Từng mọc hoang, chín tím thành từng chùm giữa núi rừng, nho rừng nay lại khiến nhiều du khách thích thú bởi hương vị rất riêng: vừa chua, chát, hơi tê đầu lưỡi khi còn xanh, nhưng càng chín kỹ càng dịu ngọt, thơm đậm. Không chỉ được tìm mua để ăn tươi, loại quả này còn được đem ngâm đường, làm siro hoặc ngâm rượu, tạo nên những thức uống có màu sắc bắt mắt và vị đặc trưng khó trộn lẫn.
Nhìn qua, những chùm nho rừng tím sẫm, mọng nước có thể khiến nhiều người liên tưởng đến các loại nho quen thuộc bán ngoài chợ. Thế nhưng, khi thưởng thức mới cảm nhận rõ sự khác biệt. Quả thường nhỏ, vỏ khá dày, bên trong có vị chua thanh pha chút chát. Với những quả chưa thật chín, vị chát và cảm giác tê nhẹ nơi đầu lưỡi khá rõ. Khi quả chuyển sang màu tím đậm, mềm hơn, vị chua dịu lại, vị ngọt nổi lên, tạo nên dư vị vừa dân dã vừa lạ miệng.
Chính sự thay đổi hương vị theo độ chín khiến nho rừng trở thành món quà thú vị với những du khách lần đầu biết đến loại quả này. Có người thích ăn ngay từng quả tươi để cảm nhận vị chua chát đặc trưng, trong khi nhiều người lại thích mua vài kg về ngâm đường hoặc chế biến thành những thức uống dùng dần.
Vào mùa, người dân ở một số vùng miền núi Tây Bắc và Tây Nguyên thường vào rừng hái nho rừng. Những chùm quả tím nổi bật giữa màu xanh của cây lá khá dễ nhận biết khi bước vào mùa thu hoạch. Nho rừng thường xuất hiện từ khoảng tháng 7 đến tháng 11, tùy vùng và điều kiện thời tiết. Do chủ yếu được thu hái tự nhiên, sản lượng không ổn định nên vào thời điểm rộ mùa, loại quả này thường được rao bán trên các chợ mạng và nhanh chóng thu hút người tò mò.
Điểm hấp dẫn nhất của nho rừng có lẽ nằm ở cách chế biến. Với quả tươi, sau khi hái về, người bán thường chọn bỏ những quả dập, rửa nhẹ nhiều lần rồi để thật ráo. Nếu muốn giữ trọn vị tự nhiên, chỉ cần để quả chín kỹ và ăn trực tiếp. Vị chua ngọt xen lẫn chút chát tạo cảm giác khá thú vị, nhất là khi ăn lạnh.
Phổ biến hơn cả là ngâm nho rừng với đường. Quả sau khi làm sạch, để ráo nước rồi xếp từng lớp vào hũ thủy tinh, xen kẽ với đường. Sau một thời gian, đường tan dần, kéo theo phần nước quả tạo thành hỗn hợp siro có màu tím đỏ hoặc đỏ sẫm rất đẹp mắt. Khi dùng, chỉ cần pha một lượng siro với nước lọc hoặc nước mát, thêm đá là có ngay một thức uống chua ngọt, thơm dịu, thích hợp thưởng thức trong những ngày nóng.
Một số người còn dùng đường phèn để ngâm nhằm tạo vị ngọt thanh hơn. Thành phẩm thường có màu đẹp, vị chua dịu và hương thơm tự nhiên của quả rừng. Nho rừng ngâm đường cũng được nhiều người lựa chọn làm quà bởi hũ siro có màu sắc bắt mắt, dễ bảo quản và có thể dùng để pha nước uống hoặc kết hợp trong một số món tráng miệng.
Ngoài siro, nho rừng còn được dùng để ngâm rượu. Những quả chín được sơ chế sạch, để ráo rồi ngâm cùng rượu và một lượng đường phù hợp. Sau thời gian ủ, nước ngâm chuyển sang màu đỏ tím đậm, vị chua nhẹ hòa cùng vị ngọt và mùi thơm đặc trưng. Đây cũng là cách được nhiều người yêu thích khi muốn lưu giữ hương vị của nho rừng lâu hơn mùa quả tươi.
Từ loại quả vốn chẳng mấy ai để ý, nho rừng giờ đã trở thành món đặc sản lạ được nhiều người thành thị và du khách tìm mua. Giá quả tươi thường dao động khoảng 70.000-120.000 đồng/kg, tùy thời điểm, chất lượng và nguồn hàng. Do quả chín mềm, khó bảo quản lâu và việc thu hái chủ yếu phụ thuộc vào mùa vụ tự nhiên, nguồn cung đôi khi không đủ đáp ứng nhu cầu.
Với du khách, trải nghiệm thú vị không chỉ nằm ở việc nếm thử một loại quả có cái tên quen thuộc nhưng hương vị rất khác, mà còn ở cảm giác khám phá một sản vật gắn với núi rừng. Những chùm nho tím sẫm, quả nhỏ li ti, khi được mang từ rừng xuống phố vừa có vẻ ngoài lạ mắt vừa gợi sự tò mò.
Đây là loại cây dây leo có sức sống tốt, thường bám vào thân cây lớn để vươn lên. Ở một số nơi, người dân đã bắt đầu đưa cây về trồng thử quanh vườn, tận dụng giàn hoặc cây làm giá đỡ, nhưng nguồn quả trên thị trường hiện vẫn chủ yếu đến từ thu hái tự nhiên.
