Người xưa nói “nghe giọng nói hiểu nết đàn bà” là vì đâu?
Trong quan niệm dân gian, người phụ nữ thường được đánh giá qua nhiều phương diện như dáng đi, cách ăn nói, cách đối nhân xử thế. Trong đó, lời nói được xem là một dấu hiệu dễ quan sát nhất.
Một người nói chuyện từ tốn, biết trước biết sau thường được gắn với hình ảnh điềm đạm, biết giữ chừng mực. Ngược lại, người thường xuyên lớn tiếng, nói lời cay nghiệt hoặc thích chen ngang lời người khác dễ bị nhận xét là nóng nảy, thiếu kiên nhẫn.
Tất nhiên, đây là cách quan sát mang tính kinh nghiệm của người xưa chứ không phải quy luật có thể áp dụng cho mọi phụ nữ. Giọng nói còn chịu ảnh hưởng bởi hoàn cảnh, nghề nghiệp, vùng miền, sức khỏe và tâm trạng tại từng thời điểm.
1. Giọng nói có chừng mực thường được xem là biểu hiện của sự điềm đạm
Người xưa đặc biệt coi trọng cách một người “biết lời mà nói”. Không nhất thiết phải nói nhỏ hay nói nhẹ, điều quan trọng là biết lúc nào nên nói, lúc nào nên dừng.
Một người có thói quen suy nghĩ trước khi phát ngôn thường ít để cảm xúc nhất thời dẫn dắt. Khi xảy ra bất đồng, họ có xu hướng giải thích thay vì lập tức công kích người đối diện.
Bởi vậy, “giọng nói” trong quan niệm xưa thực chất không chỉ nằm ở âm thanh cao hay thấp, mà còn nằm ở cách một người kiểm soát lời nói của mình.
2. Nói chuyện với người khác thế nào, phần nào cho thấy cách đối nhân xử thế
Có một chi tiết rất đáng chú ý: người xưa không chỉ nghe một người nói với mình, mà còn quan sát cách họ nói với người yếu thế hơn.
Một người có thể rất nhẹ nhàng với người mình cần, nhưng lại lạnh lùng, coi thường người phục vụ, người lớn tuổi hoặc người có vị thế thấp hơn. Khi đó, vài câu nói dễ nghe chưa chắc phản ánh đúng tính nết.
Ngược lại, người biết giữ phép lịch sự ngay cả khi không cần lấy lòng ai thường được đánh giá cao. Đây mới là điều đáng quan sát hơn bản thân chất giọng.
3. Người hay nóng giận thường để cảm xúc lộ qua cách nói
Khi tức giận, rất khó để một người hoàn toàn che giấu trạng thái bên trong. Tốc độ nói có thể nhanh hơn, âm lượng tăng lên, câu chữ trở nên gay gắt và dễ xuất hiện những lời nói quá mức.
Người xưa vì thế mới có kinh nghiệm “nghe lời đoán tính”. Họ cho rằng những lúc không vừa ý là thời điểm dễ nhìn thấy nết thật của một người nhất.
Tuy nhiên, cũng cần phân biệt giữa một lần mất bình tĩnh và thói quen ứng xử lâu dài. Không nên chỉ vì một cuộc tranh luận mà vội kết luận cả tính cách của một người.
4. Người biết nói lời tử tế thường được xem là người có phúc khí
Trong văn hóa Á Đông, lời nói được coi là một phần của cách tu dưỡng. Một câu nói đúng lúc có thể khiến người khác nhẹ lòng, nhưng một lời cay nghiệt cũng có thể khiến một mối quan hệ rạn nứt.
Bởi vậy, người xưa thường nhắc phụ nữ phải “giữ lời”. Không phải vì phụ nữ phải im lặng, mà vì lời nói được xem là biểu hiện của sự giáo dưỡng và khả năng giữ hòa khí trong gia đình.
Một người có thể không khéo ăn nói, nhưng nếu biết tôn trọng người khác, không cố tình làm tổn thương người nghe thì vẫn đáng quý hơn người nói năng trơn tru nhưng thường xuyên dùng lời để hạ thấp người khác.
5. Đừng chỉ nghe giọng nói, hãy nhìn cả cách sống
Điểm dễ bị hiểu sai nhất của câu “nghe giọng nói hiểu nết đàn bà” là biến kinh nghiệm dân gian thành một tiêu chuẩn để phán xét phụ nữ.
Thực tế, giọng nói không thể quyết định một người tốt hay xấu. Một người nói giọng lớn chưa chắc nóng tính; người nói nhỏ nhẹ cũng chưa chắc hiền lành. Âm sắc còn phụ thuộc vào vùng miền, cơ địa, công việc và hoàn cảnh giao tiếp.
Muốn hiểu một người, cần nhìn cách họ hành xử trong thời gian dài: khi có lợi ích, khi gặp khó khăn, khi bị từ chối và đặc biệt là khi đối xử với những người không thể đem lại lợi ích cho họ.
Lời nói có thể là một manh mối, nhưng hành động mới là thứ kiểm chứng tính cách.
Người xưa để lại câu nói ấy không hẳn để phụ nữ phải giữ giọng thật nhỏ hay lúc nào cũng phải mềm mỏng. Điều họ coi trọng hơn là sự chừng mực, biết nghĩ trước khi nói và biết chịu trách nhiệm với lời mình đã nói ra.
Bởi sau cùng, một người có thể thay đổi giọng nói để tạo thiện cảm trong vài phút, nhưng rất khó che giấu cách mình đối xử với người khác trong một thời gian dài. Muốn hiểu một người, hãy nghe lời họ nói, nhưng đừng quên nhìn cách họ sống.
