Khoảng vài năm gần đây, những người yêu cây tìm kiếm một loại cây lạ, nhìn như cỏ dại về làm cảnh, đó là cây thạch xương bồ. Trên chợ mạng cũng một số địa chỉ bán thạch xương bồ bonsai, được nhiều người đặt hàng bởi loại cây này có đặc tính sống bền, có mùi thơm cùng nét đẹp thanh nhã, phù hợp với việc trang trí bàn trà, phòng làm việc hay những không gian nhỏ.
Cây thạch xương bồ (Acorus gramineus) thuộc họ Ráy (Araceae). Loài cây này thuộc cây cỏ sống lâu năm, thích nghi cao với khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt đới. Hiện nay, quần thể loài đa dạng xuất hiện khắp thế giới như Nhật Bản, Trung Quốc, Đông Nam Á… Riêng ở Việt Nam, chi Acorus có khoảng 4 - 5 loài phân bố ở vùng núi từ Bắc vào Nam.
Cây thạch xương bồ trong tự nhiên
Lá xương bồ thuôn dài, cấu tạo thành bẹ được ốp vào nhau và xoè sang 2 bên ở ngọn. Thân và rễ cây có mùi thơm nồng hơn so với lá. Thông thường trong tự nhiên, cây sống bám thủy sinh, trên đá dọc theo suối, tụ thành các khóm lớn. Đặc biệt, hệ thống rễ chùm bám chắc chắn trên bề mặt đá dù nước có chảy xiết.
Cụm hoa mọc ở đầu một cán dẹt, giữa túm lá tạo thành bông. Bông hình trụ thuôn dần và hơi cong ở phần đỉnh, dài 5 - 10cm, mang rất nhiều hoa lưỡng tính. Hoa thạch xương bồ mọc thành từng cụm, ở đầu của cán dẹt tạo thành hình bông. Quả thạch xương bồ khi chín thường sẽ có màu đỏ nhạt. Cây có mùi tinh dầu thơm như mùi dầu gió, chỉ cần lấy tay bấm một chút vào lá là đã thấy mùi thơm đến “nức mũi”.
Đặc biệt, với vẻ ngoài lạ mắt, thạch xương bồ nhiều năm gần đây còn được trưng dụng như một loại cây cảnh, dùng để chế tác nhiều sản phẩm hòn nam bộ, chậu cây sinh vật cảnh… Các sản phẩm từ cây thạch xương bồ có giá từ vài trăm đến tiền triệu với những tác phẩm bonsai đẹp lạ.
Thạch xương bồ được đưa “lên chậu” thành tác phẩm bonsai
Các nghệ nhân sinh vật cảnh gắn bó với nhiều năm với thạch xương bồ bonsai cho biết, đa phần người chơi mê loại cây này vì nó có chứa tinh dầu rất thơm. Khi biết đến cây này, nhiều đã mua về một vài cụm. Đem về trồng và nhân giống ra, hiện tại, có nghệ nhân đã sở hữu khá nhiều cây cỏ thơm này ở trong khu vườn của mình.
Không chỉ chơi cảnh, lá thạch xương bồ còn được sử dụng để làm gia vị cho món luộc gà, luộc thịt hay thái nhỏ cho vào món tiết canh, thái nhỏ cho vào nước chấm, sốt vang…. Nhờ công dụng tuyệt vời mà nhiều người đã tận dụng giống cây này để vừa làm cây cảnh vừa làm cây gia vị.
Các nhà vườn thường cung ứng ra thị trường một số chậu thạch xương bồ nhỏ, giá bán theo cân, khoảng 50.000 đồng/kg, chưa bao gồm phí vận chuyển. Một số cây thạch xương bồ có xuất xứ nhập từ Trung Quốc thân to hơn, sức sống cũng dẻo dai hơn có giá hàng triệu đồng, thậm chí là vài chục triệu đồng/chậu.
Thạch xương bồ được tạo hình rất đẹp mắt
Tuy không thể uốn nắn như các loại cây cảnh khác, nhưng thạch xương bồ lại được phối tiểu cảnh cực đẹp
Các nghệ nhân phối tiểu cảnh cho thạch xương bồ, làm đẹp không gian sống
Cũng đam mê giống cây lạ này, có nghệ nhân ở TP HCM đã nghiên cứu và nuôi trồng trong khu vườn 50m2 của mình hơn 300 chậu cỏ có tên thạch xương bồ tạo nên không gian xanh mướt. Chỉ tình cờ biết đến thạch xương bồ qua một kênh video nước ngoài, thấy đẹp và hợp để trên bàn trà cũng như bàn làm việc nên tìm hiểu và sưu tầm.
Theo các nghệ nhân, cách trồng thạch xương bồ tùy sở thích của mỗi người, về cơ bản có 3 cách là trồng trong chậu, ký đá (trồng trên đá), phối đá với các loại cây mini khác (như trúc, bonsai mini, rau má). Tiêu chí là làm sao cho bố cục hài hòa, cân đối, tự nhiên. Những cây đã thuần dưỡng khỏe mạnh được trưng bày trong phòng khách, trên bàn trà và bàn làm việc, còn lại đặt ở ban công để dễ chăm sóc.
Thạch xương bồ bonsai mini giá chỉ vài trăm nghìn đồng, cực bắt mắt
Loại cây cảnh này có thể trang trí ở mọi không gian
Từ một giống cây thường mọc hoang trong rừng núi, ở bờ suối hoặc trên các tảng đá có nước chảy ở các tỉnh miền Bắc, miền Trung nước ta, giờ đây thạch xương bồ được nhiều nhà vườn nhân giống để cung ứng cho thị trường. Ngày càng nhiều nghệ nhân tìm đến thạch xương bồ và cho ra đời những tác phẩm ghép cây độc đáo.
Theo những người chơi cây, thạch xương bồ ưa nơi thoáng mát và ánh sáng nhẹ, đất xốp dễ thoát nước, nguồn nước tưới sạch. Người trồng cần thường xuyên nhổ bỏ lá héo già, với những chậu lâu năm mọc dày thì cắt hết lá sát gốc để cây ra lá mới đẹp hơn và tròn đều hơn. Thạch xương bồ ký đá cần được thay nước trong khay 2-3 ngày một lần để tránh thối rễ. Khi chăm sóc, lưu ý thường xuyên giữ độ ẩm cần thiết để thực vật phát triển tốt hơn.
