Trước đây, trám đen là loại quả dân dã, xuất hiện nhiều ở các vùng trung du và miền núi phía Bắc, thường gắn với những bữa cơm mộc mạc của người dân quê. Ít ai nghĩ rằng thứ quả quen thuộc này lại có ngày trở thành đặc sản được nhiều người thành phố tìm mua mỗi khi vào mùa.
Trám đen có tên khoa học là Canarium nigrum Engl, thuộc nhóm cây gỗ lâu năm. Cây phát triển khỏe, chiều cao có thể dao động từ hơn 10 m đến khoảng 30 m, tán rộng và sống nhiều năm. Quả trám mọc thành từng chùm trên các nhánh nhỏ. Khi còn non, quả có màu trắng nhạt, sau chuyển xanh và đến lúc chín sẽ chuyển sang màu đen đặc trưng, bên ngoài phủ lớp phấn trắng mỏng.
Quả trám có dáng thuôn dài, hai đầu hơi nhọn, kích thước lớn hơn ngón tay cái một chút. Vỏ ngoài nhẵn bóng, các quả thường khá đều nhau.
Khoảng tháng 2 hằng năm là thời điểm cây bắt đầu ra hoa, đến tháng 7 âm lịch thì quả chín và bước vào mùa thu hoạch. Cuối tháng 8 thường là giai đoạn trám chín rộ nhất, người dân tất bật thu hái để kịp bán ra thị trường.
Nhờ giá trị kinh tế ngày càng cao, nhiều hộ dân còn chọn lọc những cây cho quả ngon để lấy cành ghép nhân giống. Vào đầu mùa, giá trám đen có thời điểm lên tới khoảng 150.000 - 180.000 đồng/kg, trở thành loại quả giúp nhiều nhà vườn tăng thêm thu nhập.
Trám đen có thể ỏm ăn trực tiếp hoặc kho cá, kho thịt, nhồi thịt hấp, đồ xôi... Các món ăn từ quả trám đen vừa thơm bùi đặc trưng và có chút lạ miệng đảm bảo ai cũng thích.
Dưới đây là một số món ăn từ quả trám đen, các bạn tham khảo nhé:
1. Trám đen nhồi thịt hấp
Nguyên liệu
- 300gr trám đen.
- 100gr thịt nạc vai xay.
- Nấm hương.
- Hành lá.
- Muối và gia vị cơ bản.
Cách làm
- Nấm hương rửa sạch rồi ngâm nước cho mềm.
- Trám đen đem rửa sạch, sau đó om với nước nóng khoảng 70 độ C cùng chút muối trong khoảng 20 phút để quả mềm và dễ tách.
- Khi trám đã mềm, bổ đôi và bỏ hạt.
- Băm nhỏ nấm hương và hành lá.
- Cho thịt xay vào tô, trộn cùng nấm hương, hành lá và chút muối cho đậm vị.
- Dùng phần nhân này nhồi vào từng quả trám.
- Để giữ được vị bùi đặc trưng của trám, món này thường được hấp chín. Nếu thích lớp ngoài hơi săn và thơm hơn, có thể đem chiên nhẹ.
Một mẹo nhỏ là đặt thêm đĩa dưới xửng hấp để hứng phần nước tiết ra từ trám. Sau đó cho thêm tương cà, đun sệt lại rồi rưới lên trên khi ăn sẽ giúp món ăn đậm đà hơn.
1. Trám đen kho thịt
Nguyên liệu chuẩn bị
- 300gr thịt ba chỉ.
- 200gr trám đen.
- Hành khô.
- Nước mắm.
- Bột canh.
- Nước hàng.
Cách chế biến
- Thịt ba chỉ rửa sạch, thái miếng vuông vừa ăn rồi ướp với hành khô và chút gia vị khoảng 20 phút.
- Trong lúc chờ thịt ngấm, om trám với nước nóng khoảng 70 độ C và ít muối trong 15–20 phút cho mềm.
- Sau đó bổ đôi quả trám, bỏ hạt.
- Tiếp theo, cho thịt vào nồi, đảo cho hơi cháy cạnh.
- Thêm nước mắm, nước hàng và chút nước nóng sao cho xâm xấp mặt thịt.
- Đun sôi rồi hạ nhỏ lửa, kho khoảng 20 phút.
- Khi thịt gần mềm thì cho trám vào kho thêm khoảng 15-20 phút nữa đến khi nguyên liệu thấm đều gia vị.
Món hoàn thành có phần nước kho sánh nhẹ, thịt mềm béo, còn trám thì bùi và thơm đặc trưng, ăn cùng cơm nóng rất đưa cơm.
3. Xôi trám
Nguyên liệu
- 500gr gạo nếp thơm
- 200gr trám đen
- Muối trắng
- Muối vừng ăn kèm
Các bước thực hiện
- Gạo nếp ngâm nước ấm khoảng 4-5 tiếng để hạt nếp nở đều và dẻo hơn. Nếu dùng nước lạnh có thể ngâm lâu hơn.
- Sau khi ngâm, vo sạch rồi trộn thêm chút muối.
- Trám đen đem om với nước nóng khoảng 70 độ C cùng ít muối trong khoảng 15-20 phút đến khi mềm. Sau đó tách đôi và bỏ hạt.
- Đun sôi nước trong xửng hấp, cho gạo nếp vào trước rồi đặt phần thịt trám lên trên.
- Đồ xôi khoảng 30 phút cho chín mềm. Tắt bếp, để xôi nghỉ khoảng 1 tiếng rồi đồ lại lần 2 khoảng 10-15 phút nữa.
- Khi xôi mềm dẻo hoàn hảo, dùng muôi trộn đều để phần thịt trám quyện vào từng hạt nếp.
- Xôi trám sau khi hoàn thành có màu tím nhạt đặc trưng, vị dẻo thơm xen lẫn vị bùi béo rất hấp dẫn. Món này ăn cùng muối vừng, lạp xưởng hoặc thịt kho đều ngon.
Ngoài những cách chế biến trên, trám đen còn có thể dùng để làm gỏi, kho cá, ngâm tương… tạo nên nhiều món ăn dân dã nhưng đậm hương vị vùng quê.
