiệm, từ đó cẩn thận và chủ động hơn trong những lần sau.
Tập trung rèn luyện thói quen tốt, thay vì chỉ quan tâm đến điểm số
Thói quen tốt giúp trẻ học tập có phương pháp và tiến bộ ổn định, trong khi những thói quen thiếu khoa học dễ khiến trẻ gặp khó khăn, đặc biệt trong những năm tiểu học. Nếu bố mẹ chỉ chú trọng điểm số mà bỏ qua quá trình học tập, trẻ dễ học vì áp lực hoặc để làm hài lòng người lớn, thay vì có động lực tự thân.
Bố mẹ nên chú trọng rèn cho trẻ những thói quen có ích như đọc sách, xem trước bài mới, ôn lại kiến thức đã học và ghi chép những lỗi sai để rút kinh nghiệm.
Bố mẹ có thể giúp con hình thành những thói quen này qua ba cách:
Khuyến khích con đọc sách thường xuyên
Rèn thói quen đọc sách là việc cần thiết trong quá trình phát triển của trẻ. Bố mẹ nên chuẩn bị cho con nhiều thể loại sách phù hợp với lứa tuổi và tạo không gian đọc sách trong gia đình.
Hướng dẫn con lập sổ ghi lại những lỗi sai
Một trong những điểm khác biệt giữa học sinh học tốt và học sinh có kết quả trung bình nằm ở cách các em xử lý những câu hỏi làm sai. Nếu chỉ ghi lại đáp án sai mà không xem lại, trẻ khó rút kinh nghiệm. Ngược lại, những học sinh có thói quen thường xuyên ôn lại sổ ghi lỗi sẽ nhận ra những dạng bài mình còn yếu, hiểu nguyên nhân sai và tránh lặp lại lỗi cũ.
Rèn thói quen hoàn thành công việc trong ngày
Nhiều trẻ có xu hướng trì hoãn, thường nghĩ rằng bài tập hôm nay có thể để sang ngày mai. Nếu kéo dài, thói quen này dễ khiến trẻ chậm trễ và khó chủ động trong học tập. Bố mẹ nên cùng con đặt ra thời hạn hoàn thành bài tập cụ thể, đồng thời để trẻ cảm nhận niềm vui và sự thoải mái khi hoàn thành công việc đúng kế hoạch.
Những thói quen học tập tốt cần được hình thành từ sớm, đặc biệt trong những năm tiểu học. Khi trẻ biết đọc sách, chủ động ôn tập, sửa lỗi và hoàn thành nhiệm vụ đúng hạn, kết quả học tập cũng có nền tảng để cải thiện bền vững hơn.
