Cải bắp (còn gọi là bắp cải), thuộc họ Cải (Brassicaceae). Đây là cây thân thảo, cây ngắn, mập, các lớp lá mọc ôm sát nhau, xếp chồng tạo thành khối tròn hoặc hơi dẹt. Lá phía ngoài thường có màu xanh đậm, phủ lớp sáp mỏng; những lớp bên trong có màu xanh nhạt hoặc trắng ngà, mềm và giòn hơn. Khi trưởng thành, bắp cuộn chắc, cầm nặng tay từ vài trăm gram đến hơn 2kg, tùy giống.

Ruộng cải bắp xanh tốt, những cây đã cuốn thành từng bắp tròn, chắc khỏe - Ảnh minh hoạ
Cải bắp ưa khí hậu mát, đất tơi xốp, giàu hữu cơ và thoát nước tốt. Tại Việt Nam, cải bắp được trồng nhiều tại các tỉnh phía Bắc, Tây Nguyên và những vùng có khí hậu ôn hòa. Cải bắp ưa thời tiết mát, nhiệt độ khoảng 15-18 độ C giúp cây phát triển và cuốn bắp thuận lợi nên tại Đà Lạt, cải bắp được trồng quanh năm. Trong khi đó, nhiều địa phương ở đồng bằng Bắc Bộ tập trung sản xuất cải bắp vào vụ đông. Đất thịt nhẹ, đất phù sa hoặc đất pha cát giàu chất hữu cơ, tơi xốp và thoát nước tốt thích hợp cho cải bắp phát triển.
Trước khi trồng, đất cần được dọn sạch cỏ, cày xới kỹ, bổ sung phân hữu cơ hoai mục và lên luống cao để tránh ngập úng. Cây thường được bố trí thành hai hàng trên luống, khoảng cách phổ biến giữa các hàng khoảng 45-50 cm, giữa các cây khoảng 35-45 cm tùy kích thước bắp của từng giống.
Cải bắp chủ yếu được nhân giống bằng hạt trực tiếp gieo tại ruộng hoặc gieo vào khay, ươm trước khi đưa ra ruộng. Thời gian ươm thường khoảng 20-30 ngày tùy giống và điều kiện thời tiết. Cây con cần được lựa chọn đồng đều, không có dấu hiệu sâu bệnh để hạn chế tình trạng cây phát triển không đồng nhất, ảnh hưởng đến thời điểm thu hoạch.
Trong giai đoạn đầu, cải bắp cần được tưới đủ ẩm để nhanh bén rễ, khi bắt đầu phát triển nhiều lá, người trồng tiến hành làm cỏ, vun gốc và bổ sung dưỡng chất theo từng giai đoạn. Đặc biệt, thời kỳ trải lá và cuốn bắp cần duy trì lượng nước ổn định để bắp hình thành đồng đều, không bị lỏng hoặc nhỏ. Bên cạnh việc chăm bón, cải bắp cũng cần được theo dõi thường xuyên để phòng trừ sâu tơ, sâu xanh, sâu khoang, rệp và các bệnh như thối nhũn, đốm lá… làm ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng bắp cải khi bán.
Với nhiều giống cải bắp thương phẩm, thời gian thu hoạch thường vào khoảng 80-110 ngày, thay đổi tùy giống, mùa vụ và cách chăm sóc. Khi bắp đạt kích thước phù hợp, cuốn chặt, cầm chắc tay, các lá xếp khít và bề mặt tương đối mịn, người trồng có thể tiến hành thu hoạch, tránh tình trạng để bắp cải quá lâu, bị già, nứt… sẽ làm giảm giá trị thương phẩm.
Bắp cải thường được cắt nguyên cây sát gốc bằng dao sạch, nên thu vào sáng sớm hoặc chiều mát, tránh để rau dưới nắng lâu gây héo và giảm chất lượng của bắp cải.

Người nông dân thu hoạch những bắp cải đã cuốn chắc trước khi đem ra thị trường tiêu thụ - Ảnh minh hoạ
Không giống như một số loại rau màu có thể cho thu hoạch nhiều đợt, bắp cải chỉ cho thu hoạch một lần. Sau khi cắt bắp cải, người dân thường loại bỏ lá già, lá dập và phần gốc bẩn, rồi phân loại theo kích thước, độ chặt để đưa ra thị trường tiêu thụ.
Hiện tại, giá bắp cải được bày bán dao động từ 10.000-25.000 đồng/bắp, tuỳ thuộc vào địa điểm bán cũng như hình thức mua sỉ/lẻ. Vì vậy, người dân cần chủ động lịch xuống giống, chọn giống phù hợp với thị trường và tính toán sản lượng vừa sức tiêu thụ, tránh tình trạng được mùa mất giá hoặc chi phí vận chuyển, nguồn tiêu thụ bị hạn chế.
Trong ẩm thực Việt, cải bắp có thể chế biến thành nhiều món từ đơn giản đến cầu kỳ. Rau thường được thái sợi để làm salad, trộn cùng cà rốt, dưa leo, mayonnaise hoặc nước sốt chua ngọt. Những bắp cải non có thể luộc, hấp, xào tỏi, xào thịt bò hoặc nấu canh với sườn, thịt bằm. Lá cải cũng được dùng để cuốn thịt, cuốn cá hoặc hấp cùng các loại hải sản. Đặc biệt, cải bắp là nguyên liệu quen thuộc để làm dưa bắp cải, kim chi, món rau lên men có vị chua nhẹ, giòn và được sử dụng làm món ăn kèm vô cùng hấp dẫn.
Không chỉ dễ chế biến, cải bắp còn cung cấp nhiều dưỡng chất có lợi cho sức khỏe từ protein, chất xơ, vitamin C, vitamin K, folate và các khoáng chất thiết yếu như kali. Việc sử dụng bắp cải hợp lý giúp cơ thể hấp thu sắt từ thực vật, tốt cho tuần hoàn máu, hệ tiêu hoá lẫn miễn dịch.

Cải bắp được sử dụng phổ biến trong các món ăn như salad, cải bắp xào hay muối chua - Ảnh minh hoạ
Có thể nói, từ loại rau dân dã ở các vùng quê Việt Nam, bắp cải giờ đây trở thành loại thực phẩm quen thuộc, được các bà nội trợ ưa chuộng sử dụng. Không chỉ mang đến nguồn dưỡng chất dồi dào cho cơ thể, việc phát triển các mô hình trồng bắp cải chuyên canh đã mang lại những hiệu quả kinh tế tích cực cho người nông dân.
Là loại rau màu sinh trưởng nhanh, không cần vốn đầu tư cao, quá trình chăm sóc dễ dàng… đã giúp bắp cải nhận được sự tin tưởng của nhiều hộ nông dân trong việc phát triển kinh tế gia đình, vươn lên làm giàu.