Từng được mệnh danh là một trong những loại ớt đắt đỏ nhất thế giới với mức giá lên tới hàng trăm triệu đồng mỗi kg, Aji Charapita gây chú ý bởi hình dáng nhỏ xíu như hạt đậu, màu vàng cam bắt mắt và hương vị cay nồng đặc trưng. Từ giống ớt mọc hoang trong những cánh rừng Amazon, loại quả có nguồn gốc Peru này nay được nhiều người tìm mua tại Việt Nam, không chỉ để thưởng thức mà còn trồng trong vườn nhà, ban công như một loại cây cảnh độc đáo.
Dạo quanh các chợ mạng, không khó để bắt gặp những địa chỉ rao bán ớt Aji Charapita dưới nhiều hình thức như quả tươi, quả khô, hạt giống và cây con. Giống ớt lạ này bắt đầu xuất hiện nhiều hơn trên thị trường Việt Nam khoảng 5 năm trở lại đây, thu hút sự quan tâm của những người thích khám phá nông sản độc đáo.
Điểm đặc biệt nhất của Aji Charapita nằm ở kích thước quả vô cùng nhỏ bé. Quả có hình cầu, đường kính chỉ vài milimet, tương đương hạt đậu, khi chín chuyển sang màu vàng tươi hoặc vàng cam. Nhìn từ xa, những quả ớt li ti nổi bật trên nền lá xanh, trông giống những viên bi nhỏ được treo kín cành.
Dù có vẻ ngoài khiêm tốn, giống ớt này lại nổi tiếng bởi độ cay mạnh. Khi thưởng thức, quả mang vị cay bùng lên khá nhanh, đi kèm hương thơm ngọt nhẹ tựa trái cây. Phần thịt quả giòn, mọng nước, hậu vị có chút ngọt nên được đánh giá là khá khác biệt so với nhiều loại ớt quen thuộc.
Theo tìm hiểu, Aji Charapita có nguồn gốc từ Peru, sinh trưởng tự nhiên tại những khu vực rừng nhiệt đới thuộc vùng Amazon. Trước đây, loại ớt này chủ yếu được người dân địa phương sử dụng làm gia vị. Sau khi được giới đầu bếp và những người yêu thích ẩm thực cao cấp chú ý, Aji Charapita dần trở thành một trong những giống ớt được săn lùng trên thị trường quốc tế.
Có thời điểm, loại ớt tí hon này được rao bán với giá khoảng 25.000-35.000 USD/kg, tương đương gần 600-824 triệu đồng. Mức giá đắt đỏ khiến Aji Charapita được ví như vàng trong thế giới gia vị, sánh ngang với nhụy hoa nghệ tây (saffron). Sở dĩ có giá trị cao là bởi quả nhỏ, sản lượng thu hoạch không lớn và việc hái quả chủ yếu phải thực hiện thủ công. Trung bình, 1kg ớt có thể tương đương khoảng 3.000 quả.
Tuy nhiên, mức giá hàng trăm triệu đồng kể trên chủ yếu gắn với thị trường gia vị cao cấp ở một số thời điểm, không phải giá bán phổ biến hiện nay. Khi được nhân giống và đưa vào trồng ở nhiều nơi, Aji Charapita dần trở nên dễ tiếp cận hơn. Tại Việt Nam, người thích giống ớt này có thể tìm mua quả tươi để thưởng thức hoặc lựa chọn cây giống, hạt giống về tự trồng. Loại tươi có giá tới 700.000 đồng/kg.
Aji Charapita thuộc nhóm cây ớt thân bụi, có chiều cao trung bình khoảng 40-55cm, tán rộng và phân nhiều nhánh. Cây có kích thước khá nhỏ gọn, không đòi hỏi diện tích trồng lớn nên phù hợp với cả những gia đình sống ở thành phố. Trong điều kiện sinh trưởng thuận lợi, cây có thể bắt đầu cho quả sau khoảng 90 ngày. Mỗi cây thường cho nhiều quả nhỏ, khi chín đồng loạt tạo nên những chùm màu vàng cam nổi bật.
Không chỉ được trồng để thu hoạch gia vị, Aji Charapita còn trở thành loại cây cảnh được nhiều người yêu thích. Khác với những chậu hoa thông thường, cây gây ấn tượng bởi tán lá xanh, quả vàng li ti mọc dày trên cành, vừa lạ mắt vừa có thể tận dụng làm nguyên liệu nấu ăn. Một chậu ớt đặt ở ban công, sân thượng hay góc vườn nhỏ cũng đủ tạo điểm nhấn sinh động cho không gian sống.
Trong ẩm thực, Aji Charapita có thể sử dụng khi còn tươi hoặc sau khi phơi khô. Quả tươi thường được nghiền, giã hoặc thái nhỏ để làm gia vị cho các món ăn. Nhờ mùi thơm đặc trưng, chúng còn được dùng để chế biến nước xốt, trộn salad, ăn kèm hải sản và các món nướng. Khi phơi khô rồi nghiền thành bột, ớt trở thành loại gia vị có hương thơm đậm, chỉ cần sử dụng một lượng nhỏ cũng đủ tạo vị cay cho món ăn.
Hiện nay, hạt giống và cây con Aji Charapita được rao bán khá đa dạng trên chợ mạng. Người mua có thể lựa chọn trồng từ hạt hoặc mua cây đã phát triển để rút ngắn thời gian chăm sóc. Với ngoại hình độc đáo, kích thước nhỏ gọn và khả năng cho quả đẹp mắt, giống ớt từng có giá đắt đỏ này đang dần trở thành lựa chọn thú vị cho những người muốn sở hữu một loại cây vừa làm cảnh, vừa có thể thu hoạch gia vị ngay tại nhà.
