Trong các giống mít quê được trồng phổ biến ở nhiều vùng nông thôn, mít nghệ ta gây ấn tượng bởi múi vàng cam như nghệ, nhiều thịt, ít xơ và hương thơm đặc trưng. Có những cây mít lâu năm vào mùa cho quả sai trĩu, trái bám dày từ gốc lên tận ngọn, vừa để ăn tươi vừa có thể chế biến thành nhiều món dân dã.
Mít nghệ ta là giống mít quen thuộc trong nhiều khu vườn quê. Giống mít này có cả dạng mít dai và mít mật, với đặc điểm chung là múi có màu vàng cam bắt mắt, nhiều múi và không có quá nhiều xơ.
Ở mít nghệ ta dạng mít dai, các múi thường ráo, dày thịt và có kích thước khá lớn, 4-8 kg/quả. Cơm mít màu vàng cam, thịt mịn, khi ăn có độ giòn nhất định, hạt nhỏ. Múi mít tỏa mùi thơm dịu, vị ngọt thanh, không quá gắt nhưng để lại hậu vị đặc trưng. Đây là kiểu mít được nhiều người thích ăn trực tiếp bởi múi ráo, dễ tách và không bị dính tay quá nhiều.
Trong khi đó, mít mật có phần múi mềm hơn nhưng vẫn giữ độ ráo, không quá nhão. Khi chín, múi mít có vị ngọt đậm đà, thơm rõ và mọng hơn mít dai. Hai dạng mít mang đến trải nghiệm khác nhau nhưng đều có điểm chung là màu múi vàng đẹp mắt và hương vị đậm chất mít quê.
Một điểm khiến mít nghệ ta được chú ý là những cây lâu năm thường cho năng suất khá tốt. Đến mùa, quả có thể xuất hiện dày trên thân và các cành lớn, thậm chí từ phần gốc lên đến ngọn cây. Những cây mít cổ thụ trong vườn quê vì thế không chỉ cung cấp quả cho gia đình mà còn trở thành nguồn nông sản bán ra thị trường khi vào vụ.
Mít nghệ ta thường được thu hoạch theo mùa như nhiều giống mít thông thường. Khi quả già và bắt đầu chuyển sang độ chín thích hợp, người trồng có thể hái bán nguyên quả hoặc bổ, tách múi để bán. Trên chợ mạng, mít nghệ ta hiện được rao bán với giá khoảng 40.000 đồng/kg đối với mít nguyên quả. Mít đã bổ và lọc múi sẵn có giá khoảng 70.000 đồng/kg, phù hợp với những người muốn mua về ăn ngay mà không mất công sơ chế.
Không chỉ bán quả, cây giống mít nghệ ta cũng xuất hiện trên các chợ mạng. Những người yêu thích giống mít quê có thể tìm mua cây con về trồng trong vườn nhà.
Ngoài ăn tươi, mít nghệ còn được sử dụng trong nhiều món ăn. Mít chín có thể làm chè mít, kết hợp với các loại nguyên liệu khác để tạo thành món tráng miệng thơm ngọt. Với mít non, người dân có thể chế biến thành các món gỏi, món trộn hoặc món ăn dân dã.
Đặc biệt, phần xơ mít vốn thường bị bỏ đi cũng có thể tận dụng để chế biến. Xơ mít có thể đem muối chua tương tự như muối dưa, làm gỏi hoặc nấu canh. Ở Nghệ An, món nhút mít được làm từ xơ mít là một cách tận dụng nguyên liệu quen thuộc, trở thành món ăn dân dã gắn với đời sống ẩm thực địa phương.
Bên cạnh mít nghệ ta, hiện nay tại Đồng Tháp còn có giống mít nghệ có nguồn gốc từ Thái Lan được đưa vào trồng. Giống này cũng có đặc điểm nhiều múi, ít xơ, múi lớn và dày. Cơm mít có màu vàng cam, thịt mịn, giòn, vị ngọt vừa, hạt nhỏ và thoang thoảng mùi dầu chuối. Mỗi quả thường nặng khoảng 5-15kg.
Nếu mít nghệ ta vẫn giữ nét đặc trưng của giống mít quê với những cây lâu năm sai quả, múi vàng thơm và có cả dạng mít dai lẫn mít mật thì giống mít có nguồn gốc Thái Lan được trồng tại Đồng Tháp mang những đặc điểm riêng về hình dáng, chất lượng múi và khả năng cho quả.
Chính vụ mít Nghệ thường rơi vào khoảng tháng 7-8 dương lịch. Giống mít này cho thấy khả năng thích nghi tốt với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng ở Đồng Nai. Nhờ đó, cây phát triển thuận lợi, cho năng suất cao, quả có chất lượng tốt và dần trở thành một trong những giống mít được trồng phổ biến tại địa phương. Đặc biệt, càng về cuối vụ, khi sản lượng giảm, nguồn cung khan hiếm, giá mít Nghệ thường có xu hướng tăng, khiến những vườn còn quả thu hoạch muộn được thương lái săn đón.
