Nhắc đến Núi Bà Đen (tỉnh Tây Ninh), nhiều người không chỉ nhớ đến cảnh quan hùng vĩ hay không gian tâm linh linh thiêng mà còn nghĩ ngay đến một đặc sản khi nhìn vào nhiều người đã sợ, đó chính là thằn lằn núi.
Thằn lằn núi là món ăn dân dã nhưng mang đậm dấu ấn địa phương, góp phần làm nên nét riêng cho ẩm thực Tây Ninh.
Thằn lằn núi là loài bò sát nhỏ, thân dẹt, màu nâu xám, thường sinh sống trong các khe đá và vách núi cheo leo. Điểm đặc biệt của loài này nằm ở chế độ ăn uống, khi chúng chủ yếu hấp thụ lá, hoa và trái của nhiều loại cây rừng, trong đó có không ít cây mang tính dược liệu.
Chính yếu tố này được cho là tạo nên phần thịt có vị ngọt thanh, săn chắc, ít tanh và khác biệt so với các loại thịt thông thường. Trong dân gian, thằn lằn núi còn được xem là nguồn thực phẩm bổ dưỡng, có thể hỗ trợ thanh nhiệt và bồi bổ cơ thể.
Thằn lằn núi thử thách độ gan dạ của thực khách khi ghé thăm vùng đất Tây Ninh trù phú.
Sở dĩ, gọi đặc sản này ở Tây Ninh là hiếm có khó tìm vì việc săn bắt thằn lằn núi vốn không dễ dàng. Người dân phải len lỏi trên những vách đá hiểm trở, nơi địa hình dốc đứng và trơn trượt, để tìm bắt từng con.
Loài vật này lại có khả năng ngụy trang tốt, khiến quá trình săn bắt càng thêm vất vả. Chính sự khan hiếm cùng công sức khai thác đã khiến thằn lằn núi trở thành một đặc sản có giá trị, thường chỉ xuất hiện tại các quán ăn địa phương quanh khu vực núi Bà Đen. Những năm gần đây, trước nguy cơ suy giảm số lượng trong tự nhiên, một số hộ dân đã bắt đầu nuôi bán tự nhiên nhằm bảo tồn và đáp ứng nhu cầu thị trường.
Theo người dân địa phương có nhiều kinh nghiệm đi săn thằn lằn núi cho biết, thằn lằn núi Tây Ninh thường có số lượng lớn từ tháng 4-8, vào những tháng này là mùa nóng, khô nên thằn lằn thường hay ra phơi nắng trên các chỏm đá. Khi đi săn loài này phải dùng mồi nhử. Sau đó núp sau các hốc đá cho khuất và dùng cần câu chuyên dụng để giật từng con một.
Sau khi săn bắt, rửa sạch và làm sạch phần ruột bên trong thân thằn lằn núi, người dân địa phương sẽ chế biến thành nhiều món ăn khác nhau. Phổ biến nhất là thằn lằn chiên giòn với lớp da vàng rụm, giòn tan, bên trong thịt trắng mềm, ngọt và thơm.
Ngoài ra, món xào lăn với sả, ớt và nước cốt dừa mang đến hương vị đậm đà, béo nhẹ, rất “bắt cơm”. Với những ai tìm kiếm món ăn bồi bổ, cháo thằn lằn là lựa chọn quen thuộc nhờ vị ngọt thanh, dễ tiêu. Bên cạnh đó, thằn lằn nướng muối ớt với lớp da cháy xém, dậy mùi trên bếp than cũng là món ăn được nhiều thực khách ưa chuộng bởi giữ trọn hương vị tự nhiên.
Thằn lằn núi chiên giòn là món ăn phổ biến và dễ thưởng thức nhất. Thằn lằn sau khi được làm sạch, tẩm ướp gia vị đơn giản rồi chiên ngập dầu. Lớp da bên ngoài vàng rụm, giòn tan, bên trong thịt trắng mềm, ngọt và thơm.
Dù được xem là đặc sản, thằn lằn núi Bà Đen vẫn là món ăn khá “kén người dùng”. Du khách khi thưởng thức nên lựa chọn những địa điểm uy tín, đảm bảo nguồn nguyên liệu rõ ràng và chế biến kỹ lưỡng. Những người có cơ địa dị ứng hoặc hệ tiêu hóa nhạy cảm cũng cần cân nhắc trước khi thử.
Đồng thời, việc tiêu thụ có ý thức, ưu tiên các nguồn cung hợp pháp, là yếu tố quan trọng để góp phần bảo tồn loài vật đặc hữu của vùng núi này.
Hiện nay, thằn lằn núi tại núi Bà Đen có giá dao động từ 1 triệu đến 1,5 triệu đồng/kg, tùy thời điểm và nguồn cung. Do sản lượng khan hiếm và việc khai thác ngày càng được kiểm soát, thực khách muốn thưởng thức thường phải đặt trước tại các quán ăn địa phương.
Không ít người từng trải nghiệm đều cho rằng, chỉ cần thử một lần là đủ để “ghiền” hương vị đặc biệt này. Từ độ ngọt tự nhiên của thịt đến cách chế biến đậm đà, thằn lằn núi được ví như “lộc trời” mà thiên nhiên ban tặng cho vùng đất Tây Ninh. Chính sự độc đáo cả về nguồn gốc lẫn hương vị đã khiến món ăn này luôn nằm trong danh sách phải thử của nhiều du khách khi ghé thăm.
Không chỉ dừng lại ở một món ăn, thằn lằn núi Bà Đen còn phản ánh cách người dân địa phương khai thác và gắn bó với thiên nhiên. Giữa nhịp phát triển du lịch ngày càng sôi động, đặc sản này vẫn giữ được nét mộc mạc, hoang dã, trở thành trải nghiệm ẩm thực đáng nhớ đối với nhiều du khách khi đặt chân đến với vùng đất Tây Ninh.
