Hồng mật Bảo Hà là giống hồng cổ có hình dáng khá giống hồng trứng, quả nhỏ xinh nhưng khi chín lại có vị ngọt đậm, thơm dịu và phần thịt mềm mọng. Những quả hồng vàng cam, không hạt này từ lâu đã gắn với những khu vườn vùng Bảo Hà, Lào Cai và trở thành thức quà được nhiều người tìm mua mỗi độ thu về.
Hồng mật Bảo Hà có nguồn gốc từ những cây hồng cổ được trồng và sinh trưởng tại vùng Bảo Hà, tỉnh Lào Cai. Giống hồng này đã xuất hiện từ nhiều thế hệ, gắn bó với đời sống của người dân địa phương. Nhiều gốc hồng có tuổi đời vài chục năm, trải qua hàng chục mùa quả nhưng vẫn sinh trưởng khỏe, cho quả đều đặn.
Điểm dễ nhận biết của hồng mật Bảo Hà là quả không quá lớn, hình dáng tương đối giống hồng trứng. Khi còn xanh, quả có màu xanh vàng, đến lúc chín chuyển dần sang vàng cam hoặc đỏ cam. Kích thước nhỏ khiến loại hồng này đôi khi không gây ấn tượng ngay từ cái nhìn đầu tiên, nhưng khi thưởng thức lại dễ khiến người ăn nhớ mãi bởi vị ngọt đặc trưng.
Đúng như tên gọi, hồng mật hấp dẫn nhất ở vị ngọt. Khi chín tới, quả có vị ngọt lịm, đậm và thơm dịu. Phần thịt mềm mọng, không bị khô, lõi quả đặc biệt và gần như không có hạt. Chính sự kết hợp giữa vị ngọt đậm, hương thơm tự nhiên và phần thịt mềm khiến hồng mật có nét riêng so với nhiều giống hồng đang được bán trên thị trường.
Hồng mật có thể thưởng thức trực tiếp khi quả đã chín. Người mua thường để hồng ở nơi mát cho quả chín tự nhiên, sau đó bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh trước khi ăn. Khi được làm lạnh, từng miếng hồng trở nên mát ngọt, mềm mọng, tạo cảm giác giống như đang thưởng thức một món thạch trái cây tự nhiên. Đây cũng là cách ăn được nhiều người yêu thích bởi giúp vị ngọt của quả trở nên rõ rệt hơn.
Mùa hồng Bảo Hà thường rơi vào khoảng tháng 7 âm lịch và kéo dài vào những tháng đầu mùa thu. Đây cũng là thời điểm vùng Bảo Hà đón nhiều du khách về tham dự các hoạt động văn hóa, tín ngưỡng tại địa phương. Những vườn hồng vào vụ với hàng loạt quả chuyển vàng trên cành tạo nên một hình ảnh đặc trưng của vùng núi phía Bắc khi mùa thu về.
Không chỉ đặc biệt ở hương vị, hồng mật Bảo Hà còn gây chú ý bởi cách trồng khá tự nhiên. Từ lâu, người dân địa phương chủ yếu trồng giống hồng này trên nương đồi và trong các khu vườn theo phương thức truyền thống. Cây thích nghi tốt với điều kiện đất đai, khí hậu vùng cao và không đòi hỏi quá nhiều công chăm sóc.
Cây chủ yếu tận dụng nguồn dinh dưỡng tự nhiên trong đất và nước mưa để phát triển. Ở những khu vực đất bằng, người dân có thể bổ sung thêm phân bón nhằm giúp cây sinh trưởng tốt và cho năng suất cao hơn.
Một đặc điểm đáng chú ý là những gốc hồng càng lâu năm thường càng sai quả. Có những cây đã vài chục năm tuổi nhưng vẫn cho thu hoạch ổn định. Khi vào chính vụ, cành hồng trĩu quả đến mức người trồng phải chống đỡ để tránh gãy. Những gốc hồng cổ vì thế không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn là một phần ký ức của nhiều gia đình vùng Bảo Hà.
Bên cạnh quả tươi, việc phát triển thêm các sản phẩm chế biến từ hồng cũng được quan tâm, trong đó có hồng sấy giòn, hồng sấy dẻo và nước ép. Những sản phẩm này không chỉ giúp kéo dài thời gian bảo quản mà còn mở ra hướng nâng cao giá trị cho loại quả vốn chủ yếu được tiêu thụ theo mùa.
Hồng mật Bảo Hà tùy thời điểm, chất lượng và độ chín có thể có mức khác nhau. Trên thị trường, một số nơi bán hồng chín với giá khoảng 85.000 đồng/ kg. Vào chính vụ, giá có thể thay đổi theo sản lượng và nhu cầu của người mua.
